गरुडपुराणम्

निरन्तरं सुतान् उत्पाद्य देवपितृपूजनं च सम्यगनुष्ठाय विना, पुरुषः कर्तव्यच्युतिं प्राप्नोति। यदि दुःखेन, विद्यया, अथवा अन्यायेन सुतः जायते, स तव एव भवति। अतीव कामेन वा पापबुद्ध्या वा कन्यालाभः निन्दितः। यः विचारं विना क्षणमपि कर्म करोति, स स्वयमेव संशयं जनयति। यश्च निर्धनः, स प्रतिदिनं आत्मानं शुद्धयति। अनन्तजन्मनां कर्ममलिनः, यथा मुनिभिः उक्तं, स जीवः चिन्हितः। ततो पितरः ऊचुः—"एषः मार्गो नास्ति, न च एष साधनं येन त्वं, पुत्र, स्वधर्मं आचरिष्यसि।" पञ्चमहायज्ञैः, तपसा, दानेन च, अशुभं निवार्यते। यः सम्यग्भावेन कर्म करोति, तस्य बन्धः न जायते। भूतपूर्वकर्माणि अनुविनियोगेन शनैः शनैः क्षयं यान्ति। एवं विद्वांसः आत्मानं विशुद्ध्य बन्धात् रक्षन्ति। एवं रुषिः पितॄन् पप्रच्छ—"कथं मां भवन्तः कर्ममार्गे प्रवर्तयन्ति?" तदा पितरः ऊचुः—"न हि संशयः, कर्मैव ज्ञानलाभस्य कारणम्।" सत्पुरुषैः विहितकर्मत्यागेन दोषः न आपद्यते। भवानी अपि एतद्वरो मन्यते—"शुद्धिं करिष्यामि।" अज्ञानमपि, विषवत्, कदाचित् जनानां हिताय भवति। तस्मात्, पुत्र, त्वं यथाविधि विवाहमारम्भं कुरु। अहं वृद्धः—कः मे कन्यां दास्यति? अस्माकं पतनं, तवापि हानिः स्यात्। इत्युक्त्वा तस्य पिता, मुनिं निरीक्ष्य, हे मुनिश्रेष्ठ, महान् तपस्वी मार्कण्डेयः क्रौञ्चुकम् अभ्यभाषत। एवं 'कर्मज्ञानविज्ञान'नामकं अष्टाशीतितमं अध्यायं श्रीमद्गरुडमहापुराणस्य आचारखण्डे समाप्तम्। पुनः क्रौञ्चुकिना पृष्टः मार्कण्डेयः कथयामास। कन्यालाभकामः स मुनिः पृथिवीं विचरन्, महतीं चिन्ताम् आपन्नः, मनसा अत्यन्तं क्लेशितः अभवत्। "किं करिष्यामि? कुत्र गमिष्यामि? कथं भार्यां प्राप्स्यामि?" इति चिन्तयन्, तस्य महात्मनः मनसि निश्चयः समुत्पन्नः। ततः स संनियतचित्तः, शतं दिव्यानि वर्षाणि, परमेश्वरं प्रीत्यर्थं, घोरं तपः अवर्तयत्। तदा ब्रह्मा, लोकपितामहः, तस्य पुरतः प्रादुरभवत्। स तं ब्रह्माणं, जगद्गुरुम्, प्रणम्य, इदं वचनं अब्रवीत्—"त्वं प्रजापतिः भविष्यसि, प्रजाः सृज। कर्तव्यं कृत्वा सिद्धिं प्राप्स्यसि। एतदर्थं पितृयज्ञं कुरु; यदि भार्यापुत्रैः तुष्टः स्याः, तर्हि पितरः त्वां किमर्थं न दास्येयुः?" इत्येतद् ब्रह्मणः वचनं श्रुत्वा, तं मुनिवचनं श्रुत्वा, ब्राह्मणः पितॄन् स्तुत्या सस्मार। "देवतासहितेषु पितृषु भक्त्या नमामि। दिवि स्थितान्, महर्षिभिः तृप्तान् पितॄन् नमामि। दिवि स्थितान्, सिद्धैः तृप्तान् पितॄन् नमामि। स्वर्गे देवैः पूजितान् पितॄन् भक्त्या नमामि। मृत्युलोके नित्यं नृभिः पूजितान् पितॄन् नमामि। मृत्युलोके ब्राह्मणैः नित्यं पूजितान् पितॄन् नमामि।" इति। एवं स महर्षिः पितॄन् स्तुत्वा, तेषां कृपां प्रार्थयन्, धर्ममार्गे प्रवृत्तः।