गरुडपुराणम्

सूतः महर्षिं नागरं प्रति इदं कथयति— "हे वृषध्वजधारिन्! स्वायम्भुवादिभिः सूर्यादीनां यथा पूजनं कृतं, तस्य विधानं त्वया पृष्टं। तत्र सूर्यस्य आसने नमः, तस्य मन्त्रः—‘ॐ ह्रां ह्रीं सः सूर्याय नमः’। तदनन्तरं मंगलाय, शुक्रम्, राहुं, तेजः, चण्डं च नमस्कृत्य पूजनं क्रियते। पूजायां आसनं, आवाहनं, पाद्यं, अर्घ्यं, आचमनीयं च यथाक्रमं समर्प्यते। दीपः, नमस्कारः, प्रदक्षिणा च विसर्जनेन सह विधीयते। तत्र शिवस्य पूजायां—‘ॐ ह्रां शिवाय नमः’, ‘ॐ ह्रां हृदयाय नमः’, ‘ॐ ह्रूं शिखाय वषट्’, ‘ॐ ह्रौं त्रिनेत्राय वौषट्’, ‘ॐ ह्रां सद्योजाताय नमः’, ‘ॐ ह्रूं अघोराय नमः’, ‘ॐ ह्रौं ईशानाय नमः’, ‘ॐ ह्रौं गुरुभ्यः नमः’, ‘ॐ ह्रौं चण्डाय नमः’—एतेषु मन्त्रेषु पूजनं क्रियते। वासुदेवस्य आसनं—‘ॐ आसनाय वासुदेवाय नमः’—तथा ‘ॐ अं ॐ श्रीवासुदेवाय नमः’, ‘ॐ अं ॐ श्रीप्रद्युम्नाय नमः’, ‘ॐ नारायणाय नमः’, ‘ॐ ह्रां विष्णवे नमः’, ‘ॐ भूः ॐ श्रीवराहाय नमः’, ‘ॐ जं खं रं सुदर्शनाय नमः’, ‘ॐ वं लं मं क्षं पाञ्चजन्याय नमः’, ‘ॐ गं डं वं सं पुष्ट्यै नमः’, ‘ॐ सं दं लं श्रीवत्साय नमः’, ‘ॐ गुरुभ्यः नमः’, ‘ॐ विश्वक्सेनाय नमः’—एतेषु मन्त्रेषु आसनादि समर्पणं हरये विधीयते। सरस्वत्याः पूजायां—‘ॐ ह्रीं सरस्वत्यै नमः’, ‘ॐ ह्रीं शीर्षाय नमः’, ‘ॐ ह्रैं कवचाय नमः’, ‘ॐ ह्रः अस्त्राय नमः’—इति मन्त्रैः। श्रद्धा, श्रीः, कला, बुद्धिः, तुष्टिः, पुष्टिः, तेजः, मेधा—एते गुणाः पूजायाम् अभ्यर्च्यन्ते। क्षेत्रपालाय नमः, परमगुरुभ्यः नमः इत्यादि। सरस्वतीं कमलासनां आसनादि समर्पणं विधिनाऽन्यैः सह कर्तव्यम्। ततश्च, भूमौ मण्डपमध्ये स्नात्वा, विष्णुं मण्डले पूजेत्। तत्र षोडशवरणयुक्तं रुद्रं स्थापयेत्। कोणसूत्रयोः पार्श्वयोः स्थितान् कोणस्थानेषु स्थापयेत्। तदनन्तरं अन्येषु कोणेषु तद्वद् व्यवस्था। सर्वेषु अन्तरालेषु, अष्टदिक् अपि निर्भयम् स्थापयेत्। मध्ये चतुर्थांशेन हीनं वृत्तं रचयेत्। मध्ये सूत्राणि द्विधा विवज्य निर्मायेत्। सर्वेषु नाभिकेन्द्रेषु तद्धारमात्रेण स्थापयेत्। आदिसूत्रविभागेन द्वाराणि स्थापयेत्। मध्यभागः पीतवर्णः, तन्तवः श्वेत-रक्तादिवर्णाः। वर्गं कृष्णपुष्पेण पूरयेत्। श्वेतः, रक्तः, पीतः, कृष्णः—एते वर्णाः क्रमशः स्थापयेत्। विष्णुं हृदयमध्ये स्थापयेत्, संकर्षणं कण्ठे। ब्रह्माणं सर्वाङ्गेषु, श्रीधरं हस्तयोः। संकर्षणं पूर्वे, प्रद्युम्नं दक्षिणे। श्रीधरं रुद्रकोणेषु, इन्द्रादिदिक् च स्थापयेत्। यथाकालं, दीक्षितशिष्यः पटेन नेत्रावृतः स्थाप्यः। पुत्राय द्विगुणं, साधकाय त्रिगुणं हविः समर्प्येत्। गुरुघ्नं, विष्णुघ्नं, द्विजघ्नं, स्त्रीघ्नं च दीक्षितः बन्धयेत्। शिष्यान् बहिः उपवेश्य, तान् व्रतं करवायेत्। दक्षिणपूर्वे अग्निना दग्धान् पुनः जलैः अभिषिञ्चेत्। आकाशे प्रणवं, अन्यत्र कारणं शरीरं ध्यायेत्। तदुत्पाद्य, प्रत्येकं संयोजयेत्। ब्रह्मतीर्थादि क्रमात् चतुर्द्वारं स्थापयेत्। करतालं बीजं, नखानि तन्तवः। मनसा हस्तं शिष्यस्य शिरसि स्थापयेत्; तेन स्पर्शेन सर्वपापानि नश्यन्ति। गुरुश्च पटेन नेत्रावृतं शिष्यं पूजयित्वा, यत्र पुष्पं शार्ङ्गिणः शिरसि पतति, तत्र तस्य नाम स्थापयेत्; स्त्रीभ्यः स्वयं चिह्नितं नाम दद्यात्। श्रीपूजायाः आरम्भे, यज्ञवेद्यादौ, श्रां, श्रीं, श्रूं, श्रैं, श्रौं, श्रः मन्त्रान् क्रमशः जपेत्; हृदय, शिरः, शिखा च। मण्डले, कमलमध्यस्थले, चतुर्द्वारे, रजसा सह पूजनं विधीयते।" इति सूतः नागरं प्रति विधिपूर्वकं पूजनकथां सुस्पष्टं, श्रद्धया, दिव्यं च वर्णयति।