गरुडपुराणम्

धर्मवनान्ते वा मतङ्गसरोवरस्य तटे वा पिण्डप्रदानादिकं विधिवत् कर्तव्यम्। ब्रह्मतीर्थे तु यः पिण्डादिकं कर्म करोति, स राजसूयाश्वमेधयोः फलं प्राप्नोति। कूपतोयेन पितृभ्यः कृतं तर्पणं नश्यति न कदापि, शाश्वतं भवति। द्वयोः यूपकूपयोः मध्ये श्राद्धं पिण्डप्रदानं च कृत्वा, केवलं तेषां सेवा कृता चेत्, पितरः मोक्षपदं लभन्ते। फाल्गुतीर्थे चतुर्थ्यां स्नात्वा देवादिभ्यः क्रमशः तर्पणं दातव्यम्। व्यासमुखे पञ्चाग्निषु त्रिषु च क्रमेषु पिण्डाः दातव्याः। नवदेवताभ्यः वा द्वादशदेवताभ्यः वा श्राद्धं कर्तव्यम्। अत्र मातुः श्राद्धं पृथक् कर्तव्यं, अन्यत्र पत्या सहैव। रुद्रस्य पादौ स्पृष्ट्वा नरः पुनरिह न प्रतिनिवर्तते। गयाशृङ्गे श्राद्धं कृत्वा स एव फलं प्राप्नोति। तत्र पितरः देवत्वं प्राप्नुवन्ति—अत्र न संशयः। तत्र स्वल्पेनैव तपसा महत् पुण्यं लभ्यते। ये नरके तिष्ठन्ति ते स्वर्गं यान्ति, ये च स्वर्गे सन्ति ते मोक्षं लभन्ते। पिण्डदानात् पितृभ्यः सर्वं कुलं त्रायते। एकस्य ब्राह्मणस्य भोजने कोटिब्राह्मणभोजनस्य फलमवाप्यते। अनन्तान् लोकान् प्राप्य शतं कुलानि उद्धरति। अथवा अश्वमेधयागो वा नीलवृषस्य मोक्षणं वा कर्तव्यम्। मम नाम्नि गयाशृङ्गे पिण्डप्रदानं कुर्यात्। इति श्रुत्वा वणिक् गयाशिरसि यमपतेः पिण्डं न्यवेदयत्। तेन सर्वे मुक्ताः, विषालोऽपि; पिण्डदातृः पुत्रवान् अभवत्। कथं मे पुत्राः ब्राह्मणाश्च स्युः, हे विशालक? इति पृष्ट्वा, विषालः गयाशिरसि दानं कृत्वा पुत्रं लब्धवान्। तत्र के यूयं? इति पृष्टे, तेषां मध्ये एकः पाण्डुर्बभाषे—मम पुत्र, मम पिता हिंसायामासक्तः, ब्रह्मघ्नः, पापकृताम् अग्रगण्यः आसीत्। स अवीच्यां नरके पतितः, मुक्त्वा तु पिण्डार्हः अभवत्। विषालः स्वकृत्यं समाप्य राज्यं च पालयित्वा स्वर्गं गतः। ये चूडाकर्म न कृतवन्तः, ये च गर्भात् निष्कासिताः, ते अपि पृथिव्यां दत्तेन तृप्ताः सन्तः परां गतिं यान्तु। माता, पितामही, प्रपितामही, वृद्धः मातामहः, परमा मातामही च—एतेषां चान्येषां चायं अक्षयः तर्पणः स्थाप्यताम्। एवं श्रीगरुडमहापुराणे पूर्वखण्डस्य आचारखण्डे गयामाहात्म्यनामकश्चतुरशीतितमोऽध्यायः समाप्तः। प्रेतशिलायां स्नात्वा वरुणपीयूषेन सह, ये अस्माकं कुलगताः मृताः येषां गतिरज्ञाता, पितृकुले मृताः, मातृकुले मृताः, मातामहकुले च येषां गतिरज्ञाता, ये जन्मना दन्तहीनाः, गर्भे क्लिष्टाः, ये च बान्धवानां मध्ये येषां नाम गोत्रं च न ज्ञायते, तेषां मोक्षार्थं अहं तर्पणं करोमि। ये शूलेन वा विषेण वा हताः, ये फासे मृताः, तेषां च तर्पणं विधीयते।