गरुडपुराणम्

तत्र, श्राद्धकर्म समाप्य स्नानं च सम्पूर्णं कर्तव्यं। ततः दक्षिणे मानससरोवरं गत्वा मौनं स्थित्वा पिण्डादिकं तर्पणं विधिना दातव्यं। एतैः कर्मभिः सिद्धपुरुषाः प्रहृष्टाः भवन्ति, पापात्मानः तु भीताः। त्रैलोक्ये प्रसिद्धं पुण्यतीर्थं कनखलाख्यं तत्र अस्ति। तत्र स्नानं कृत्वा स्वर्गलाभः स्यात्, तत्र कृतं श्राद्धं च अक्षयम् भवति। काव्यवाहः, सोमः, यमः, आर्यमा च—एते महात्मानः सर्वे भवतः संरक्षणेन अत्र आगच्छन्तु। तेषां पिण्डदानार्थं अहं गयाम् आगतः। ततः गदाधरं दृष्ट्वा पितृऋणात् विमुक्तः भवति। तत्क्षणात् स्वयम्, दश पूर्वपितरः, दश उत्तरपितरः च मोक्षं यान्ति। धर्मवनं वा मतङ्गसरोवरं वा गत्वा पिण्डतर्पणं कर्तव्यम्। ब्रह्मतीर्थे तर्पणफलम् राजसूयाश्वमेधयोः समं भवति। कूपोदकेन कृतं पितृतर्पणं अक्षयम् भवति। द्वयोर्यज्ञकूपयोः मध्ये श्राद्धं पिण्डदानं कृत्वा, केवलं सेवया पितरः मोक्षगामी भवन्ति। फल्गुतीर्थे चतुर्थे दिवसे स्नानं कृत्वा देवाद्यनुष्ठानं तर्पणं कर्तव्यम्। व्यासमुखे, पञ्चाग्नौ, त्रिविक्रमे च पिण्डदानं कर्तव्यम्। नवदेवताभ्यः वा द्वादशदेवताभ्यः श्राद्धं कर्तव्यम्। अत्र मातुः श्राद्धं पृथग्, अन्यत्र पतिसहितं कर्तव्यम्। रुद्रपादस्पर्शेन पुरुषः पुनः अत्र न आगच्छति। गयाशिरसि श्राद्धं कृत्वा तत्फलम् लभते। पितरः दिव्यत्वं यान्ति—अत्र संशयः नास्ति। अल्पेन तपसा महान् पुण्यलाभः स्यात्। नरकस्थाः स्वर्गं यान्ति, स्वर्गस्थाः मोक्षं यान्ति। पितृभ्यः पिण्डदानेन सर्ववंशः रक्षितः भवति। एकं ब्राह्मणं भोजयित्वा कोटिब्राह्मणभोजनस्य फलम् प्राप्यते। अनन्तलोकलाभः, शतपरिवारोद्धारः च स्यात्। अथवा अश्वमेधयज्ञं वा नीलवृषस्य मोचनं वा कर्तव्यम्। मम नाम्नि गयाशिरसि पिण्डदानं कुरु। इत्येतत् श्रुत्वा वणिक् गयाशिरसि मृत्युपतये पिण्डं दत्तवान्। सर्वे मुक्ताः, विषालः अपि; पिण्डदाता पुत्रवान् अभवत्। कथं पुत्रान् ब्राह्मणांश्च प्राप्नुयाम्, हे विषालक? विषालः तदा गयाशिरसि दाता अभवत्, पुत्रं च प्राप्तवान्। को यूयं? तेषु एकः श्यामः विषालं प्रति उवाच। मम पुत्रः, मम पिता, हिंसापरः, ब्रह्महाः, पापकर्मनिष्ठः आसीत्। सः अवीचिनरकं प्राप्तः, मुक्तः च तर्पणप्राप्तः अभवत्। विषालः स्वकर्तव्यं सम्पन्न्य राज्यं शासित्वा स्वर्गं गतः। ये चूडाकर्म न कृतवन्तः, गर्भात् निष्कृत्य अपसृत्य ये—ते भूमौ दत्तेन तर्पिताः सन्तुष्टाः परमं स्थानं यान्ति।