गरुडपुराणम्

पुराकाले ब्रह्मणा स्थापितं तद् गयाक्षेत्रं, यत्र ब्राह्मणाः अपि तेनैव प्रतिष्ठिताः। तत्र विधिपूर्वकं ब्राह्मणानां हविर्भोज्यादिभिः तर्पणं कर्तव्यम्। यः कश्चन गयायाः क्षेत्रे श्रेष्ठे वृषस्य मोचनं करोति, स धर्मज्ञः अपि तिलवर्जितः गयायां यदि तिष्ठेत्, तस्य स्वजनाः, पितरः, बान्धवाः, मित्राणि च यावन्ति सन्ति, सर्वे तेन तृप्यन्ति। यः रामतीर्थे स्नानं करोति, स शतगवां दानस्य फलं प्राप्नोति। निष्चरासंगमे स्नात्वा पितरः ब्रह्मलोकं यान्ति। महाकौश्ये वासेन अश्वमेधस्य फलं लभ्यते। तदासन्ने अग्निधाख्यं स्थानं, यः ख्यातः कपिलः। कुमारधारायां श्राद्धं कृत्वा अश्वमेधस्यैव फलमवाप्यते। सोमकुण्डे स्नानं कृत्वा सोमलोकं याति। पापशुद्धः पुरुषः प्रेतकुण्डे तर्पणं दत्वा प्रयाति। एतेषु पुण्यस्थलेषु यः तर्पणं ददाति, स पितॄन् उद्धरति। एवं श्रीगर्वडमहापुराणे पूर्वखण्डे आचारकाण्डे गयामाहात्म्याख्यं त्र्यशीतितमं अध्यायं समाप्तम्। यः कश्चन गच्छन् गयां, विधिवत् श्राद्धं कृत्वा प्रस्थितः, स अन्यग्रामं गत्वा श्राद्धशेषभोजनं कुर्यात्। गयायात्रायाः संकल्पमात्रेण गृहेभ्यः निर्गच्छन्, सर्वतीर्थेषु मुण्डनं उपवासश्च विहितौ। गयायां यदा कश्चित् श्राद्धं करोति, तदा स सर्वदा, दिवसानिशं वा, कर्तुं शक्नोति। पुनः पुनः महतीर्थे श्राद्धं कृत्वा पितरः स्वर्गं यान्ति। तत्र श्राद्धं सम्पूर्ण्य, स्नानं अपि समाप्यते। दक्षिणे मानसतीर्थे गत्वा मौनं स्थाप्य, पिण्डादिकं दद्यात्। एतेन सिद्धाः सन्तुष्टाः, पापिनः भीताः भवन्ति। त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धं कनखलाख्यं तीर्थं तत्र अस्ति। तत्र स्नानं कृत्वा स्वर्गप्राप्तिः, तत्र कृतं श्राद्धं अक्षयं भवति। काव्यवाहः, सोमः, यमः, अर्यमन् च, सर्वे भवन्तु इहागतान्, सर्वे रक्षिताः स्युः। तेषां पिण्डदानार्थं अहं गयाम् आगतः। तत्र गदाधरदर्शनं कृत्वा पितृऋणात् मुक्तो भवति। तत्रैव स्वयम् एकः, दश पूर्वजान् दश च उत्तरजान् स्वजनान् मुक्तिं ददाति। धर्मारण्ये वा मतंगतीर्थे वा पिण्डादिकं कर्तव्यम्। ब्रह्मतीर्थे स्नानस्य वा पिण्डदानस्य वा राजसूयाश्वमेधयोः फलं लभ्यते। कूपजलस्य उपयुक्त्या पितृदत्तं अक्षयं भवति। द्वयोः यूपयोः मध्ये श्राद्धं पिण्डदानं च कृत्वा, केवलं सेवया पितरः मोक्षगामिनः भवन्ति। फाल्गुतीर्थे चतुर्थ्यां स्नात्वा, देवादिभ्यः तर्पणं दद्यात्। व्यासमुखे, पञ्चाग्नौ, त्रिपदे च पिण्डदानं कर्तव्यम्। नवदेवताभ्यः वा द्वादशदेवताभ्यः वा श्राद्धं विधिना कर्तव्यम्। अत्र मातुः श्राद्धं पृथक्, अन्यत्र पतिसंयुक्तं कर्तव्यम्। रुद्रस्य पादस्पर्शेन पुरुषः पुनर्जन्म न प्राप्नोति। एवं गयायाः महात्म्यं पुण्यफलप्रदं, पितृमोक्षदं, श्रुतम्।