गरुडपुराणम्

हंसतीर्थे स्नानं कृत्वा मनुष्यः सर्वपापेभ्यः विमुक्तिम् आप्नोति। तत्र श्राद्धं एकविंशति पुरुषाणां निमित्तं यः करोति, स तान् ब्रह्मलोकं नयति। रामसरोवरे श्राद्धकर्मणि कृत्य, पितृवंशः ब्रह्मलोकं प्राप्नोति। दक्षिणे मानससरोवरे श्राद्धं कृत्वा, तत्र पितरः ब्रह्मलोकं प्राप्नुवन्ति; कूटस्थले भीष्माराधनं कृत्वा, तत्र पितरः उद्धार्यन्ते। धेनुकवने श्राद्धं कृत्वा, पितरः ब्रह्मलोकं गच्छन्ति। इन्द्रतीर्थे, नरतीर्थे, वासवतीर्थे, वैष्णवतीर्थे, गायत्रतीर्थे, सावित्रतीर्थे, सारस्वतीर्थे वा, यत्र श्राद्धं क्रियते, तत्र पितृवंशः ब्रह्मलोकं गच्छति। पितृदेवताभ्यः तुष्टिं लब्ध्वा, पुनर्जन्म दुःखरूपं न प्राप्नोति। मतङ्गस्य धर्मारण्ये वा तद्वाप्यां श्राद्धं कृत्वा, स्वर्गलोकं प्राप्नोति। एष धर्मः सत्यः—देवाः लोकपालाश्च साक्षिणः सन्तु। रामतीर्थे स्नानं कृत्वा, प्रभासे श्राद्धं कृत्वा, स्वस्य संपन्नस्थले श्राद्धं कृत्वा, सप्तत्रयं पितृवंशं उद्धारयति। गया नगरे सर्वत्र तीर्थानि सन्ति; तत्र अक्षयफलम् आप्नोति, पितरः ब्रह्मलोकं नयति। अयं पिण्डदानं मया तव हस्ते समर्पितम्, हे जनार्दन! स पितृसहितः ब्रह्मलोकं निश्चितं प्राप्नोति। गया-शिरसि अक्षयवटस्य समीपे यत् पितृभ्यः दत्तं, तत् अक्षयम्। एतानि दृष्ट्वा, विंशतिः पितृवंशः कुलं च उद्धार्यते। पूर्वभागः ब्रह्मासनं, नागगिरिः, भरताश्रमः च अस्ति। गया-शिरसः दक्षिणे, महानदी पश्चिमे, तत्र निश्चिराख्ये प्रदेशे तृतीयदिने श्राद्धं कर्तव्यम्। वैतरण्याः उत्तरतो तृतीयाख्यं जलाशयम् अस्ति। क्रौञ्चपादस्य उत्तरतो निश्चिराख्यं जलाशयम्। यः तत्र सदा तिष्ठति, तस्य किम् दुर्लभम्? स अक्षयलोकं प्राप्नोति, कुलं च उद्धारयति। यः गया नगरे शुक्लपक्षे कृष्णपक्षे च निवसति, स सप्तवंशं शुद्धिं प्राप्नोति—नात्र संशयः। गया नगरे मुण्डपृष्ठः, अरविन्दाख्यः पर्वतः च अस्ति। मकरराशौ चन्द्रसूर्यग्रहणसमये, कौशिक्यां महाप्लवके, मूलाश्रमे च विशेषतः, महेश्वरीस्रोतसि यत्र प्रवहति, तत्र श्राद्धकृता ऋणात् विमुक्तः भवति। श्राद्धं कृत्वा अग्निष्टोमफलम् आप्नोति, स्वर्गं गच्छति। सूर्यपादे पिण्डं दत्वा, पतिताः उद्धार्यन्ते। पितरः नरकभीताः पुत्रान् इच्छन्ति। पुत्रस्य गया आगमनसमये, पितराणां महोत्सवः भवति। पुत्रः वा अन्यः सम्बन्धी वा यदा गया-कूपे उपस्थितः, तदा पितरः तुष्टिं प्राप्नुवन्ति। कोटितीर्थे स्नानं कृत्वा, पुण्डरीकं विष्णुलोकं च प्राप्नोति। सा गया-क्षेत्रे पितृमोक्षाय अवतरितवती। स एकविंशतिं पितृवंशं उद्धारयति—नात्र संशयः। ब्रह्मणा नियुक्तान् ब्राह्मणान् एव भोजयेत्। एवं गया-क्षेत्रे विविधेषु तीर्थेषु श्राद्धकर्मणि कृत्य, पितरः ब्रह्मलोकं प्राप्नुवन्ति, कुलं उद्धार्यते, अक्षयफलम् लभ्यते, स्वर्गः प्राप्तः, ऋणमुक्तिः च सुलभा भवति। पितृभ्यः तुष्टिं दत्वा, पुनर्जन्म दुःखं न प्राप्नोति, इति धर्मः सत्यः।