गरुडपुराणम्

संसारे पुण्यतीर्थानि विविधानि सन्ति, तेषु कोटिश्वरस्य तथा अश्वमेधस्य दर्शनात्, मनुष्यस्य ऋणानि सर्वाणि विनश्यन्ति। रमेेश्वरं यत्र गदा चलति, तस्य दर्शनात् स्वर्गलाभः सुलभः भवति। मुण्डपृष्ठे महाचण्डीं यः पश्यति, स तत्र कामान् अवाप्नोति। गोमकं गोभ्यः प्रभुं देवम् उपास्य, पित्रृऋणात् विमुक्तः भवति। मार्कण्डेयेश्वरस्य दर्शनात् अपि पित्रृऋणात् विमुक्तिः लभ्यते। एतावता पुण्यकर्मणां साधकानां पर्याप्तं नु? पृथिव्यां यानि पुण्यतीर्थानि, समुद्राः, सरांसि च सन्ति, तेषु सर्वेषु गयैव परमं तीर्थं, गयायां गयाशिरः पुण्यस्थानम् अस्ति। उत्तरदिशि सुवर्णनदीषु मध्ये नाभितीर्थं प्रतिष्ठितम्। तत्र कूपे पिण्डदानं कृत्वा, पित्रृऋणात् विमुक्तिः लभ्यते। हंसतीर्थे स्नानात् सर्वपापविमुक्तिः सुलभा। एकविंशति पुरुषाणां श्राद्धं कृत्वा, तान् ब्रह्मलोकं नयति। रामसरोवरे श्राद्धं कृत्वा, पित्रुपरम्परा ब्रह्मलोकं प्राप्नोति। दक्षिणे मानससरोवरे श्राद्धं कृत्वा, पितरः ब्रह्मलोकं गच्छन्ति; कूटे यत्र भीष्मः पूज्यते, तत्र अपि पितृमोक्षः सुलभः। धेनुकवनस्य श्राद्धेन अपि पितरः ब्रह्मलोकं गच्छन्ति। इन्द्रतीर्थे, नरतीर्थे, वासवतीर्थे, वैष्णवतीर्थे, गायत्रतीर्थे, सावित्रतीर्थे, सारस्वतीतीर्थे वा श्राद्धं कृत्वा, पित्रुपरम्परा ब्रह्मलोकं प्राप्नोति। पितरः देवाः च तुष्टाः सन्ति चेत्, कठिनं जन्म न प्राप्नोति। मतङ्गस्य धर्मारण्ये वा सरसि वा श्राद्धं कृत्वा, स्वर्गलाभः भवति। देवाः लोकपालाः च अस्य सत्यस्य साक्षिणः सन्तु। रामतीर्थे स्नानं कृत्वा, प्रभासे श्राद्धं कृत्वा, स्वस्थानस्य श्राद्धेन त्रिसप्तिः पितृपरम्परा उद्धर्यते। गयायां सर्वत्र पुण्यतीर्थानि सन्ति, न तत्र तीर्थाभावः। अक्षयफलम् अवाप्य, पितरः ब्रह्मलोकं गच्छन्ति। पिण्डदानं मया तव हस्ते दत्तम्, हे जनार्दन! स पितृसहितः ब्रह्मलोकं निश्चितं प्राप्नोति। गयाशिरसि अक्षयवटमूले पितृभ्यः यद् दत्तं, तद् अक्षयम् एव। एतानि दृष्ट्वा, विंशति पितृपरम्परा तथा कुलं उद्धर्यते। पूर्वभागे ब्रह्मासनं, नागगिरिः, भरताश्रमः च अस्ति। गयाशिरस्यान्तरे दक्षिणे, महानद्याः पश्चिमे च, तत्र निश्चिरायाः प्रदेशे तृतीयदिने श्राद्धकर्म कर्तव्यम्। वैतरण्याः उत्तरदिशि तृतीयाख्यं जलाशयम् अस्ति। क्रौञ्चपादस्य उत्तरदिशि निश्चिराख्यं जलाशयम् अस्ति। यः सदा अत्र स्थितः, तस्य किम् अप्राप्यं? स अक्षयलोकान् प्राप्य, कुलं उद्धर्यति। शुक्लकृष्णपक्षयोः गयायां वासं कृत्वा, सप्तपितृपरम्परा शुद्ध्यति, अस्य विषये नास्ति संशयः। गयायां मुण्डपृष्ठः, अरविन्दाख्यः पर्वतः च सन्ति। यदा चन्द्रसूर्यग्रहणं मकरराशौ भवति, विशेषतः कौशिकीसरसि महतीर्थे, मूलसंयुत्यां च।