गरुडपुराणम्

सर्वाणि समुद्राः, नद्यः, सरांसि, कूपाः, तडागाः च—एतेषां पुण्यं तथा ब्रह्महत्या, सुरापानं, चौर्यं, गुरुपत्न्या सह संगः च—एवं च ये अनुष्ठानरहिताः मृत्युम् उपयान्ति, पशुभिः वा चौरैः वा हताः, तेषां पापानि अपि। किंच, गयायां पिण्डदानस्य फलं ये नराः लभन्ति, तद् अतिशयम् अस्ति। एवं, श्रीगर्वडमहापुराणस्य प्रथमखण्डस्य आचारकाण्डेऽस्य अध्यायस्य—गया-माहात्म्यस्य—अन्तः प्राप्तः। किकटदेशे पवित्रा गया तथा राजगृहस्य धर्मवनं प्रसिद्धम् अस्ति। पूर्वदिशायां मुण्डपृष्ठः, पश्चिमे, दक्षिणे, उत्तरदिशायां च अन्यानि क्षेत्राणि सन्ति। गयाक्षेत्रं पञ्चक्रोशं विस्तारम् अस्ति, गयाशिरः एकक्रोशः। जनार्दनगिरिः तथा उत्तरमानसकूपः इत्येतयोः समीपे पिण्डदानेन पितरः परमं पदम् उपयान्ति। गयायां देवदेवः जनार्दनः पितृरूपेण स्थितः। रुद्रदेवालयादि आरभ्य गयातीर्थे रथमार्गं दृष्ट्वा, पितामहं देवम् अपि दृष्ट्वा सर्वपापात् विमुक्तिः लभ्यते। तथैव गदाधरं, माधवं, परमपुरुषं दृष्ट्वा, मौनव्रतं पालनं कृत्वा, महात्मा सूर्यः—विशेषतः सुवर्णमयः सूर्यः—प्राप्यते। ब्रह्माणं पूज्य, ब्रह्मलोकः लभ्यते। सायं सन्ध्यां यत्नेन उपास्य, सर्ववेदफलं प्राप्यते। सायं सरस्वतीं दृष्ट्वा, दानफलं लभ्यते। धर्मवनं तथा धर्मेश्वरं दृष्ट्वा, ऋणानि नश्यन्ति। गोवनं मध्ये गाम् दृष्ट्वा, पितरः ब्रह्मलोकं गच्छन्ति। कोटीश्वरं तथा अश्वमेधं दृष्ट्वा, ऋणानि नश्यन्ति। रामेश्वरं यत्र गदा परिभ्रमति, दृष्ट्वा, स्वर्गः लभ्यते। मुण्डपृष्ठे महाचण्डीं दृष्ट्वा, कामान् प्राप्नोति। गोमकं गोपालं देवम् दृष्ट्वा, पितृऋणात् विमुक्तिः। मार्कण्डेयेश्वरं दृष्ट्वा, पितृऋणात् विमुक्तिः। एतत् पुण्यकर्मिणां पर्याप्तम् नु? यावत् तीर्थानि, समुद्राः, तडागाः च पृथिव्यां सन्ति, सर्वेषां मध्ये गया पुण्यभूमिः, तस्यां गयाशिरः। उत्तरदिशायां सुवर्णनदीषु मध्ये नाभितीर्थम् अस्ति। कूपे पिण्डदानं कृत्वा, पितृऋणात् विमुक्तिः। हंसतीर्थे स्नानं कृत्वा, सर्वपापात् विमुक्तिः। एकविंशति पुरुषाणां श्राद्धं कृत्वा, ब्रह्मलोकम् नयति। रामतडागे श्राद्धं कृत्वा, पितृवंशः ब्रह्मलोकम् नीयते। दक्षिणमानसतडागे श्राद्धं कृत्वा, पितरः ब्रह्मलोकम् गच्छन्ति; कूटे यत्र भीष्मः तुष्टः, तत्र अपि पितरः उद्धार्यन्ते। धेनुकवने श्राद्धं कृत्वा, पितरः ब्रह्मलोकम् नीयन्ते। इन्द्रतीर्थे, नरतीर्थे, वासवतीर्थे, वैष्णवतीर्थे वा—गायत्रतीर्थे, सावित्रतीर्थे, सारस्वततीर्थे वा—यत्र यत्र श्राद्धं कृतं, पितृवंशः ब्रह्मलोकम् नीयते। पितरः देवांश्च तुष्ट्वा, दुःखजन्यं जन्म न प्राप्नोति। मतङ्गस्य धर्मारण्ये वा सरसि वा श्राद्धं कृत्वा, स्वर्गः प्राप्यते। एवं गया-माहात्म्ये पुण्यस्थानानां, तीर्थयात्रायाः, पिण्डदानस्य, श्राद्धस्य, तथा देवदर्शनस्य महत्त्वं गरुडमहापुराणे दर्शितम्।