गरुडपुराणम्

गायायाः महत्त्वं यथाकथितं गरुडमहापुराणे एवम् आचरकाण्डे, एकस्मिन् पावने स्थले विष्णुः गदाधरः मोक्षदायकः तिष्ठति। तत्र जनार्दनः, कालेशः, महापितामहः ब्रह्मा च सन्निहिता:। यः पुरुषः तत्र यज्ञं, पितृकार्यं, पिण्डदानं, स्नानं, अन्यानि च विधीनि आचरति— स गायां परमं तीर्थं विदित्वा, महापितामहः तत्र यज्ञं अकरोत्। तेन महानदीं पुण्यजलवाहिनीं, सरांसि च निर्मितानि। भगवता तत्र गायायाः भूमिः पञ्चक्रोशपरिमिता ब्राह्मणेभ्यः दत्ता। ततः ब्राह्मणाः शापग्रस्ताः तत्र गायायां निवसन्ति। तव तत्र नदी, शिलापर्वतः, प्रवाहः च भविष्यन्ति। गायायां यः श्राद्धं आचरति, पुण्यलोकान् प्राप्य ब्रह्मलोकं गच्छति। ब्रह्मविद्या, गायायां श्राद्धं, गोशालायां मृत्युः— एतानि महापुण्यदायकानि। सर्वे समुद्राः, नद्यः, सरांसि, कूपाः, तडागानि— तत्र उपलभ्यन्ते। ब्रह्महत्या, सुरापानं, स्तेयम्, गुरुपत्न्याः संगः— एतानि पापानि। ये अनुष्ठानविहीनाः मृत्युम् उपगच्छन्ति, गोभिः वा चौरैः वा हन्यन्ति— तेषां पिण्डदानस्य फलं यः पुरुषः गायायां ददाति, स महाफलम् प्राप्नोति। एवं गायायाः महत्त्वं अध्यायः समाप्तः। ततः, कीकटदेशे गायायाः पावनतीर्थं तिष्ठति, राजगृहस्य पावनवनं च। पूर्वे मुंडपृष्ठः, पश्चिमे, दक्षिणे, उत्तरदिशि च अन्यानि स्थलेषु। गायायाः क्षेत्रं पञ्चक्रोशपरिमितम्, गायाशिरः एकक्रोशपरिमितः। पर्वतात् जनार्दनः, उत्तरामानसस्य कूपात्— तत्र पिण्डदानेन पितरः परमं पदं प्राप्नुवन्ति। गायायां देवदेवः जनार्दनः पितृरूपेण सन्निहितः। रुद्रशालादि आरभ्य रथपथं तीरं दृष्ट्वा, पितामहं देवम् अपश्यन्, सर्वपापात् विमुक्तः भवति। गदाधरं माधवं परमपुरुषं दृष्ट्वा, मौनं आचरन्, महात्मानं सूर्यं, विशेषतः सुवर्णसूर्यं प्राप्नोति। ब्रह्माणं पूजयित्वा ब्रह्मलोकं प्राप्नोति। सन्ध्योपासनं यत्नेन कृत्वा सर्ववेदफलम् लभते। सायं सरस्वतीं दृष्ट्वा दानफलम् प्राप्नोति। धर्मवनं धर्मेश्वरं च दृष्ट्वा, ऋणानि नश्यन्ति। गोवनस्य मध्ये गाम् दृष्ट्वा, पितरः ब्रह्मलोकं नीयन्ते। कोटीश्वरं अश्वमेधं च दृष्ट्वा, ऋणानि नश्यन्ति। रामेश्वरं यत्र गदा नृत्यति दृष्ट्वा, स्वर्गं प्राप्नोति। मुंडपृष्ठे महाचण्डीं दृष्ट्वा, कामान् प्राप्नोति। गोमकं गोपालं देवम् दृष्ट्वा, पितृऋणात् विमुक्तः भवति। मार्कण्डेयेश्वरं दृष्ट्वा, पितृऋणात् विमुक्तः भवति। एतत् सत्कर्तृणां पर्याप्तं नु? यानि तीर्थानि, समुद्राः, तडागानि भूमौ सन्ति, तत्र गायायाः पावनतीर्थं प्रमुखम्। गायायां गायाशिरः मुख्यः। उत्तरदिशि सुवर्णनदीषु मध्ये नाभितीर्थं अस्ति। कूपे पिण्डादि दत्त्वा, पितृऋणात् विमुक्तः भवति। एवं पावनगायायाः महात्म्यं गरुडमहापुराणे विस्तरेण कथितम्।