गरुडपुराणम्

सप्त गोदावरीतीर्थानि पुण्यानि, कोणगिरिश्च परमं तीर्थमिति कीर्त्यते। सह्यपर्वते सुरेश्वरः एकवीरश्च तथा सुरेश्वरी निवसन्ति। यः कणखले स्नानं करोति, स पुनर्जन्म न प्राप्नोति। एतदाकर्ण्य ब्रह्मा, दक्षादिभिः सहितः, व्यासाय प्रोवाच—गया च नित्यं स्थायिनी सर्वेषां ब्रह्मलोकदायिनीति। एवं श्रीगरुडमहापुराणस्य पूर्वखण्डस्य आचारकाण्डे सर्वतीर्थमाहात्म्याख्यं एकाशीतितमं अध्यायं समाप्तम्। अथ गया-माहात्म्यं प्रवक्ष्यते। महर्षिः श्रेष्ठो व्यासः गया-माहात्म्यस्य सारं सन्ददर्श। प्राचीनकाले बलवान् अतिबलशाली दैत्यः गयासुरः आसीत्। तस्य घोरतपसा संतप्ताः देवाः तं नाशयितुम् हरिं जग्मुः। तस्य महद्वपुः पतितव्यं, इति देवाः हरये न्यवेदयन्। ततः तं कीकटदेशे नीत्वा तत्र शयितवन्तः। तस्मात् विष्णुः गदाधरः मोक्षदायकः गयायाम् स्थितः। तत्र जनार्दनः, कालेशः, पितामहश्च सन्निविष्टाः। यः पुरुषः तत्र यज्ञं, श्राद्धं, पिण्डदानं, स्नानादिकं च आचरति, स पुण्यफलं प्राप्नोति। गयां परमं तीर्थमिति ज्ञात्वा, पितामहः तत्र यज्ञं चकार। स महानदीं पुण्यजलवाहिनीं, सरांसि च सृष्टवान्। भगवानेव गयाभूमिं पञ्चक्रोशपरिमितां ब्राह्मणेभ्यः दत्तवान्। ततः ब्राह्मणाः शापग्रस्ताः तत्रैव स्थिताः। तत्र नद्यः, शिलापर्वतः, प्रवाहश्च सन्ति। गयायां श्राद्धं कुर्वन्तः पुण्यलोकं प्राप्नुवन्ति, ब्रह्मलोकं गच्छन्ति। ब्रह्मविद्या, गयायां श्राद्धं, गोष्ठे मरणं—एतेषां फलं परमं। सर्वे सागरा, नद्यः, तडागानि, कूपानि, सरांसि च—एषां पुण्यं गयायां श्राद्धेन लभ्यते। ब्रह्महत्या, सुरापानं, स्तेयम्, गुरुपत्न्याः संगमश्च—एते पापिनः अपि, संस्काररहिताः, पशुभिः वा चौरैर्वा हताः, यदि गयायां पिण्डदानं लभन्ते, तर्हि परमफलम् आप्नुवन्ति। एवं श्रीगरुडमहापुराणस्य पूर्वखण्डस्य आचारकाण्डे गयामाहात्म्याख्यं द्व्यशीतितमं अध्यायं समाप्तम्। कीकटदेशे पुण्या गया, राजगृहस्य पुण्यवनं च अस्ति। पूर्वे मुंडपृष्ठं, पश्चिमे, दक्षिणे, उत्तरदिशि च अन्यानि स्थलानि। गयाक्षेत्रं पञ्चक्रोशपरिमितम्, गयाशिरः एकक्रोशमात्रम्। तत्र पर्वतात् जनार्दनात्, उत्तरमानसकूपात् च, पिण्डदानेन पितृणां परमगतिर्लभ्यते। गयायां देवदेवः जनार्दनः पितृरूपेण तिष्ठति। गयातीर्थे रुद्रालयादारभ्य रथमार्गं दृष्ट्वा, पितामहम् ईश्वरं दृष्ट्वा सर्वपापात् विमुच्यते। तथैव गदाधरं माधवं पुरुषोत्तमं दृष्ट्वा, मौनं आस्थाय आदित्यं विशेषतः हिरण्यगर्भं प्राप्नोति। ब्रह्माणं पूजयित्वा ब्रह्मलोकं यान्ति। संध्योपासनां सम्यक् कृत्वा सर्ववेदफलमाप्नोति। सायं सरस्वतीं दृष्ट्वा दानफलमवाप्नोति। धर्मवनं धर्मेश्वरं च दृष्ट्वा, सर्वऋणानां क्षयः स्यात्। गोवनं गाम् अपश्यन्, पितॄन् ब्रह्मलोकमानीयते। एवं श्रीगरुडमहापुराणस्य पूर्वखण्डस्य आचारकाण्डे गयाक्षेत्रमाहात्म्याख्यं त्र्यशीतितमं अध्यायं समाप्तम्।