गरुडपुराणम्

देवाः तं वररूपेण याच्यमानं यज्ञविधौ पशुवद् बलिपात्रे स्थापयामासुः। स च स्वसंकल्पबन्धनात् यज्ञपशुवद् तैः हतः। तस्य शुद्धस्वभावस्य पुण्यकर्मणः कारणात्, तस्मात् देवरत्नानि, यक्षाः, सिद्धाः, वायुभक्ष्याः च उत्पन्नाः। तानि रत्नानि दिव्यात् विमानात् वेगेन पतन्ति, महासमुद्रे, नद्यः, पर्वतेषु, वनान्तरेषु च पतन्ति। तेषु केचित् दानवान्, विषम्, व्याघ्रान्, रोगान्, पापं च नाशयन्ति। तत्र वज्रं, मुक्ताफलम्, मणिः, पद्मरागः, मरकतं च प्रमुखानि उच्यन्ते। कर्केतनः, पुलकः, रुधिराख्यः, स्फटिकः च अन्यानि। तेषां प्रथमं आकारः वर्णः च, ततः गुणाः दोषाः च, तदनन्तरं प्रभावः परीक्षितव्यः। यत्र कुलनाशे, अशुभदिने वा उत्पन्नानि रत्नानि, तानि अपि परीक्षया शुद्धानि स्युः, किन्तु राज्ञः तानि तत्त्वज्ञैः, विशेषज्ञैः, अनुभवी रत्नविशेषज्ञैः परीक्षितव्यानि। वज्रं महाबलम् इति विद्वद्भिः घोषितम्। पृथिव्यां यत्र यत्र तस्य अंशः पतितः, तत्र हेममाटङ्गः, सौराष्ट्रः, पौण्ड्रः, कलिङ्गः, कोशलः च प्रदेशाः सन्ति। हिमालयात् उत्पन्नानि ताम्रवर्णानि, चन्द्रात् चन्द्रसदृशानि, वंशतीरात् सौवीरशिलाः, श्यामपद्ममेखलानि मेघवर्णानि ताम्रवर्णानि च सौराष्ट्रे स्मृतानि। वज्रं अत्यल्पवर्णगुणयुक्तं स्यात्, समच्छेदं, समरेखाङ्कितं, बिन्दुप्रदोषरहितं, काकपदादिदोषवर्जितं च। वज्रवर्णविन्यासेन देवतारूपाणि अपि वर्ण्यन्ते। हरितं, श्वेतं, पीतं, कपिलं, कृष्णं, ताम्रं च—स्वभावतः रमणीयानि। ब्राह्मणाय शङ्खपद्मस्फटिकसदृशं, क्षत्रियाय शशवर्णं, कपिलं, नेत्रसदृशं च वज्रं युक्तम्। भूमिपालाय द्वौ वज्रवर्णौ ज्ञैः निर्धारितौ, सर्वेभ्यः न सामान्यः। सर्ववर्णप्रधानात् सर्वगुणयुक्तं वज्रं सार्वभौमम्। अधोर्ध्ववृत्तिभिः यः वर्णमिश्रः स्यात्। पथविभागेन रूपेण वज्रं न चयनं कर्तव्यम्। यदि एकः अग्रभागः विदारितः वा भग्नः दृश्यते, यदि अग्रभागः अग्निना विदारितः वा भग्नः, वा मलिनबिन्दुप्रदोषयुक्तः, तदा मध्यमः। यदि रक्तवर्णः भागः वा रक्तचिह्नः दृश्यते, तदा दोषः। वज्रस्य छेदः, पार्श्वः, मुखानि षड्, अष्ट, द्वादश वा सन्ति। षड् मुखयुक्तं, शुद्धम्, निर्मलम्, तीक्ष्णाग्रं, स्पष्टच्छेदं, वर्णयुक्तं, प्रकाशयुक्तं, समच्छेदं, दोषरहितं वज्रं उत्तमम्। यः जनः सर्वदा तीक्ष्णाग्रं, निर्मलम्, सर्वदोषवर्जितं, भक्तिसम्पन्नं वज्रं धारयति, तस्य शरीरं रक्ष्यते। सर्पाः, अग्निः, विषम्, व्याघ्रः, चौराः, जलम्, आपदः च तं न बाधन्ति। यदि वज्रं सर्वदोषवर्जितं, विंशतिः तण्डुलभारयुक्तं धार्यते, तदा उत्तमम्। यदि तृतीयांशेन, अर्धेन, चतुर्थांशेन, त्रयोदश, त्रिंशत् वा अर्धभागेण कम्, तदा तद् अधमम्। वज्रस्य मूलमूल्यं द्वादशतण्डुलमितम्। तथापि वज्रधारणविधिः केवलं तण्डुलमितेन न निश्चितः। सर्वगुणयुक्तं वज्रं जलात् अपि श्रेष्ठम्। यदि लघु दोषः अपि दृश्यते, दृश्यो वा अदृश्यो, तदा तद् दोषयुक्तम्। दोषः स्पष्टः, बहुलः, लघुः, महान् वा, सः सुस्पष्टः। यदि वज्रस्य भूषणेषु स्पष्टः दोषः दृश्यते, तदा तद् एवं दोषयुक्तं गण्यते।