गरुडपुराणम्

शान्त्यर्थं मोक्षार्थं च सिद्ध्यर्थं च, नराधिपैः इडाया उपयोगः कर्तव्यः। ताम् इडां विषवत् ज्ञातव्यम्—एवं बुद्धिमन्तः स्मर्तव्यं। यत्र यत्र गमनागमनं भवति, सर्वत्र वाममार्गः पूज्यते। प्रवेशे च लघुकर्मणि दक्षिणमार्गः प्रशस्यते। जीवने वा मरणे वा प्रश्नः यदा मध्यमार्गे क्रीयते, तदा सिद्धिः न भवति। किन्तु यः शरीरस्थः सन् पृच्छति, तस्य निश्चितं सिद्धिः। यत्र तस्मिन् भागे स्थितः प्रश्नः क्रीयते, तत्र सिद्धिः निष्फला। भीषणे कार्ये भीषणं कर्तव्यम्, सौम्ये सौम्यं। ततः योगविधौ निपुणः योगी मृत्युं विज्ञातुम् अर्हति। प्रत्येकस्मिन् काले समवायेन वातोत्पत्तिः नियोजनीयम्। वाममार्गः वामः उच्यते, दक्षिणमार्गः शुभः दक्षिणः। जीवः जीवनेन जीवति; यत्र शून्यता, तत्र शीघ्रता जायते। सर्वं तद् पूर्णमार्गे भेदरहितं उत्पद्यते। यावत् चतुर्षष्टमः प्रश्नः पूर्णमार्गे, तावत् प्रथमः प्रवर्तते। वाममार्गानुगतं वायुः कर्मसिद्धिं ददाति। अन्यत्र यदि वाममार्गः प्रवहति, तदा अक्षरं विकृतम् इति गण्यते। दक्षिणमार्गे प्रवाहे तु अक्षरं नियमितम्। जब वायुः पिङ्गलायाम् प्रविशति, तदा शमनकर्म सम्पादनीयम्। तत्र दातव्यम् नोत्पद्यते; तत्र विचारः न आवश्यकः। सा दिशा विजयम् आप्नोति; शून्ये विरामः सूचितव्यः। यो विजयं पराजयं च जानाति, सः विद्वान्। ततः कृत्वा लक्ष्यं प्राप्नोति; यात्रा नित्यं शुभा। यः तत्र स्थितः पृच्छति, सः निश्चितं सफलः। यदा प्रश्नकर्ता पुरतः स्थितः, तदा सिद्धिः संशयः नास्ति। चलच्चल न वा, क्रमशः यथायोग्यं गन्तव्यम्। प्रश्नकर्तुः वचनानि श्रुत्वा, तानि घंटानिनादेन चिह्नितव्यानि। उपरि अग्निः, अधः जलम्, तिर्यक् वायु स्थितः। उपरि मृत्यु, अधः शान्तिः, तिर्यक् निष्कासनं विदुषा कर्तव्यम्। एवं शुभाशुभफलनिर्णयः ग्रहोत्पत्तेः, आचारविधायां प्रथमशाखायां, पूर्वखण्डे श्रीगर्वडमहापुराणे सप्तषष्टितमः अध्यायः समाप्तः। अथ रत्नपरिक्षां प्रवक्ष्यामि। असुरो बलेति नाम्ना आसीत्। तं देवैः वरप्रत्यायनवेषेण यज्ञपशुं कृत्वा यज्ञे बलिदानाय याचितम्। सः स्ववचनबन्धनात् पशुवद् तैः हतः। तस्य शुद्धस्वभावात् पुण्यकर्मणः च, तस्मात् देवरत्नानि, यक्षरत्नानि, सिद्धरत्नानि, वातजीविनां च रत्नानि उत्पन्नानि। तानि दिवः शीघ्रं विमानैः पतन्ति। ते महासमुद्रे, नदीषु, पर्वतेषु, वनान्तरेषु वा पतितानि। तेषु रत्नेषु केचित् दानवान्, विषम्, व्याघ्रादीन्, रोगान्, पापं च नाशयन्ति। तत्र वज्रं, मुक्ताफलम्, मणिः, पद्मरागः, मरकतं च प्रसिद्धानि। कर्केतनं पुलकं च, रुधिराख्यं च, स्फटिकं च। तेषां प्रथमं रूपवर्णं, ततः गुणदोषौ, प्रभावं च परीक्षेत।