गरुडपुराणम्

यत्र कालचिह्नं तिष्ठति, तस्य पञ्चमांशः एव मृत्युर्भवति। नाम च उदयः प्रारम्भे एव कर्तव्यः; एवं भवति, अन्यथा न। क्षामादि शुभाङ्गानि परीक्ष्यन्ते; विषं, ग्रहः, बुद्धिः च अपाक्रियन्ते। मृत्युञ्जय-लक्ष्म्यादि गणः, रोचनादि आरभ्य, लिख्यते। एवं श्रीगर्वुडमहापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमभागे आचारप्रकरणे ज्योतिषशास्त्रे षष्ठ्युत्तरषष्टितमं 'शालग्रामस्य षष्टिवर्षोदयनिर्णय' नाम अध्यायः समाप्तः। हरेः वचनं श्रुत्वा, हरः गौर्यै शरीरस्थं ज्ञानं प्रवदति। मङ्गलः, अग्निः, सूर्यः, पृथ्वी, शनिः, आपः च कथ्यन्ते। बृहस्पतिः, शुक्रः, बुधः, चतुर्थः चन्द्रमाः। इला सह कर्म कुर्वन् तदनुसारं कार्याणि कर्तव्यानि। अन्यानि शुभकार्याणि अपि यत्नेन कार्याणि कर्तव्यानि। तथैव अशुभस्य उदयः अपि घटते। शरीरमध्यम् स्थिताः नाड्यः बहुविधाः विस्तीर्णाः च। नविप्रदेशे सप्तद्विसहस्राणि नाड्यः स्थापिताः। तासु त्रयः प्रमुखाः—वामा, दक्षिणा, मध्यमा च। मध्यमा अग्निरूपा, कालपूर्णा, फलदायिनी उच्यते। दक्षिणा तीक्ष्णरूपा, सदा लोकं शोषयति। निष्क्रमे वामा प्रवृत्ता; प्रवेशे दक्षिणा ज्ञायते। श्वासः पिङ्गलायां स्थितः सति, क्रूरकर्माणि उत्पादयति। भोजनं, मैथुनं, युद्धं च—पिङ्गला सिद्धिं ददाति। मैथुने, संग्रामे, भोजने च, तत्र सिद्धिं ददाति। शान्ति, मोक्ष, सिद्ध्यर्थं इडा राज्ञा प्रयोज्या। तां विषवत् ज्ञातव्यं; बुद्धिमन्तः तद् स्मरन्ति। गमनागमने वामा सर्वत्र पूज्यते। दक्षिणा प्रवेशे, लघुकर्मेषु प्रशंस्यते। जीवन्मृत्युविचारे मध्यमा नाड्यः सफलः न भवति। शरीरस्थे पृच्छति, तत्र न संशयः—सिद्धिः निश्चितम्। तस्मिन्नेव भागे स्थितः पृच्छन्, सिद्धिः फलहीना। भयानके कार्ये भयानकं कर्तव्यम्; सौम्ये सौम्यम्। ततः योगविद् योगी मृत्युं परीक्षेत्। सर्वत्र वायोः उदयः समं नियोज्यः। वामा वामनाड्यः कथ्यते; दक्षिणा शुभा दक्षिणा। जीवः जीवेन जीवति; यत्र शून्यता, तत्र शीघ्रता जायते। सर्वं इदम् विषमं पूर्णनाड्ये एव उद्भवति। चतुश्चत्वारिंशद् पृच्छा पूर्णनाड्ये स्थिते, प्रथमः प्रबलः। वाममार्गानुगतः वायुः कर्मसिद्धिं ददाति। अन्यत्र वामनाड्ये प्रवाहे वर्णः विषमः। दक्षिणनाड्ये प्रवाहे वर्णः समः। श्वासः पिङ्गलायाम् प्रविशति चेत्, शान्तिकर्म कर्तव्यम्। दातव्यत्वं न उद्भवति; अत्र विचारः न आवश्यकः। सा दिशा विजयं प्राप्नोति; शून्ये विरामः दर्शनीयः। एवं श्रीगर्वुडमहापुराणस्य उक्तानि ज्ञानानि, शरीरस्थं योगविज्ञानं च, क्रमशः गौर्यै हरः प्रतिपादयति।