गरुडपुराणम्

चित्रभानुः, स्वभानुः, तारणः, पार्थिवः, व्ययः, नन्दनः, विजयः, जयः, मन्मथः, दुर्मुखः, शुभकृत्, शोभनः, क्रोधी, विश्ववः, उपरभवः, परिधावि, प्रमादी, आनन्दः, राक्षसः, नलः—एते वर्षनामानि शास्त्रानुसारं निर्दिष्टानि। तत्र दुण्डुभिः, यः संग्रामे घोषं करोति, रक्तनेत्रः, क्रोधयुक्तः, अक्षयः च, विशेषतया वर्णितः। ततः शम्भुः रुद्रं प्रति उक्तवान्—पञ्चशब्दोदयात् अनन्तरं सिद्धिकालं वक्तुम् इच्छामि। पञ्चाग्निकुण्डेषु स्वराः—आ, ई, ऊ, ऐ, औ—लिखितव्याः। एकैकस्मिन अग्निकुण्डे तिथयः त्रयः—राजा, विजयी, च—स्थापिताः। गुरुः, शुक्रः, शनिः, सूर्यः, चन्द्रः च पूर्वोक्तानुसारं गण्याः। अन्यत्र पञ्चपञ्चदीपसमूहाः, तथा च चैत्रादारभ्य उदयः वर्णितः। यत्र कालचिह्नं तिष्ठति, तस्य पञ्चमं मृत्युः इति निश्चितम्। नाम च उदयः आरम्भे स्थापनीयम्; एवं भवति, अन्यथा न। क्षामादारभ्य शुभाङ्गानि परीक्ष्यन्ते; विषं, ग्रहः, बुद्धिः च निष्कासिताः। मृत्युञ्जय-लक्ष्मी-आदि रोचनाद्यः समूहः अपि लिखितः। एवं श्रीगर्वडमहापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमविभागे आचारचरणे ज्योतिषशास्त्रे शालग्रामस्य षष्टिवर्षोदयनिर्णयः षष्टिसप्ततितमः अध्यायः समाप्तः। ततः हरिसंवादं श्रुत्वा हरः गौर्यै शरीरे स्थितं ज्ञानं उक्तवान्। तत्र मंगलः, अग्निः, सूर्यः, पृथ्वी, शनिः, जलम् इति निर्दिष्टम्। गुरुः, शुक्रः, बुधः, चतुर्थः चन्द्रः च। यदा इला सह क्रियाः कुर्वन्ति, तदा तासां अनुकूलं कर्तव्यम्। अन्याः शुभक्रियाः अपि यत्नेन कार्याः। तथैव अशुभस्य उदयः अपि घटते। शरीरमध्ये स्थितानि नाडीनि विविधानि, विस्तीर्णानि च। सप्तद्विसहस्राणि नाडीनि नाभिकेन्द्रे प्रतिष्ठितानि। तेषु त्रयः प्रमुखाः—वामः, दक्षिणः, मध्यः। मध्यनाडी अग्निरूपा, फलं दात्री, कालपूर्णा च। दक्षिणा तीक्ष्णरूपा, सर्वदा जगत् शोषयति। निष्क्रमे वामनाडी क्रियायुक्ता; प्रवेशे दक्षिणा ज्ञायते। यदा पिंगलायां प्राणः प्रतिष्ठितः, तदा क्रूरकर्माणि उत्पद्यन्ते। भोजनकाले, मैथुने, युद्धे च पिंगला सिद्धिं ददाति। मैथुने, संग्रामे, भोजनकाले च तस्य सिद्धिप्राप्तिः। शान्त्यर्थं, मोक्षार्थं, सिद्ध्यर्थं च इडा नाडी राज्ञां प्रयोज्या। विषवत् ज्ञेयम्; बुद्धिमन्तः स्मरन्तु। गमनागमने सर्वत्र वामनाडी पूज्यते। प्रवेशे, लघुकर्मणि दक्षिणा नाडी प्रशंस्यते। यः जीवन्मृत्युसंबन्धे प्रश्नं करोति, मध्यनाडी न सफलति। शरीरस्थे प्रश्नं कुर्यात्, तदा निःसंशयं सिद्धिः। तस्यां स्थिते प्रश्ने निष्फलता। भीषणे कार्ये भीषणं कर्तव्यम्; सौम्ये सौम्यं। ततः योगविद् योगी मृत्युः ज्ञातुम् अर्हति। सर्वत्र समं वायु-उदयः नियोजनीयः। एवमेतद् शास्त्रवचनानुसारं, आदरपूर्वकं, श्रीगर्वडमहापुराणे वर्णितं ज्योतिष-विज्ञानं, नाडीनां रहस्यं च, एकीकृतं कथा-रूपेण संप्रस्तुतम्।