गरुडपुराणम्

शृणु, हे भक्त, तत्त्वज्ञानस्य विशिष्टाङ्गलक्षणानि यथाक्रमं वर्णितानि। येषां कर्णाः मांसहीनाः च सन्नताः सन्ति, तेषां सुखलाभः न्यूनः; दुःखिनां कर्णाः लघवः सन्ति। येषां कर्णाः विस्तीर्णाः सन्ति, ते धनाढ्यराजानः कथ्यन्ते। कामात्मनः कपोलाः अवनताः भवन्ति, बुद्धिमतः पूर्णकपोलाः। यस्य नासिका छिन्नाग्रः वा गम्भीरः वा, स तिरस्कृतानां सहवासे रतः। मृत्युनाऽधः दत्तनासिकः भाग्यशालिनां आश्रितः भवति। दुष्टस्य दक्षिणभागः विकृतः, बलिनः एकः श्वासः विद्यते। येषां नेत्रयोः अन्ते सन्नतिः, पद्मपत्रसदृशं रूपं, तेषां सुखलाभः निश्चितः। मयूरनेत्रसदृशं दृष्टिः क्रूराणां; पिङ्गलनेत्राः अशुद्धाः। गम्भीरदृष्टिः अधिपत्यं सूचयति; विस्तीर्णदृष्टिः मन्त्रित्वं। कृष्णमध्यनेत्राणां नेत्रानि निष्क्रान्तानि स्युः। स्निग्धानि विस्तीर्णानि नेत्राणि भोगलाभाय; लघूनि उन्नतानि अल्पायुषः सूचकानि। दृढानि दीर्घानि च संयुक्तानि भ्रुवः, चन्द्रार्धसदृशः उन्नतभ्रुवः, भाग्यशालिनः। स्त्रीषु सुलभासक्तः पुत्रहीनः; चन्द्रार्धसदृशभ्रुवः नरः दारिद्र्यवान् च धनाढ्यः च। उन्नतशिरस्नायुश्च स्वस्तिकचिह्नयुक्तः धनाधिपः। आवृतललाटः दुःखितः, उन्नतललाटः राजः। अत्यधिकाश्रु, दुःखपूर्णं कठोरं रुदनं, सुखलाभाय; पुनः, बारम्बारं उच्चं हास्यं अशुभं, बहुविधमत्तत्वं दर्शयति। राजत्वं चतुर्भिः चिन्हैः सह, आयुः पञ्चनवत्यधिकं वर्षाणि। यस्य केशान्तः पर्यन्तं गच्छन्ति, तस्य आयुः अशीतिः वर्षाणि। चत्वारिंशद् विकृतलक्षणानि, त्रिंशद् संयुक्तभ्रुवः। राजानां शिरः छत्राकारः; अधः शिरः धनाढ्यत्वं। घटाकारशिरः, कुप्यरूपः, धनलाभादि वञ्चितः। राजानां केशाग्रः अखण्डः, कोमलः, नातिविस्तीर्णः। विरलः, अत्याक्रान्तः, दृढः, कृष्णः केशः, अशुभफलदः। एतेषां प्रत्येकस्य लक्षणस्य स्वं शुभफलम् अस्ति; अन्यथा फलम् भिन्नम्। षड् उन्नतानि, चत्वारि लघूनि, सप्तमं रक्तम्—एतानि राजलक्षणानि। पुरुषस्य ललाटं, मुखं, उरः अतीव विस्तीर्णम्। ऊरूः, ग्रीवा, लिङ्गं उन्नतं वा लघु वा। नेत्रकोणः, पादः, जिह्वा, ओष्ठः—पञ्च लक्षणानि शुद्धरूपाणि। स्तनयोः मध्ये, बाहुः, दन्ताः, नेत्रयोः, नासिका दीर्घाः। राज्ञ्याः पादौ मृद्वः समौ च, ताम्रपादतलः, ताम्रनखः। गुल्फः गुप्तः पूर्णः च, पादतलः पद्मवर्णः शुभः। पादेषु वज्र, पद्म, हलचिह्नं—दासी; अन्यथा फलम् भिन्नम्। सन्धयः अप्रसिद्धाः, जानु समौ शुभौ। योनि उत्तमा, विस्तीर्णा, अश्वत्थपत्रसदृशी। रत्नं गुप्तं शुभदं, श्रोणिः गुरुः शुभः। नाभिः दक्षिणवृत्ता, कटी त्रिविधरेखा। दृढः रोमयुक्तः ऊरुः, कोमलः शङ्खाकारग्रीवा। दन्ताः मल्लिकाफलसदृशाः, वाणी कोकिलसदृशी मधुरा। एवं विविधाङ्गलक्षणैः पुरुषः वा स्त्री वा, स्वस्वं शुभफलम् प्राप्तः; तत्त्वज्ञानं एतत् शास्त्रे प्रतिष्ठितम्।