गरुडपुराणम्

रिपोः पुत्रः श्रीमान् नाम्ना चाक्षुषो मनुः प्रसिद्धः। अङ्गस्य पुत्रः वेनः अभूत्, स तु नास्तिकः धर्महीनश्चासीत्। पुत्रार्थं तस्य उरुं मथित्वा तस्मात् पुत्रः अभिजातः। तस्मात् निषादः उत्पन्नः, यः विन्ध्यपर्वते निवसति। तस्मात् पुत्रः अभवत्, यः विष्णोः मानसिकं स्वरूपं धारयति। स राजा पृथिवीं दुहित्वा जनानां पोषणार्थं दधार। पृथिव्याः पुत्रः प्राचीनबर्हिः एकाधिपः प्रकाशमानः अभवत्। तस्मात् समुद्रसमानात् प्राचीनबर्हेः दश पुत्राः अभिजायन्त। ते सर्वे समानधर्माचरणं कृत्वा महान् तपः अचरन्। प्रजापतित्वं प्राप्तवन्तः तेषां पत्न्यः अपि तद् अवस्थां प्राप्ताः, हे मारिष। दक्षः प्रथमं चित्तेन चतुर्विधं सृष्टिं कृतवान्। ततः प्रजापतिः मैथुनसृष्टिं कर्तुम् इच्छित्वा वैरिण्याः सहस्रं पुत्रान् अलभत्। तेषां नाशे पुनः अन्यं सहस्रं पुत्रान् सृजितवान्। तदा कोपितः दक्षः नारदं शापयामास—"पुनः जन्मं प्राप्स्यसि" इति। यज्ञविनाशे दक्षः महेश्वरं अपि तीव्रं शापं दत्तवान्। द्वितीयजन्मे अपि वैरभावात् ते विनष्टाः, हे शङ्कर। ततः दक्षः असिक्न्याः पत्न्याः कन्याः उत्पादितवान्। सः षष्टिं सुन्दरीः कन्याः अङ्गिरसे द्वे च दत्तवान्। चतुर्दश कन्याः कश्यपाय, अष्टाविंशतिं चन्द्राय दत्तवान्। मनोर्मां, भानुमतीं, विशालां, बहुदां च तदनन्तरं दत्तवान्। कृष्णाश्वाय सुप्रजां जयां च दत्तवान्। संकल्पा, मुहूर्त्ता, साध्या, विश्वा—एते दश कन्याः। अदिति, दिति, दनु, काल, अनायु, सिंहिका, मुनि—एते कन्याः। विश्वायाः विश्वेदेवाः, साध्यायाः साध्याः अभिजायन्त। भानुते भानवः, हे रुद्र; मुहूर्त्तायाः मुहूर्त्तजाः। मरुत्वत्याः पृथिव्याः सर्वं उत्पन्नम्। आपः, ध्रुवः, सोमः, धरः, वायु, अग्निः—एते अभिजाताः। आपः पुत्राः वेतुन्दिः, श्रमः, श्रान्तः, ध्वनिः च अभवत्। सोमस्य वरचा, वरचस्वी च, यतः तेजः उत्पन्नम्। मनोर्मायाः शिशिरः, प्राणः, रमणः च अभवत्। अनिलस्य द्वौ पुत्रौ अविज्ञातगति च अन्यः। तस्य शाखाः शाकः, विशाकः, नैगमेयः च। प्रत्युषस्य पुत्रः देवल ऋषिः इति विख्यातः। अजैकपादः, अहिर्बुध्न्यः, त्वष्टा, रुद्रः महाबलः। हरः, बहुरूपः, त्र्यंबकः, अपराजितः। मृगव्याधः, शर्वः, कपाली, हे महर्षे। अदितेः कश्यपस्य च सूर्याय द्वादश पुत्राः अभिजायन्त। ते विवस्वत्, सविता, मित्रः, वरुणः च। सोमस्य सप्तविंशतिः पत्न्यः, याः नक्षत्राणि प्रसिद्धानि। सिंहिका कन्या अभवत्, विप्रचित्तिना ग्राहिता।