गरुडपुराणम्

हस्तरेखया मनुष्यस्य आयुः प्रकाशते। यदि सा रेखा कनिष्ठिकायाम् अधिष्ठाय मध्यमा पर्यन्तं यायात्, तदा तस्य दीर्घायुर्भवति। एवं शरीरस्य लक्षणवर्णनं समाप्तम् इति षष्टितृतीयोऽध्यायः, आचारकाण्डे ज्योतिषशास्त्रे, पूर्वखण्डे महागरुडपुराणे समाप्यते। अनन्तरं स्त्रीलक्षणवर्णनं प्रवक्ष्यामि। या स्त्री कुञ्चितकेशा वर्तुलमुखी च भवति, या सुवर्णवर्णा पद्मरागकरा च, या कन्या सान्द्रकेशा वर्तुलनेत्रा च, या पूर्णचन्द्रमुखी उदयार्कतेजस्विनी च, सा विशेषशोभा युता। यदि बहवः रेखाः हस्ते दृश्यन्ते, तदा क्लेशः स्यात्; अल्परेखाः तु दरिद्रतां सूचयन्ति। या स्त्री कर्मणि मन्त्रिणी, धर्मे पतिव्रता, क्रियायां दक्षता युता च, सा स्त्री प्रशस्यते। या हस्ते अंकुशकुण्डलचक्रचिह्नानि धारयति, या पार्श्वयोः स्तनयोः च केशयुक्ता, या हस्तरेखाभिः प्राकारद्वाराकारं निर्माति, या उच्चकेशरेखा पिङ्गला च सुसम्पूर्णा, या अनामिकाङ्गुष्ठौ भूमिं न स्पृशतः, या स्वगमनेनैव पृथिवीं कम्पयति, सा स्त्री महाभाग्यशालिनी। नेत्रयोः स्निग्धता शुभफलप्रदा, दन्तेषु स्निग्धता भोजनसुखदायिनी। स्त्रियाः पादाः शोभनाः यत्र नखाः रक्तवर्णाः, पादाः उच्चाः स्निग्धाश्च; पादाः प्रशंस्याः यत्र न स्वेदः, मृदुलतलाः, सौम्याश्च। या स्त्री योनिः उत्तमा, विस्तीर्णा, अश्वत्थपत्रसदृशी, उदरं स्तनौ च रोमशून्यौ, त्रिवलयाः अपि रोमशून्याः, सा स्त्री परमशोभना। एवं स्त्रीलक्षणवर्णनं समाप्तम् इति चतुर्षष्टितमः अध्यायः, आचारकाण्डे सामुद्रिकशास्त्रे, श्रीगरुडमहापुराणे समाप्यते। अथ पुरुषस्त्रीणां शुभलक्षणानि समुद्रेणोक्तानि प्रवक्ष्यामि। तयोः पादाः न स्वेदन्ति, तले मृदुलानि, पद्मकोशसदृशानि च। गुल्फौ कूर्मवदुन्नतौ, पृष्ठौ गूढौ, पृष्ठौ सम्यग्विनिर्मितौ, यथा राज्ञः स्मृतम्। पादाः शुष्काः, नखाः पाण्डवर्णाः, अङ्गुल्यः विरलाः, न सन्निकृष्टाः। जङ्घे विषमाः, अस्थीनि वेणुवत्, पिण्डिकाः शङ्खवज्जाताः। ऊरूणि मृदुलरोमाणि, समानि, गजोरुवत् दीप्तानि। या ऊरवः शृगालवत् रोमशून्याः, केवलं मूलदेशे एकद्विरेखायुक्ताः, तेषां पुरुषाणां सौभग्यं नास्ति, ताः निन्द्याः। यस्य जानु मांसहीनम्, तस्य अल्पश्रीः, तेन स्त्रीसुखमपि न्यूनम्। ऊरुदीर्घत्वात् दीर्घायुः, लघ्वङ्गेन धनवान् स्यात्। लघ्वङ्गत्वे पुत्रहीनः, लघ्वङ्गे तु प्रमुखसिरायुक्ते सदा सुखी। यः शिश्नं वृषणमध्ये गुह्यं, दीर्घं वा विकृतं, सः दरिद्रः। एकवृषणयुक्तः दुर्बलः, विकृतशिश्नः स्त्रीसुखदः न स्यात्। यदि वृषणौ उच्चौ, कठिनौ, शिलासदृशौ, सः स्वामी दीर्घायुः। यस्य मूत्रध्वनिः वा शान्तिः, तस्य दरिद्रता। मूत्रं दक्षिणं प्रवर्तते वा वक्रं, तस्य राजत्वम्। या स्त्री मूत्रं एकस्रोतसा, स्निग्धं, ऊर्ध्वगं च, सा भाग्यशालिनी। या स्त्री मूत्रं शुष्कं, शुष्कशब्दयुक्तं, तस्य दुर्भाग्यता। यदि शुक्रस्य गन्धः मत्स्यसदृशः, पुत्रः जायते; यदि शुक्रं तनु, कन्या जायते। एवं पुरुषस्त्रीलक्षणवर्णनं समुद्रकथितं सम्यगुपदिश्यते।