गरुडपुराणम्

सन्तोषः तथा तुष्टिः, लोभः, पुष्टिश्च धर्मस्य पुत्राः अभवन्। बोधः, बुद्धिः, लज्जा, विनयः, च स्वपुत्रः वपुः अपि तस्यैव सन्तानाः। सुखः, मृद्धिः, यशः, कीर्तिश्च धर्मस्य एव पुत्राः सञ्जाता इति श्रूयते। एकदा दक्षः अश्वमेधं समारभत। तत्र सर्वे सह भार्याभिः उपस्थिताः, सतीं भगवतीं रुद्रपत्नीं विहाय। सा स्वदेहं परित्यज्य हिमालयस्य मेनायाः कन्या भूत्वा पुनर्जाता। कुमारेण च भृङ्गीशेन च, कोपेन युतः महाबलः रुद्रः, ध्रुवस्य वंशे जातः, मानवः भविष्यसि इति निर्दिष्टम्। उत्तरं प्राप्तम्—उत्तानपादस्य सुरुच्यां पुत्रः उत्तमः जातः। सः मुनिग्रहेण जनार्दनं देवदेवं पूज्य, तस्य पुत्रः प्राचीनवर्हिः समभवत्, यः स्वयमेव महात्मा आसीत्। रिपोः पुत्रः श्रीमान् चाक्षुषः मनुः इति प्रसिद्धः। अङ्गस्य पुत्रः वेनः, नास्तिकः धर्महीनश्च अभवत्। पुत्रार्थं तस्य ऊरुं मथित्वा पुत्रः उत्पन्नः। तस्मात् निषादः जातः, यो विन्ध्यपर्वते वसति स्म। तस्मात् पुत्रः अभवत्, यः विष्णोः मनसि सदृशः आसीत्। राजा पृथिवीं दुहित्वा प्रजाजननार्थं क्षेमं प्रापयामास। प्राचीनवर्हिः भूमिसुतः एकाधिपः आसीत्। सागरसमः सः प्राचीनवर्हिः दश पुत्रान् अलभत। ते सर्वे धर्माचरणे समाना महातपः कृतवन्तः। प्रजापतित्वं प्राप्य, तेषां पत्न्यः अपि, हे मारीष, उत्तमान् सन्तानान् जनयामासुः। दक्षः प्रथमं मनसा चतुर्विधान् प्रजाः सृष्टवान्। ततः सः मैथुनसृष्टिं कर्तुम् इच्छामास। वैरिण्यां सहस्रं पुत्रान् ससर्ज। तेषां नाशे, अन्यत् सहस्रं पुनः ससर्ज। कोपेन दक्षः नारदम् शप्तवान्—“पुनर्जन्म प्राप्स्यसि।” यज्ञविनाशे, दक्षः महेश्वरं तीव्रं शापं दत्तवान्। अन्यजन्मनि अपि वैरभावेन ते नश्यन्ति, हे शङ्कर! ततः दक्षः असिक्न्यां भार्यायां कन्याः ससर्ज। सः षष्टिं सुन्दर्यः कन्याः अददात्, तासु द्वे अङ्गिरसे। चतुर्दश कश्यपाय, अष्टाविंशतिं सोमाय अपि दत्ताः। मनोरमा, भानुमती, विशालाः, बहुदा च तदा दत्ताः। कृशाश्वाय सुप्रजां तथा जयां च दत्तवान्। संकल्पा, मुहूर्त्ता, साध्या, विश्वा—एता दश कन्याः। अदितिः, दिति, दनुः, कालः, अनायुः, सिंहिका, मुनिश्च। विश्वायाः विश्वेदेवाः, साध्यायाः साध्याः अभवन्। भानवेः भानवः, हे रुद्र, मुहूर्त्तायाः मुहूर्त्तजाः। मरुत्वत्याः सर्वं भूमिसम्बन्धि जातम्। आपः, ध्रुवः, सोमः, धरः, वायुः, वह्निश्च अभवन्। आपः उत्पन्नाः वेतुण्डिः, श्रमः, श्रान्तः, ध्वनिश्च। सोमात् पुण्यः वर्चाः, वर्चस्वी च, येन तेजः उत्पद्यते। मनोरमायाः शिशिरः, प्राणः, रमणश्च जातः। एवं धर्मस्य सन्तानाः, प्रजापतेः सृष्टिः, दक्षस्य यज्ञः, कन्यानां दानं, प्रजापतिनां वंशाः, सर्वं पवित्रं चरितं सम्यक् प्रपञ्चितम्।