गरुडपुराणम्

एवं पवित्रे गरुडमहापुराणे आचारकाण्डे ज्योतिषशास्त्रे अध्यायः आरभ्यते। तत्र आचार्यः धर्मप्रियाय शिष्याय कथयति— बीजं रोपयितव्यं, आगमनगमनकर्माणि च कर्तव्यानीति। यानि कर्माणि पार्श्वयोः कर्तव्यानि, तानि तत्रैव कर्तव्यानि। वरुणः, श्रवणः, अन्ये च नव नक्षत्राणि, एते उर्ध्वमुखानि संज्ञायन्ते। यानि कर्माणि उन्नतानि वा उर्ध्वगतानि, तानि उर्ध्वमुखेषु एव कर्तव्यानि। नवम्याः, द्वादश्याः, चतुर्दश्याः, पूर्णिमायाः, अमावास्यायाः च तिथयः विशेषतया निर्दिष्टाः। तृतीयायां भूमिपुत्रः, चतुर्थ्यां शनैश्चरः, सप्तम्यां सोमपुत्रः, अष्टम्यां मंगलः सूर्यः च, एकादश्यां बृहस्पतिः शुक्रः च, द्वादश्यां पुनः बुधः, पूर्णिमा-अमावास्ये बृहस्पतये श्रेष्ठे। दशम्यां मङ्गलः वर्जनीयः, नवम्यां बुधः वर्जनीयः। षष्ठ्यां सूर्यपुत्राय वर्जनं कर्तव्यम्; तत्र आगमनगमनं न कर्तव्यम्। बुधवासरे विशेषतया यात्रा न कर्तव्या। वृषे, कुम्भे, मकर-तुलायां चतुर्थी-द्वादशी वर्जनीयाः; तासु दुःखादि जन्यं भवति। त्रयः धनिष्ठाः मङ्गलवासरे, त्रयः रेवत्यः बुधवासरे, शनिवासरे त्रयः उत्तरफाल्गुन्यः वर्जनीयाः। सूर्यः मूले, चन्द्रः श्रवणे, मङ्गलः उत्तरप्रोष्ठपदे, शुक्रः पूर्वफाल्गुन्यां, शनि स्वत्यां—एते दोषयुक्ताः सन्ति। कालनिर्णये शक्तिः अस्ति वा? न इच्छनीयम्, न तेजस्वि। नरनारीनाम् नामाक्षराणि त्रयः संयोज्यन्ते। विष्कम्भे पञ्च घटीः, शूले सप्त घटीः, व्यातिपात-परीघ-वैधृतौ प्रतिदिनम्। हस्ते सूर्यः, पुष्ये बृहस्पतिः, अनुराधायां बुधवासरे शुभम्। शुक्रवासरे रेवती श्रेष्ठा, अश्विनी मङ्गले शुभा। शुक्रे भरणी, चन्द्रे चित्रा, बृहस्पतौ शतभिषा, शुक्रे रोहिणी। पुष्य, पुनर्वसु, रेवती च चित्रया सह। शतभिषायां जातकर्मादिकं कर्तव्यम्; अश्लेषा कृतिका च रुद्र, प्रस्थानसमये मृत्युम् जनयन्ति। एवं गरुडमहापुराणे आचारकाण्डे ज्योतिषशास्त्रे 'नक्षत्रदाहदेवतायोगवर्णनम्' इति एकोनषष्टितमः अध्यायः समाप्तः। षडादित्येषु दश तिथयः ज्ञेयाः; सोमस्य पञ्चदश तिथयः स्मृताः। शनैश्चरस्य कालः दशवर्षः, बृहस्पतेः एकोनविंशतिवर्षः। सूर्यस्य दशवर्षः कालः दुःखदः, राज्ञां विनाशकारकः। मङ्गलस्य कालः दुःखदः, राज्यधनादीनां नाशकः। शनैश्चरस्य कालः राज्यहानिः, बन्धनं, दुःखं च जनयति। राहोः कालः राज्यहानिः, रोगः, दुःखं च जनयति। मेषः मङ्गलस्य राशिः, वृषभः शुक्रस्य, सिंहः सूर्यस्य, कन्या बुधस्य, धनुः बृहस्पतेः, मकरः कुम्भः च शनैश्चरस्य राशी। पूर्णिमायाः द्वौ, पूर्वाषाढायाः द्वौ। अश्विनी, रेवती, चित्रा, धनिष्ठा च अलंकरणाय शुभाः। एवं ज्योतिषशास्त्रस्य गूढार्थाः, नक्षत्रदेवतायोगाः, तिथिराशिकालविचारः, शुभाशुभकर्मविधानम्, आचार्यः शिष्याय सस्नेहम् उपदिशति।