गरुडपुराणम्

कौञ्चः ककुद्मान् च — एते पर्वताः, एतान्यपि नद्यः सन्ति। सप्तमः तेषां मध्ये विधृतिः स्मृतः, यः पापक्षयप्रदः इति कथ्यते। तत्रैव उद्भिदः, वेणुमान्, द्वैरथः, लम्बनः, धृतिश्च सन्ति। विद्रुमः, हेमशैलः, द्युतिमान्, पुष्पवान् च — एतेऽपि पर्वताः। धूतपापा, शिवा, पवित्रा, सन्मतिश्च — एताः नद्यः सन्ति। कौञ्चद्वीपे महात्मनः द्युतिमतः सप्त पुत्राः वसन्ति। मुनिः, दुन्दुभिः — एते सप्त पुत्राः, हे हर, तस्यैव सन्ति। पञ्चमः अन्यः दिवावृत् नाम, दुन्दुभिः पुण्डरीकवान् इति कथ्यते। ख्यातिः, पुण्डरीका — एते सप्त नद्यः तस्य भूमेः। जलदः, कुमारः, सुकुमारः, ओरुणी, बकः, सुकुमारी, कुमारी, नलिनी, धेनुका च — एताः नद्यः प्रवहन्ति। शबला, पुष्करेशात् महावीरः, धातकी च जाताः। एष पर्वतः उपरि पञ्चाशत्सहस्रयोजनानि उन्नतः। पुष्करः मधुरजलसमुद्रेण परिवृतः। सुवर्णभूमिः द्विगुणा विस्तीर्णा, सर्वजीवशून्या; पर्वतः तिमिराच्छन्नः, तत् तु तमः ब्रह्माण्डकवलेनावृतम्। एवमयं षट्षष्टितमोऽध्यायः, "भुवनविवरण" नाम, श्रीगर्वडमहापुराणस्य आचारकाण्डे समाप्तः। पृथिव्याः उन्नतिः अपि सप्ततिसहस्रयोजनानि इति श्रूयते। अतलः, वितलः, नितलः, गभस्तिमान् — एते लोकाः। कृष्णः, श्वेतः, रक्तः, पीतः, कर्करः, पर्वतः, सुवर्णं च — एते तत्र दृश्यन्ते। तीक्ष्णे पुष्करद्वीपे नरकाः सन्ति — तान् शृणु। तत्र महती दीप्ततप्तकुम्भी, लवणपूरिता, चित्तविमोहिनी दृश्यते। कृष्णतरुः खड्गपत्रयुक्तः, नान्नादिभयकरः च। तत्र लोहमुषलाः, कृष्णसूत्रं, अवीचिनरकतमः च सन्ति। ये पापिनः विषदायिनः, शस्त्रदायिनः, वह्निदायिनश्च, ते तत्र पच्यन्ते। जलम्, वह्निः, वायुः, आकाशः, भूतानि च तेन परिवेष्टितानि। अण्डं दशगुणं व्याप्य स्थितम्, तत्र नारायणः स्थितः। एवं श्रीगर्वडमहापुराणे पूर्वखण्डस्य आचारकाण्डे सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः, "भुवनकोशपातालनरकादिवर्णन" नाम, समाप्तः। अहं सूर्यादीनां प्रमाणानि स्थानानि च वक्ष्यामि, शृणु। भगवतः दण्डः अपि द्विगुणः, हे वृषध्वज। तस्य अक्षः योजनैः परिमितः, तत्र चक्रं प्रतिष्ठितम्। तत्रैव वर्षमयं कालचक्रं सम्यक् संस्थितम्। तत्र पञ्चार्धं चक्रस्य, हे वृषध्वज, युक्तम्। अक्षः युगार्धेन ह्रस्वः, रथस्य स्थिराधारे स्थितः। गायत्री, बृहती, उष्णिक्, जगती, त्रिष्टुभ् अपि च। धाता, क्रतुः, स्थला, पुलस्त्यः, वासुकिः अपि। अर्यमन्, पुलहः, रथस्य बलं, पुण्जिकस्थला च। मित्रः, अत्रिः, तक्षकः, रक्षः, पौषेयः, मेनका च। वरुणः, वसिष्ठः, रम्भा, सहजंया, कुहू, बुधः च। इन्द्रः, विश्ववसु, स्तोत्र, एलपत्र, अङ्गिराः। विवस्वान्, उग्रसेनः, भृगुः, अपूरणः — एते तत्र निर्दिष्टाः।