गरुडपुराणम्

त्रिपुः, क्रोधः, निधिः, आम्रवाटिकाः च अन्ये च स्थापनीयाः इति निर्दिष्टम्। तस्य परिचारकाः स्थूलान्नं भुञ्जते, न च सूक्ष्मवस्त्राणि धारयन्ति। मिश्रदृष्ट्या मिश्रभावेन च फलं दत्तम्; हरिः लोकनिधीनाम् आख्यानं करोति, तस्मात् अहम् अपि तद् वदामि। एवं नवविधनिधिवर्णनाख्यः त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः आचारकाण्डे श्रीगरुडमहापुराणस्य आद्यभागे समाप्तः। अथ, प्रियव्रतस्य पुत्राः अग्नीध्रः, अग्निबाहुः, वपुष्मान्, द्युतिमांश्च, दशमः ज्योतिष्मान् इति अभवन्। जातिस्मरः महाभाग्यवान् नैराज्यराज्ये मनः न्यवेशयत्। पञ्चाशत्कोटियोजनपरिमाणेन ते विस्तारिता अभवन्। जम्बूद्वीपः, प्लक्षद्वीपः, शाल्मलद्वीपः इति द्वीपत्रयं नामतः, हे हर। सप्तभिः समुद्रैः एते द्वीपाः परिवेष्टिताः। प्रत्येकस्य द्वीपस्य द्विगुणितः परिमाणेन परो द्वीपः, तथा च समुद्रः, हे वृषध्वज। तस्य पर्वतस्य उन्नतिः चतुःसप्ततिसहस्रयोजनानि, अधस्तात् षोडशसहस्रयोजनानि, कमलकोशरूपेण व्यवस्थितानि। नैला, श्वेता, शृङ्गिण्यः इत्येते उत्तरदिशि देशस्य पर्वताः। हे शङ्कर, तेषु युगविभागः नास्ति। नाभिः, किंपुरुषः, हरिवर्षः इत्येते इलया परिवेष्टिताः। केतुमालः राजा तान् नामानि दत्त्वा देशान् विभागयत्। तस्य पुत्रः भरतः नाम, शालग्रामे व्रतान्वितः निवसन्। तस्य पुत्रः इन्द्रद्युम्नः, परमेधीत्यख्यातः। तस्मात् प्रस्थरः पुत्रः, प्रस्थरात् विभुः। गयस्य पुत्रः नरः, तस्य पुत्रः विराड्गतः। त्वष्टुः पुत्रः त्वष्टा, रजसः पुत्रः विरजः इति। एवं प्रियव्रतवंशवर्णनाख्यः चतुःपञ्चाशत्तमोऽध्यायः आचारकाण्डे आद्यभागे श्रीगरुडमहापुराणे समाप्तः। मध्यभागे इलावृतं देशम्; पूर्वे भद्राश्वं अद्भुतं; दक्षिणे मेरुं प्रति किंपुरुषाख्यं देशं; पश्चिमे केतुमालः, नैऋत्ये राम्यकाख्यः। हे रुद्र, सर्वत्र सिद्धिः स्वाभाविकी, भारतवर्षं विना। नागद्वीपः, कटाहः, सिंहलः, वरुणः च अपि दृश्यन्ते। पूर्वे किराताः, पश्चिमे यवनाः वसन्ति। अन्तः ब्राह्मणा, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राश्च निवसन्ति। त्रैविध्यं पर्वतानां मुख्याः सप्त - विन्ध्यः, परियात्रः इत्यादयः। नद्यः अपि मुख्याः - ताप्ती, पयोष्णी, सरयू, कावेरी, गोमती। केतुमाला, ताम्रपर्णी, चन्द्रभागा, सरस्वती च नद्यः। विदर्भा, शतद्रुश्च अन्याः पुण्यनद्यः पापापहाः सन्ति। पञ्चालाः, कुरवः, मत्स्याः, यौधेयाः, पतच्चराः, हे वृषध्वज, पद्माः, सूताः, मगधाः, चेदयः, कलिङ्गाः, वङ्गाः, पुण्ड्राः, अङ्गाः, वैदर्भाः, मूलकाः, पुलिन्दाः, अश्मकाः, जीमूताः, नयप्रदेशनिवासिनः, राष्ट्रनिवासिनः, अम्बष्ठाः, द्राविडाः, लाटाः, कम्बोजाः, स्त्रीमुखाः, शाकाः, स्त्रीराज्यवासी जनाः, सैन्धवाः, म्लेच्छाः, नास्तिकाः, यवनाः च अपि तत्र वसन्ति। एवं श्रीगरुडमहापुराणस्य आचारकाण्डे, आद्यभागे, नवविधनिधिवर्णनात् आरभ्य, प्रियव्रतवंशवर्णनं, ततः भारतवर्षस्य प्रदेशविभागः, पर्वतानां, नदीनां, जनपदवर्गस्य च महोत्तमं वर्णनं सम्यक् निरूपितम्।