गरुडपुराणम्

कथं सञ्जातं, तत्र मुनयः उक्तवन्तः—विवेकिनः जलहस्तैः दिव्यर्षिभ्यः पितृभ्यश्च तर्पणं कुर्युः। पितृकार्ये, हे भारत, प्राचीनावीत्यासनं कृत्वा तद् आपः प्रयोज्याः। स्वकीयैः मन्त्रैः देवताः पुष्पैः, पत्रैः, आपः च पूजयेत्। अन्यान् इच्छितान् देवतान् भक्त्या पूजयेत्, हरं च, यः क्रोधरहितः। सर्वाः आपः देवताः, अतः ताः उचितया पूज्यन्ते। नमस्कारैः पुष्पाणि पृथक् पृथक् स्थापयेत्। अतः आरम्भे, मध्ये, अन्ते च हरीं मनसि धारयेत्। विष्णवे, शुद्धप्रभायै, आत्मानं समर्पयेत्। पितृदेवताभ्यः तर्पणं कृत्वा, हरिं पुष्पैः पूज्य, मानवयज्ञं ब्रह्मयज्ञं च कुर्यात्, पंचयज्ञसमाप्तिः भवति। यदि पितृभ्यः जलतर्पणं न भवति, कथं ब्रह्मयज्ञः सम्पद्येत्? वैश्वदेवकर्म अवश्यं कर्तव्यम्, देवयज्ञः इति प्रसिद्धम्। श्वानभ्यः, श्वानभक्षभ्यः, पतितभ्यः अन्येषु च—श्रेष्ठाः एकं ब्राह्मणं पितृभ्यः समर्पयन्ति। अथवा, एकाग्रचित्तः यथा शक्त्या यत् अन्नं सम्भवति, तद् निष्क्रावयेत्। अतिथिं सदा सत्कुर्यात्, द्विजातिं श्रद्धया पूजयेत्। यद् दानं इत्युच्यते, तद् केवलं एकमुष्ट्यन्नम्; तद् चतुर्गुणं भवेत्। अतिथिं गोदुग्धसमये प्रतीक्षेत्। ब्रह्मचर्यनिष्ठभिक्षवे यथाविधि दानं दद्यात्। सः स्वजनैः सह भोजनं कुर्यात्, अन्नं निन्द्यं न वदेत्। यदि एकः अकेले भुङ्क्ते, सः मोहितात्मा तिर्यग्योनौ अधमां प्राप्तिम् आप्नोति। देवपूजया पापानि शीघ्रं नश्यन्ति। यदि अयुक्तभोजनं करोति, नरकं याति, सूकरयोनौ जायते। संस्पर्शात् मलः जायते, वर्जनात् शुद्धिः। द्विजश्रेष्ठ, मृतेषु वा जातेषु वा, ब्राह्मणानां—उपवीतधारणानन्तरं त्रिरात्रं अशौचम्; ततः दशरात्रम्। शूद्रस्य मासे शुद्धिः; तपस्विनां पापं नास्ति। अथ, दानस्य परं धर्मं प्रवक्ष्यामि। दानं, यथा ज्ञातैः उक्तं, भोगमोक्षफलप्रदं भवति। शिक्षणम्, यज्ञकर्म, जीविका, दानग्रहणं च इति कथ्यन्ते। यत् पात्रे दत्तं, तद् सत् दानम् उच्यते। यद् प्रतिदिनं किञ्चित् प्रत्युपकाररहिते दत्तम्—यद् विदुषां हस्ते पापक्षयाय दत्तम्—यद् सन्तानाय, विजयाय, धनाय, स्वर्गाय वा दत्तम्—यद् ब्रह्मविद्भ्यः भगवत्प्रीत्यर्थं दत्तम्—यद् इक्षु, यव, गोधूम, शालिप्रयुक्तं भूमिदानम्—भूमिदानात् श्रेष्ठं दानं न कदापि जातं न भविष्यति। प्रतिदिनं स्वहस्तेन श्रद्धया ब्रह्मचारिणे दद्यात्। वैशाखपूर्णिमायां सप्त वा पञ्च ब्राह्मणान्—धूपादिना पूज्य, तान् पाठयेत् वा स्वयम् पठेत्। यत् पापं सर्वजीवने कृतं, तत् तत्क्षणाद् विनश्यति। एवं धर्मानुसारं, श्रद्धया, भक्त्या च, यज्ञदानादिकं कर्तव्यं, पापक्षयाय, पुण्यलाभाय च।