गरुडपुराणम्

ब्राह्मणस्य स्नानविधिः शास्त्रानुसारं अत्यन्तं पवित्रः विधिः अस्ति। तत्र ब्राह्मस्नानं कुशाग्रैः जलस्य छरणं मन्त्रैः सह क्रियते। वायव्यस्नानं श्रेष्ठं मन्यते, गोधूल्याः प्रयोगेण सम्पाद्यते। वारुणस्नानं जलस्नानं, मानसिकस्नानं आत्मज्ञानं—एतद् ब्रह्मनिष्ठैः 'स्वस्नान' इति प्रसिद्धं, तद् ब्रह्मनिष्ठैः आचर्यते। शुद्ध्यर्थं अपामार्ग, बिल्व, करवीर—एतेषां उपयोगः विधीयते। स्नानानन्तरं भोजनं कृत्वा, शुद्धस्थले मनः संयम्य अवशिष्टानि त्यक्तव्यानि। आचम्य शास्त्रानुसारं, पुनः वाच्यनियमेन आचम्य, मन्त्रान् उच्चार्य, भारस्कराय जलं अञ्जलिना समर्प्य, मनः एकाग्रं कर्तव्यम्। ततः प्राणायामं कृत्वा, शास्त्रविहितां सन्ध्यां ध्यायेत्। त्रिसूत्रमूलात् उत्पन्नं तत्त् परमशक्तिः दिव्यम्। ब्राह्मणः पूर्वदिशं सदा मुखं कृत्वा, सन्ध्यापूजां आचरितुम् अर्हति। अन्यत् यत् किमपि कुर्यात्, तस्य फलम् न लभते। सन्ध्यां सम्यक् पूज्य, पूर्वं च पश्चात् च फलम् प्राप्नोति। सन्ध्यायाः सम्मानं त्यक्त्वा, अनन्तान् नरकान् गच्छति। एवं पूजायां, परमदेवता योगरूपेण प्रकटते। विद्वान् पूर्वदिशं समुखः, शुद्धः, सावधानः, गायत्रीं जपेत्। विविधैः मन्त्रैः—ऋग्, यजुः, साम—पृथिव्यां नमः कुर्यात्, मन्त्रशुद्धेन शिरसा। आत्मानं समर्प्य, ज्ञानमूर्तये नमः। भूः, भुवः, स्वः, ओम्—एते सर्वे रुद्रः, नित्याः। प्रातःकाले च मध्याह्ने च सूर्याय नमः कुर्यात्। अग्निं विधिवत् प्रज्वल्य, जातवेदसे हव्यं समर्पयेत्। विशेषानुज्ञां प्राप्त्वा, विधिवत् हवनं कुर्यात्। देवताभ्यः नमः कृत्वा, अन्नं समर्पयेत्। ततः द्विजः यथाशक्ति वेदाध्ययनं समारभेत्। उत्तमद्विजः धर्मादिविषये शास्त्राणि परीक्षेत्। कल्याण-सुरक्ष्यर्थं भगवन्तं समुपेत्य, प्रार्थयेत्। मध्याह्ने मृदं संग्रह्य स्नानाय प्रयुञ्जीत। नदीनां, तीर्थानां, सरसां, कूपानां जलस्नाने, पञ्चगण्डं न अपाकृत्य स्नानं अशुद्धं भवति। पादौ त्रिभिः अधः क्षालयेत्, षड्भिः अपि तथा। ततः गोमयस्य यथायोग्यं अंगेषु लेपं कुर्यात्। तदनन्तरं तीरस्थः तेषां चिन्हानां मन्त्रान् पठेत्। स्नानसमये विष्णुं स्मरेत्, यतो जलानि नारायणस्य। मुखं प्रक्षालयित्वा, मन्त्रविद् पुनः मन्त्रेण प्रक्षालयेत्। 'त्वं यज्ञः, त्वं वषट्, त्वं आपः, त्वं ज्योतिः, त्वं रसोऽमृतं' इति। अथवा सवित्रीं द्विवारं, अघमर्षणं च पठेत्। एतानि जलानि मन्त्रैः सह प्रवाहयेत्। जलमध्ये निमग्नः, अधोमुखः, अघमर्षणं त्रिवारं पठेत्। अथवा प्रणवं जपेत्, हरिं रामानन्दं, श्रीहरिं, सर्वेश्वरं ध्यानं कुर्यात्।