गरुडपुराणम्

एवं धर्मानुशासनस्य वर्णाश्रमधर्मविवरणाख्यस्य एकचत्वारिंशत्तमं प्रकरणं श्रीगुरुडमहापुराणस्य आचारकाण्डे समाप्तम्। ततः परं, यः कश्चित् प्रतिदिनं विहितकर्माणि आचरति, स ज्ञानम् आप्नोति। तस्मात्, हृदि स्थितं नित्यसुखमयम् अजरं हरिं कमलासनस्थं चिन्तयेत्। शुद्धोदकेषु नद्यादिषु वा सरःसु शास्त्रोक्तविधिना आत्मानं विशुद्ध्य स्नानं कर्तव्यम्। अतः सर्वप्रयत्नेन प्रभाते स्नानं आचरितव्यम्। शयने सुखेन स्थितस्य मुखनिःसृतं लाला-रजः निरन्तरं प्रवहति। तेन दुःस्वप्नं, कालकर्णं, दुष्टचिन्ता, अशुभफलानि सम्पद्यन्ते। स्नानं विना पुरुषस्य किमपि कर्म शुभदायकं न भवति। यः अशक्तः स्यात्, तस्य शिरसि जलधारया स्नानं विधानम् उक्तम्। स्नानस्य ब्राह्म, आग्नेय, उद्दिष्ट, वायव्य, दिव्य इति प्रकाराः निर्दिष्टाः। कुशैः जलं छित्वा मन्त्रैः सह यत् स्नानं, तत् ब्राह्मस्नानम्। वायव्यं स्नानं गोमयधूलिना क्रियते, तदुत्तमम्। वारुणं स्नानं जलसम्प्रवेशः, मानसिकं तु आत्मज्ञानमात्रेण भवति। ब्रह्मनिष्ठैः पुरुषैः आत्मस्नानं नाम मानसिकस्नानं आचर्यते। अपामार्ग, बिल्व, करवीरैः शरीरमलापनयनं करणीयम्। शुद्धीकृत्य, भोजनानन्तरं शेषं शुद्धस्थले एकाग्रचित्तेन परित्यजेत्। नियमानुसारं आचम्य, वाक्संयमेन पुनराचम्य, यथाविधि मन्त्रपाठेन अञ्जलिना सूर्याय जलार्पणं कुर्यात्। ततः प्राणायामं कृत्वा, शास्त्रविहितया विधया संध्याम् उपासीत। एषा संध्या त्रिगुणोत्था दिव्या पराशक्तिरुच्यते। ब्राह्मणः सदा पूर्वदिशं प्रेक्ष्य संध्योपासनां कुर्यात्। अन्यत् किमपि कर्म कुर्वन् फलं न प्राप्नोति। यः सम्यक् संध्यां पूजयति, स पूर्वकृतं कर्म च भाव्यं च फलं प्राप्नोति। संध्यास्मरणं विहाय, अनन्तान् नरकान् गच्छति। एवं पूजयता योगरूपेण परमेश्वरः साक्षात्क्रियते। पूर्वदिशं प्रेक्ष्य, शुचिः, एकचित्तः, विप्रः गायत्रीं जपेत्। विविधैः ऋग्यजुःसामाख्यैः मुख्यैर्मन्त्रैः सह, मन्त्रशुद्धेन शिरसा भूमौ प्रणमेत्। आत्मानं ज्ञानस्वरूपाय समर्पयेत् नमश्च कुर्यात्। भूर्भुवःस्वरिति ओंकारः च सर्वे रुद्र एव नित्याः। प्रभाते च मध्याह्ने च सूर्याय नमः कुर्यात्। विधिवत् अग्निं प्रज्वाल्य जातवेदसे हविः समर्पयेत्। विशेषानुज्ञया यथाविधि होमं कुर्यात्। देवतानां प्रतिपूजनं, अन्नार्पणं च करणीयम्। ततः द्विजातीनां वेदाध्ययनं स्वशक्त्यनुसारं यत्नेन आचरितव्यम्। उत्तमद्विजातीनां धर्मादिशास्त्रविचारः करणीयः। ततः स्वहितार्थं भगवन्तम् उपसर्पेत्। मध्याह्ने काले मृदं संग्रहणीयम् स्नानार्थम्। नद्यादिषु, तीर्थेषु, सरःसु, तडागेषु च स्नानं विधेयम्। पञ्चपिण्डान् अपाकृत्य विना स्नानं नित्यं अशुद्धं भवति। एवं संक्षेपेण प्रतिदिनकर्मणां विधिः संकीर्तितः, यः श्रद्धया आचरति, स परमं श्रेयः प्राप्नोति।