सत्यं, हितवाक्यं, अस्तेयः, परमव्रतम् च—एते धर्मस्य मूलानि। एतानि पञ्च नियमाः, सत्याद्याः, द्विविधा भवन्ति—बहिरन्तररूपेण। आत्मस्वाध्यायः, मन्त्रजपः, हरिसंर्पणं च—एषा तु यज्ञरूपा भक्ति। मन्त्रस्य ध्यानं गर्भः, विपरीतं गर्भवर्जितम् उच्यते। कुम्भकः स्थैर्यात् जायते, रेचकः तु त्रिधा प्राणविसर्जनात्। उत्तमं प्रत्याहारं षट्त्रिंशदङ्गुलपरिमाणं, प्रत्याहारः एव निग्रहः। अहं ब्रह्मास्मि इति स्थितिः समाधिः—स ब्रह्मणि स्थितिः। ब्रह्म ज्ञानानन्दस्वरूपम्—स एव तत्त्वम्, त्वं तदस्ति। स निरहंकारः, निर्मनः, निरबुद्धिः, महत्तत्त्ववर्जितः, सर्वविभागशून्यः। स नित्यशुद्धः, जागरितः, मुक्तः, सत्यम्, आनन्दस्वरूपः, अद्वितीयः—एवं ध्यानं कुर्वन् ब्राह्मणः संसारबन्धात् विमुक्तः भवति। एवं 'वर्णाश्रमधर्मविवरणं' नाम एकचत्वारिंशदधिकनवचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः आचारकाण्डे प्रथमभागे श्रीगुरुडमहापुराणे समाप्तः। यः प्रतिदिनं विधिपूर्वकं कर्म आचरति, स ज्ञानं प्राप्नोति। हृदयस्थं नित्यनवम्, आनन्दमयं, पद्मनिवासिनं हरिं चिन्तयेत्। शुद्धजलासु नदीषु वा सरसिषु वा विधिपूर्वकं आत्मानं शुद्धयेत्। तस्मात् सर्वश्रमं कृत्वा प्रातःस्नानं कुर्यात्। सुखेन शय्यायां शयित्वा जिह्वा च अन्याः स्रवाः सततं प्रवहन्ति। दुष्टस्वप्नः, कालकर्णः, अशुभविचारः, अनिष्टं च—एते दोषाः। स्नानं विना पुरुषस्य किञ्चित् कर्म शुभं न भवति। यः न शक्नोति, स शिरसि जलं क्षिप्त्वा स्नानं कुर्यात्। ब्राह्म, आग्नेय, उद्दिष्ट, वायव्य, दिव्य—एते स्नानप्रकाराः। ब्राह्मस्नानं कुशेन जलं छित्त्वा मन्त्रैः। वायव्यस्नानं गवां रजसा—एतत् श्रेष्ठम्। वारुणस्नानं जलप्रवेशः, मानसिकस्नानं आत्मज्ञानम्। एतत् 'स्वस्नानं' ब्रह्मनिष्ठैः आचर्यते। अपामार्गः, बिल्वः, करवीरः—एते शुद्ध्यर्थं उपयोज्याः। शुद्धीकृत्य, भोजनं कृत्वा, अवशिष्टं शुद्धस्थले मनसा त्यजेत्। विधिपूर्वकं आचम्य, वाक्संयमेन पुनः आचम्य। मन्त्रैः जलं अञ्जलिना भारस्कराय समर्पयेत्, मनः संकुचितम्। ततः प्राणायामं कृत्वा, शास्त्रविधिना सन्ध्यां ध्यायेत्। त्रैगुण्येन उत्पन्ना पराशक्ति दिव्या। ब्राह्मणः सदैव पूर्वाभिमुखः सन्ध्यापूजनं कुर्यात्। अन्यत् यत् कुर्यात्, तस्य फलं न प्राप्नोति। यथाविधि सन्ध्यां पूज्य, पूर्वं च भविष्यं च फलम् प्राप्नोति। यः सन्ध्यां त्यजेत्, स अनन्तान् नरकान् गच्छेत्। एवं पूजयित्वा, परमदेवता योगरूपेण प्रकटते। पूर्वाभिमुखः, शुद्धः, एकचित्तः, गायत्रीं पठेत्। ऋग्यजुःसामाख्यैः मन्त्रैः विविधैः आवश्यकैः। पृथिव्याः प्रणम्य, मन्त्रशुद्धशिरसा। आत्मानं समर्पयामि, ज्ञानस्वरूपाय नमः। भूः, भुवः, स्वः, ॐ—एते सर्वे रुद्राः, नित्याः। एवं शास्त्रवचनानुसारं धर्मानुष्ठानं ब्राह्मणः श्रद्धया आचरन्, आत्मज्ञानं, शुद्धिं, मुक्तिं च प्राप्नोति।