गरुडपुराणम्

गन्धर्वाः अप्सराः च, गीतनिष्णाताः, वाणीरूपेण उत्पन्नाः। प्रजापतिः स्वस्य उदरात् राक्षसान्, पार्श्वयोः अन्यान् च सृजति। तस्य रोमभ्यः फलमूलयुक्ताः ओषधयः उत्पन्नाः। एते गृहेषु पशवः इति कथ्यन्ते; अधुना मम वचनेन वन्यपशूनां वर्णनं शृणु। षष्ठः जलचराः, सप्तमः सर्पाः इति। तस्य मुखात् ब्राह्मणाः, बाहुभ्यः क्षत्रियाः उत्पन्नाः कथ्यन्ते। ब्रह्मलोकः ब्राह्मणानां, इन्द्रलोकः क्षत्रियजनानां। यः ब्रह्मचर्यव्रतम् आचरति, स ब्रह्मलोकं प्राप्नोति। तथा सप्तर्षिणां वासस्थानं, वनवासिनां च निवासः अस्ति। इह परत्र च सृष्टिवर्णनं कृत्वा, अधुना मानससृष्टिः कथ्यते। धर्मः, रुद्रः, मनुः, सनकः च नित्यः; मरीचिः, अत्रिः, अङ्गिराः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः च। अग्निष्वात्ताः, काव्याधाः, अज्यपास् च शुभकालाः। चतुर्विधाः रूपयुक्ताः, अङ्गुष्ठात् च दक्षः प्रजापतिः। तस्यां दक्षः शुभाः कन्याः उत्पादितवान्। रुद्रस्य पुत्राः असंख्येयाः महाबलिनः। भृगुजायायां शुभायां धाता विधाता च जातौ। तस्यां हरिः स्वयम् बला उन्मदा च उत्पादितवान्। धाता विधातयोः पत्न्यः, ताभ्यां द्वौ पुत्रौ जातौ। मरीचिपत्न्यां सम्भूत्यां पौर्णमासः उत्पन्नः। स्मृत्यां अङ्गिरसः पुत्राः कन्याः च जाताः। अनसूया अत्रये निष्कलुषान् पुत्रान् उत्पादितवती। पुलस्त्यपत्न्यां प्रीत्यां दत्तोलिः पुत्रः जातः। क्षमा पुलहस्य पत्नी सृजति। मानसतः षष्टिसहस्राः ऋषयः उत्पन्नाः। उर्ज्यां वसिष्ठस्य सप्त पुत्राः जाताः। सुतपः शुक्रः—एते सप्तर्षयः माने जाते। तेषां स्वाहा त्रयः तेजस्विनः पुत्रान् अलभत। पितृभ्यः स्वधा, मेना, वैतरिणी च जाताः। या पूर्वं सती, सा मैनाकं गौरीं च जनयति। हे हर, प्रजापतिः स्वयम् मनुं प्राणीणां रक्षकं आत्मनः सृजति। दिव्यः स्वायम्भुवः मनुः स्वं पत्नीं स्वीकृतवान्। प्रियव्रतः उत्तानपादः प्रसूत्या आकूत्या च जातौ। प्रसूतिः दक्षाय दत्ता, देवहूति कर्दमाय। द्वादश पुत्राः, यमाः, वीर्यवन्तः। श्रद्धा, चला, धृति, तुष्टि, पुष्टि, मेधा, क्रिया च। पत्नीर्थं धर्मः दक्षपुत्र्यः स्वीकृतवान्। सन्नति, अनसूया, उर्ज्या, स्वाहा, स्वधा च। पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः च ऋषिसत्तमाः। श्रेष्ठाः ऋषयः ख्यात्यादिकन्याः स्वीकृतवन्तः। एवं मानससृष्टिः, प्रजापतेः विविधा सृष्टिः, ऋषिपुत्रपत्न्यः, धर्मादीनां वंशः, सर्वे भगवतः कृपया प्रकटितम्।