गरुडपुराणम्

विद्वांसः चतुर्दिशं निष्क्रमणं तद्वत् अवगन्तव्यं, यथान्यायं तत्र निष्क्रमणस्य विभागः कर्तव्यः। एषा सामान्यवर्णना राजगृहस्य लक्षणानां दत्ता। परिधिः सर्वतो द्विगुणितः भवेत्, हे शौनक, न संशयः। शिखरं पादस्य द्विगुणं प्रोक्तं, हे शौनक। निष्क्रमणं यथोक्तं, शेषं तु पूर्वोक्तवत् भवेत्। अग्रभागो वेदिकावत् कार्यः, द्वारं चाष्टमांशभागवत् स्थापनीयम्। पादपीठमध्ये द्वारवत् शेषं रिक्तं कर्तव्यम्। पादः समचौड्यः, शिखरं द्विगुणं उच्चं कार्यम्। एषा मण्डपस्य मापना, अन्यं रूपं वक्ष्यामि। एवं मापनं कृत्वा, वाह्यभागः विनिश्चितः स्यात्। अन्तरगृहं द्विगुणं कर्तव्यम्, अस्य मापनं तु कण्ठेनैव। अधुना मापनं च राजगृहाणां यथानुपातं च वक्ष्यामि। पञ्च प्रकाराः राजगृहाणि, त्रिविष्टपं च तत्र, तानि च विविधोत्पत्तीनि। एकं वर्तुलं, अन्यं दीर्घं, पञ्चमं चाष्टकोणकम्। सर्वैः मूलैः चतुर्विंशति रूपाणि एवमेव। भद्रकं, सर्वतः, भद्रं, रुचकं, तथा नन्दनम्। चतुरस्राणि वैराजा नाम जातानि, इति अवगन्तव्यम्। एवमेव विमानं, ब्रह्ममन्दिरं, तथा प्रासादः। कङ्कणं, दुन्दुभिः, पद्मं, तथा महापद्मं च। गुवा वृक्षः, अन्यं च वर्तुलं कैलाससम्भवम्। भूमुखः, भूधरः, श्रीजयः, पृथिवीधरः। वज्रः, चक्रं, तथा अन्यं मुष्टिकं वभ्रुसंज्ञितम्। विजयः नाम, श्वेतवर्णः, त्रिविष्टपसमुत्थितः। यत्र यत्र स्यात्, तत्र मण्डपस्य रूपं स्थापनीयम्। त्रिकोणाद्यनुक्रमेण पुत्रलाभः, स्त्रीलाभः, श्रीलाभश्च सिध्यति। मण्डपः समसंख्यया गुणितः, तथा सूत्रमापनं च। स एव वातायनयुक्तो वा, अथवा वातायनवर्जितः स्यात्। किञ्चित्सु मण्डपः प्राचीरद्विगुणः कार्यः। मापनवैकल्यात् विकलरेखाभिः शोभितः। मेरुः श्रेष्ठगृहः शतशिखरयुक्तः। तेषां रूपमापनानि नानाविधानि, व्यक्ताव्यक्तानि च। मन्दिराणि विविधरूपाणि, आवरणभेदानुसारतः उत्पद्यन्ते। विशेषपूजायै देवतानां नानाविधानि मन्दिराणि निर्दिष्टानि। तानि देवतानां प्राचीनमापनेन निर्माणीयानि। तानि चन्द्रशालाभिः भूषितानि, भेरिकूटैः अलंकृतानि च। नाट्यमण्डपः अपि निर्मातव्यः, द्वारस्य समीपे स्थितः। द्वारपालाः कार्याः, प्रधानाः, पृथग्द्वारेषु स्थापनीयाः। आवरणशाला अपि कार्याः, फलं, पुष्पं, जलं च युक्ताः। वासुदेवाय सर्वेशाय, सर्वभोक्त्रे, एवं गृहं निर्मीयते। सर्वेषां देवतानां प्रतिष्ठां संक्षेपेण वक्ष्यामि।