गरुडपुराणम्

पूर्वदिशि अश्वत्थः प्लक्षः वटः च स्थिताः। उदुम्बरः अपि तत्र एव दृश्यते। एतेषां पूजनं गृहमन्दिरस्य विघ्नान् निहन्ति। एवं श्रीगर्वुडमहापुराणस्य पूर्वखण्डे आचारविचारे षट्चत्वारिंशः अध्यायः 'वास्तु-मापन-लक्षण' इति नाम्ना समाप्तः। अथ शौनकाय महाप्रासादस्य लक्षणानि वर्णयामि। प्रासादः चतुर्भुजः चतुर्द्वारयुक्तः सूर्यसंख्यया सन्निर्मितः स्यात्। जङ्घा उपरिक्षेत्रसमाना, अर्धजङ्घा द्विगुणा स्यात्। त्रिधा वा पञ्चधा वा निर्माणं कार्यम्। शिखरं चतुर्धा विभज्य वेदीसंवरणं त्रिधा निर्मीयते। अथवा अधःस्थलं समं षोडशधा विभक्तं कर्तव्यम्। कुलसमीक्षया भित्तीनां ऊर्ध्वता चतुर्थांशेन मीयते। शिखरस्य ऊर्ध्वता भित्तिसमीक्षया द्विगुणा स्यात्। चतुर्दिशि निर्गमनं बुद्धिमन्तः ज्ञेयम्। एकांशं गृहत्वा निर्गमनं योजनं पुनः कर्तव्यम्। एवं सामान्यवर्णना प्रासादलक्षणस्य प्रदत्ता। परिधिः सर्वतो द्विगुणः शौनक, निश्चयेन। शिखरं जङ्घायाः ऊर्ध्वता द्विगुणं कथ्यते। निर्गमनं उक्तम्, शेषं पूर्ववत्। शिखरस्य अग्रं वेदीवत् कर्तव्यम्, द्वारं अष्टमांशेन निर्मीयते। पीठमध्यस्थं द्वारवत्, शेषं रिक्तं स्यात्। जङ्घा समानपार्श्वा, शिखरं द्विगुणं ऊर्ध्वतया। इदं मण्डपमापनं, अन्यं रूपं वर्णयिष्यामि। एवं मापनं कृत्वा बाह्यभागः निश्चितः। अन्तःकोषः द्विगुणः कर्तव्यो, मापनं तत्र काठेन। प्रासादस्य मापनं उत्पत्तिं च यथानुपातं वर्णयिष्यामि। पञ्च प्रकाराः प्रासादाः, त्रिविष्टपादि, सर्वे विविधोत्पत्तयः। एकः वृत्तः, अन्यः दीर्घः, पञ्चमः अष्टकोणः। सर्वे मूलतत्त्वेभ्यः चत्वारिंशद्रूपाणि भवन्ति। भद्रकः, सर्वतः, भद्रः, रुचकः, नन्दनः च। चतुर्भुजाः वैराजा इति प्रसिद्धाः। तथैव विमानः, ब्रह्ममन्दिरं, प्रासादः च। कङ्कणः, मृदङ्गः, पद्मः, महापद्मः च। गुवा वृक्षः, अन्यः अपि वृत्तः कैलासोत्पन्नः। भूमुखः, भूधरः, श्रीजयः, पृथिवीधरः। वज्रः, चक्रः, मुष्टिकः, वभ्रुसंज्ञितः च। विजयः नाम, श्वेतवर्णः, त्रिविष्टपोत्पन्नः। यत्र कुत्रापि स्यात्, मण्डपस्य रूपं स्थापनीयम्। त्रिकोणादारभ्य पुत्रस्त्रीसमृद्धिः लभ्यते। मण्डपः समसंख्यया गुणितः, मापनसूत्रं च तथैव। सः वातायनयुक्तः वा, वातायनरहितः वा। किञ्चित् मण्डपः भित्तिद्विगुणः कर्तव्यः। मापनवैकल्यात् विषमरेखाभिः शोभितः च। एवं वास्तुशास्त्रस्य प्रासादमापनलक्षणं श्रीगर्वुडमहापुराणे आदरपूर्वकं निरूपितम्।