गरुडपुराणम्

यदा ब्रह्मा सृष्टिकर्मणि प्रवृत्तः, तदा तस्य मनसः उत्पन्नाः पुत्राः अभवन्। तदानीं सः जलानां सृष्टिम् इच्छन्, स्वं आत्मानं पूजयामास। सृष्ट्यर्थम् सः अधः भागात् प्रथमं असुरान् उत्पादितवान्। तमस-सम्बद्धं शरीरं त्यक्त्वा, रात्रिः उत्पन्ना, या शंकरसदृशी आसीत्। ततः ब्रह्मणः मुखात्, सत्त्वसमृद्धाः जनाः उत्पन्नाः, हे हर! तदा बलवन्तः असुराः रात्रेः, देवाः दिवसस्य, इति निश्चितम्। ततः सन्ध्या अपि सृष्टा, या दिवा-रात्र्योः मध्ये स्थितवती। सा त्यक्ता, प्रकाशमयी प्राक्-सन्ध्या अभवत्। राजसस्य केवलं अंशं गृह्य, सा कृशा अभवत्, तस्याः क्षुधायाः कारणात्, क्रोधः उत्पन्नः। तस्याः जृम्भायाः (जिह्वायाः) यक्षाः उत्पन्नाः, केश-सञ्चालनात् सर्पाः अभवन्। गन्धर्वाः अप्सराः च गीतरूपेण वाणीभूताः अभवन्। प्रजापतिः उदरात् राक्षसान्, पार्श्वयोः अन्यान् उत्पादितवान्। केशात् फलमूलयुक्ताः वनस्पतयः उत्पन्नाः। एते गृह्यपशवः कथ्यन्ते; अधुनातनं वन्यपशून् शृणु। षष्ठः जलचराः, सप्तमः सरीसृपाः। ब्रह्मणः मुखात् ब्राह्मणाः, बाहुभ्यः क्षत्रियाः उत्पन्नाः इति श्रूयते। ब्रह्मलोकः ब्राह्मणानां, इन्द्रलोकः क्षत्रियजन्मनां। ब्रह्मचर्यव्रतधारिणां ब्रह्मलोकः प्राप्तिः। सप्तर्षिणां आश्रमः तथा वनवासिनां स्थानं अपि तस्यैव। इह-परत्र स्थितिं वर्णयित्वा, अधुनातनं मनसः सृष्टिं कथयामि। धर्मः, रुद्रः, मनुः, च सनकः शाश्वतः, मरीचिः, अत्रिः, अङ्गिराः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः च। अग्निष्वात्ताः, काव्याधाः, अज्यपाः च शुभकालेषु उत्पन्नाः। चत्वारः रूपसम्पन्नाः, अङ्गुष्ठात् दक्षः प्रभुः। तस्यां दक्षः शुभाः पुत्र्यः उत्पादितवान्। रुद्रस्य पुत्राः अनन्ताः महाबलाः अभवन्। भृगुतः तया शुभया धाता विधाता च जातौ। तस्यां हरीः स्वयम् बला उन्मदा च उत्पादितवान्। धातुः विधातुः पत्न्यः, ताभ्यां द्वौ पुत्रौ जातौ। मरीचिः पत्न्याः सम्भूत्याः पौर्णमासः उत्पन्नः। स्मृतितः अङ्गिरसः पुत्राः, तथा पुत्र्यः अपि। अनसूया अत्रये निष्पापान् पुत्रान् समुत्पादितवती। पुलस्त्यस्य पत्नी प्रीत्याः दत्तोलिः पुत्रः अभवत्। पुलहस्य पत्नी क्षमा, सृष्टिकर्तुः, पुत्रान् समुत्पादितवती। मनसः षष्टि-सहस्राः ऋषयः उत्पन्नाः। वसिष्ठस्य पत्नी उर्ज्यायां सप्त पुत्राः जाताः। सुतपा, शुक्रः—एते सप्तर्षयः कथ्यन्ते। तस्मात्, हे हर, स्वाहा त्रयः महाशक्तिमन्तः पुत्रान् प्राप्तवती। पितृभ्यः स्वधा, मेना, वैतरिणी च उत्पन्नाः। या पूर्वं सती, तया मैनाकः गौरी च जातौ। एवं ब्रह्मणः विविधा सृष्टिः, मनसः, शरीरस्य च, विस्तारपूर्वकं कृतम्।