गरुडपुराणम्

शेषं तु देवतामतानुसारं विज्ञेयम्। यत् किमपि अवशिष्टं तद् एव प्राणो भवति, यत् तु भूतैः गृहीतम्, तेन मृत्युः सम्पद्यते। सः वामभागे स्वपिति, अत्र चिन्तनस्य आवश्यकता नास्ति। यथा तु वृश्चिकादीनां पूर्वदक्षिणपश्चिमदिशाः क्रमशः निर्दिष्टाः। अपत्यं, प्रेषणं, हीनता, स्ववाहनं, हेमाभरणानि च निर्दिष्टानि। वह्नौ च वधबन्धनं, दीर्घायुष्यम्, पुत्रलाभः, अपत्यसन्तोषः च स्युः। राजभीतिः, अपत्यनाशः, अपत्याभावः, शत्रुत्वानुत्पत्तिः च उक्तम्। द्वाराणि उत्तरनामानि; अधुना अहं पूर्वद्वाराणां कथयामि। पूर्वद्वारं नरपतिवधक्रोधफलप्रदं उक्तम्। नैऋत्ये पश्चिमद्वारम्, वायव्ये उत्तरद्वारम्। अश्वत्थः, प्लक्षः, वटवृक्षः पूर्वदिशि सन्ति; उदुम्बरः अपि तत्रैव। तेषां पूजनेन राजगृहस्य गृहस्य च विघ्ननाशनं भवति। एवं श्रीगर्वडमहापुराणे पूर्वखण्डस्य आचारकाण्डे षट्चत्वारिंशोऽध्यायः 'वास्तुमा नलक्षण' इति नाम्ना समाप्तः। अथ अधुना प्रासादलक्षणं वर्णयामि, शौनक! शृणु। प्रासादः चतुर्भुजाकारः, चत्वारः द्वाराणि, सूर्यसंख्यानुगतं च स्यात्। ऊरुः उपरिक्षेत्रेण तुल्यः, अर्धऊरुः द्विगुणितः। त्रिधा वा पञ्चधा वा निर्माणीयः। शिखरं चतुर्धा विभज्य, वेदीमण्डपं त्रिधा स्थाप्यः। अथवा अधस्तलमेकतलं कृत्वा षोडशधा विभागः कार्यः। भित्तीनां उन्नतिः चतुर्थांशेन मीयते। शिखरस्य उन्नतिः भित्त्याः द्विगुणा स्यात्। चतुर्दिशं निर्गमनं बुद्धिमता विज्ञेयम्। एकभागं गृहित्वा निर्गमः योजनियः। एष सामान्यः प्रासादलक्षणवर्णनः कृतः। परिधिः सर्वतः द्विगुणः स्यात्, शौनक, निश्चितम्। शिखरं ऊरुद्विगुणं कथितम्, शौनक। निर्गमः उक्तः, शेषं पूर्ववत् कार्यम्। शिखराग्रं वेदिवत् कुर्यात्, द्वारं अष्टमांशमितं स्यात्। पादपीठमध्यभागे द्वारवत्, शेषं रिक्तं स्यात्। पादो व्याप्तौ समः, शिखरं द्विगुणोन्नतम्। एष मण्डपमानम्; अन्यं रूपं वक्ष्यामि। मापनं कृत्वा बहिर्भागः निश्चितः। अन्तरगृहं द्विगुणं कार्यम्; अत्र मापनं कण्ठेन। प्रासादस्य प्रमाणं जन्म च वक्ष्यामि। पञ्चधा प्रासादाः, त्रिविष्टपादयः, विविधस्रोतसः। एकः वर्तुलः, अन्यः दीर्घः, पञ्चमः अष्टकोणः। सर्वे मूलभूतद्रव्यैः चतुश्चत्वारिंशद्रूपाणि। भद्रकः, सर्वतः, भद्रः, रुचकः, नन्दनः च। चतुर्भुजाः वैराजाख्याः सन्ति, इति विज्ञेयम्। तथैव विमानं, ब्रह्ममन्दिरं, प्रासादः च। कङ्कणं, दुन्दुभिः, पद्मं, महापद्माख्यं च अन्यत्। एवं शास्त्रवचनेन यथाक्रमं वास्तुशास्त्रस्य रहस्यं, प्रासादविन्यासस्य च लक्षणं श्रीगर्वडमहापुराणे प्रतिपादितम्।