गरुडपुराणम्

हरिवपुः शुभचक्रपद्मगदाशङ्खाभरणं तत्र दर्श्यते। तस्यैव शालग्रामशिलायाः प्रवेशद्वारे द्वौ चक्रचिह्नधारिणौ सन्ति। तयोः संयुक्तचक्रचिह्नयोः रक्तवर्णयोः पूर्वदिक्पूर्णायाम् विशेषः। एकः दीर्घः शिरस्सदृशविवरयुक्तः, अनिरुद्धः तु वर्तुलाकृतिः। मध्ये खट्टिकासदृशा रेखा, नाभिचक्रं चोन्नतं दृश्यते। अपि वा पञ्चबिन्दवः—एवं ब्रह्मचारिणां पूजनं निर्दिष्टम्। नीलः त्रिरेखायुक्तः स्थूलः कुर्मरूपः बिन्दुसंलक्षितः। श्रीधरः पञ्चरेखायुक्तः, द्वनमाली तु खट्टिकाचिह्नः। नानावर्णः नानारूपः सर्पाभूषितः अनन्तकः। संकुचितद्वारयुक्तः ब्रह्मा अतीव रक्तवर्णः पालयतु। विस्तीर्णविवरयुक्तः स्थूलचक्रः कृष्णः बिल्वफलोपमः। वैकुण्ठः रत्नसदृशः, एकचक्रपद्मयुक्तः, कृष्णवर्णः। रामः चक्रचिह्नयुक्तः, दक्षिणरेखा, कृष्णवर्णः, त्रिविक्रमः। एकद्वारः, चत्वारि चक्राणि, वनमालाविभूषितः। कदम्बगुच्छसदृशाकृतिः, लक्ष्मीनारायणः पालयतु। लक्ष्मीनारायणः द्वित्रिरूपयुक्तः, तथा त्रिविक्रमः अपि। प्रद्युम्नः षडङ्गयुक्तः, संकर्षणः अपि नानाविधः। दशावतारः दशाङ्गयुक्तः, अनिरुद्धः तदा पालयतु। यः कश्चिद् विष्णुरूपसम्पन्नं स्तोत्रं पठति, स स्वर्गं याति। महेश्वरः पूर्वाभिमुखः, दशबाहुः, वृषध्वजः। महालक्ष्मीः मातरश्च, हस्तेषु पद्मधारिण्यः, दिवाकरश्च। एते, यदा देवालये वा प्रतिष्ठितगृहादिषु पूजिताः स्युः, तदा फलप्रदा भवन्ति। इति श्रीगुरुडमहापुराणे प्रथमभागे आचारखण्डे शालग्रामलक्षणवर्णनं नाम पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तः। अथ संक्षेपेण वास्‍तुं प्रवक्ष्यामि, यत् गृहारम्भे विघ्ननाशनं भवति। पूर्वोत्तरे शिरः, नैऋत्ये पादौ, आग्नेये वायव्ये च हस्तौ। देवालयेषु, उद्यानेषु, दुर्गेषु, देवगृहेषु, मठेषु च। ईशः, पर्जन्यः, जयन्तः, वज्रधारी इन्द्रः। पूषा च वितथः, ग्रहः क्षेत्रपालश्च। द्वारपालः सुग्रीवः पुष्पदन्तः गणेश्वरः, असुरः शेषः पापः दौः रोगः डहिमुखः ख्यः। भल्लाटः सोमः द्वौ नागौ अदितिर्दितिरेव च। एतान् चतुर्दिक्षु ईशानाद्याः संस्थाप्य यथाविधि पूजयेत्। मध्ये नवमे स्थाने ब्रह्मा, तस्य समीपे अष्टौ अन्ये। अर्यमा, सविता, विवस्वान्, प्राज्ञपतिः। अष्टमः अपवत्सः, एते ब्रह्माणं परिवर्तयन्ति। आग्नेयादारभ्य कठिनवंशः। अधिष्ठात्री देवी कालिका, ततः इन्द्रगन्धर्वाः। देवपूजास्थानं पुरतः कार्यम्, महापाकशाला आग्नेये। गन्धपुष्पगृहं, वस्त्रयुक्तं, ईशाने स्थापयेत्। जलगृहं वायव्ये, वातायनयुक्तं। अतिथिशाला रम्या, शय्यापीठपादुकायुक्ता च स्थापनीया। एवं शास्त्रविहितं वास्‍तुं, शालग्रामलक्षणं च, श्रद्धया यः पश्यति, स धर्मार्थकाममोक्षान् अवाप्नोति।