गरुडपुराणम्

अण्डमध्ये सर्वं जगत् स्थितम्—देवाः, दानवाः, मनुष्याः च तत्र सम्पूर्णं दृश्यन्ते। यदा कल्पान्ते सर्वं संहृत्य हरिः स्वयमेव संहारकर्ता भवति। कल्पस्य समाप्तौ सः रुद्ररूपं धारयित्वा समस्तं जगत् विनाशयति। तदनन्तरं वराहरूपं स्वीकृत्य, तस्य ज्ञानात्, शूकरदंष्ट्राभ्याम् जगत् उद्धरति। महतः प्रथमसृष्टिः विकृतिः ब्रह्मणः संबद्धा स्मर्यते। तृतीयं वैकारिका सृष्टिः इन्द्रियसृष्टिः च कथ्यते। चतुर्थी सृष्टिः प्रधानसृष्टिः—प्रधानस्थावराणि स्मर्यन्ते। षष्ठी सृष्टिः, ऊर्ध्वगामिनां उपरि, देवसृष्टिः इति प्रसिद्धा। अष्टमी सृष्टिः अनुग्रहः—सात्त्विकः तामसः च। प्राकृतवैक्रियसृष्टिः कौमारसृष्टिः च नवमी स्मर्यते। यदा ब्रह्मा सृजनं आरभत, तदा तस्य मानसपुत्राः उत्पन्नाः। सः एतान् जलान् सृजितुम् इच्छन् स्वमात्मानं पूजयामास। सृजनाय च, प्रथमं तस्य अधरभागात् असुराः जाताः। तमोमयम् शरीरम् त्यक्त्वा, रात्रिः उत्पन्ना, सा शङ्करस्य सदृशी। ब्रह्मणः मुखात् सात्त्वसम्पन्नाः देवाः, हे हर, उत्पन्नाः। तदा, रात्रिः असुराणां, दिवा देवतानां। तदा संध्या अपि दिनरात्र्योः मध्ये सृष्टा। तया त्यक्तया, सा प्रकाशमयी प्राक्सन्ध्या अभवत्। रजःस्य अंशमात्रं ग्राह्य, सा कृशा अभवत्; तृष्णया क्रोधः उत्पन्नः। तस्याः जृम्भायाः यक्षाः, केशविक्षेपात् सर्पाः उत्पन्नाः। गन्धर्वाः अप्सराः च गीतरूपेण वाणीभूताः अभवन्। प्रजापतिः उदरात् राक्षसान्, पार्श्वात् अन्यान् सृजति। रोमात् फलमूलयुक्ताः ओषधयः उत्पन्नाः। एते गृह्यपशवः, शृणु मम जङ्गलपशून्। षष्ठः जलचराः, सप्तमः सरीसृपाः। ब्रह्मणः मुखात् ब्राह्मणाः, बाहुभ्यः क्षत्रियाः उत्पन्नाः। ब्रह्मलोकः ब्राह्मणानां, इन्द्रलोकः क्षत्रियसम्भवानां। ब्रह्मचर्यव्रतानां ब्रह्मलोकः प्राप्यते। सप्तर्षिणां स्थानं, वनवासिनां स्थानं अपि तथा। इह परत्र च स्थितिं वर्णयित्वा, मनसः सृष्टिः अधुनाऽवधार्यते। धर्मः, रुद्रः, मनुः, सनकः च शाश्वतः। मरीचिः, अत्रिः, अङ्गिराः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुश्च। अग्निष्वात्ताः, कव्याधाः, अज्यपाः च श्रेष्ठकालिनः। चत्वारः रूपसम्पन्नाः, अङ्गुष्ठात् दक्षः प्रभुः। तस्यां दक्षः शुभाः कन्याः उत्पादितवान्। रुद्रस्य पुत्राः अनन्ताः, अतिबलिनः। शुभा तु भृगुतः धाता विधाता च प्रसूता। तस्यां हरिः स्वयम् बला उन्मदा च उत्पादितवान्। धाता विधाता च पत्न्यः प्राप्ताः, ताभ्यां द्वौ पुत्रौ जातौ। मरीचिपत्न्याः सम्भूत्या पौर्णमासः उत्पन्नः। एवं ब्रह्मणः विविधा सृष्टिः, देवदानवमनुष्यादीनां उत्पत्तिः, तस्य मनसः पुत्राणां, विविधप्राणिनां, सृष्टिक्रमः, श्रद्धया, विस्तारपूर्वकं, शास्त्रे निर्दिष्टः।