गरुडपुराणम्

तत्र, श्रीगर्वडमहापुराणस्य पूर्वभागे आचारवर्गे चतुश्चत्वारिंशदधिकसप्तत्युत्तरेषु अध्यायेषु, महेश्वरपूजनविधिः, मन्त्रसाधनवर्णनम्, शिवपवित्रस्थापनविधिः, पवित्रस्थापनविधिः च, एकस्मिन् सुसम्बद्धे कथायाम् प्रतिपाद्यते। एकदा, भक्तः शिवपूजनस्य विधिं अवगन्तुम् इच्छन्, मन्त्रैः पूजनं आरभ्यते। "ॐ, हाँ, तृष्णाय नमः," इति प्रथमं नमस्कारम्। ततो "ॐ, हाँ, ईशानाय नमः," "अङ्गदाय नमः," "मारीच्यै नमः," च। ईशानस्य पञ्च रूपाणि सन्ति, इति नन्दिवाहनाय ज्ञाप्यते। पुनः शिवगणाय, अग्नये तेजस्विने, निरृतये प्रेतपतये, वायवे प्राणपतये, ईशानाय सर्वविद्याधिपाय, ब्रह्मणे लोकाधिपाय च, "ॐ, हाँ" इत्यनेन नमस्कारः क्रियते। शङ्करस्य आवाहनं, स्थापनं, सन्निधिः च विधिपूर्वकं सम्पद्यते। तत्त्वस्थापनं, हस्तमुद्राप्रदर्शनं, नमस्कारः च क्रियते। अनन्तरं अभिषेकः, स्नानं, सुरभ्यादिलेपनं च। दीपप्रदानं, नैवेद्यसमर्पणं, हस्तानां अभ्यङ्गनं च। नृत्यं, छत्राद्युपकरणानि, मुद्राप्रदर्शनं च। मूलमन्त्रेण जपः, पूजनं, समर्पणं च कर्तव्यम्। एवं महेश्वरपूजनविधिः चत्वारिंशत्तमे अध्यायान्ते समाप्तः। तदनन्तरं, विश्वावसु नाम गन्धर्वः, कन्याधिपः, तस्य कन्याम् उत्पाद्य लभे—"विश्वावसवे स्वाहा" इति मन्त्रेण। ततः, ऋक्षकर्णी, चतुर्भुजा, केशोन्नता, त्रिनयना, कालरात्रिः, मानवमांसरुधिरभक्षिणी, तस्य मृत्युदात्री—"हूं फट्, हन हन, दह दह, पक मांसं रुधिरम्; ऋक्षपत्नी स्वाहा," इति। न तिथिः, न नक्षत्रम्, न व्रतम् अत्र विधीयते। क्रुद्धः, रुधिरलेपनहस्तः, गृहीत्वा—"ॐ सर्वयन्त्राणां नमः; यथा सर्वशत्रून् बन्धसि, मोहयसि, नाशयसि; मां, फलानि, सर्वदुर्भाग्यदुःखात् रक्ष रक्ष, स्वाहा," इति। एवं मन्त्रसाधनवर्णनम् एकचत्वारिंशत्तमे अध्यायान्ते समाप्तम्। ततः, शिवपवित्रस्थापनविधिः कथ्यते। "शिवाय अशुभनाशकं शुभदं पवित्रस्थापनं वर्णयिष्यामि," इति। यदि वर्षपर्यन्तं पूजनं विघ्नितं भवति, गणेशः तद्विघ्नं अपाकरोति; अन्यथा न। सुवर्णस्य, रजतस्य, ताम्रस्य, तन्तोः च, अनुक्रमेण पवित्रं कर्तव्यम्। त्रिधा तन्तुं कृत्वा, पवित्रं निर्माय। अघोरमन्त्रेण शुद्धीकृत्य, तद्बन्धनं तत्पुरुषरूपं करोत्। "ॐ—चन्द्र, अग्नि, ब्रह्मा, सर्प, मयूरध्वजः," इति। एकशतमष्ट, पञ्चाशत्, पञ्चविंशतिः वा पवित्राणि कर्तव्यानि। चतुर्भिर्व्याघ्राङ्गुलैः गाठाः स्थापनीयाः, नामानि—जय, विजय, रुद्र, अजित, सदाशिव। कुम्कुमादिभिः पवित्रं रञ्जनीयम्, सुगन्धैः निर्मीयते। लिङ्गं क्षीराद्यैः स्थापित्वा, सुगन्धादिभिः पूजनीयम्। सुगन्धितपुष्पं मूलस्थाने ईशानक्षेत्रे समर्पयेत्। पश्य्चिमे मृत्तिका, दक्षिणे भस्म, तत्त्वानि च स्थापयेत्। उत्तरपश्चिमे सरिषपाणि, मन्त्रेण, वृषध्वजाय समर्पयेत्। होमं कृत्वा, अग्नये, प्रेताय च हविः दद्यात्। प्रातः, "त्वां पूजयिष्यामि; अत्र सन्निधिं कुरु," इति। पूजितानि पवित्राणि देवतायाः पार्श्वे स्थापितव्यानि। ललाटस्थं विश्वरूपं ध्यायित्वा, आत्मनं पूजयेत्। केवलं संहितामन्त्रैः पूजितानि, धूपितानि पवित्राणि एव समर्पयेत्। तदनन्तरं, देवकाख्यं तत्त्वं, आत्मस्वरूपं, "ॐ हीं, ज्ञानतत्त्वाय नमः," इति मन्त्रेण पूजयेत्। "ॐ हाँ, आत्मतत्त्वाय नमः; भगवन्, यत् त्वया कालात्मना दृष्टं," इति। "यत् कृतं, दुःखेन कृतं, त्यक्तं, समर्पितं, गुप्तं च," इति। "संकल्पं पूरय पूरय; तस्य व्रताधिपाय, सर्वतत्त्वसाराय, सर्वहेतुपरिपालिताय, ॐ हाँ हीं हूं हैँ हौं, शिवाय नमः," इति। एवं चतुर्विधं शुद्धिपवित्रं दातव्यं, यथा पूर्वैः कृतम्। द्विजातिभ्यः हविः, अन्नं च दत्वा, उग्रं पूर्वदिशि विसर्जयेत्। एवं शिवपवित्रस्थापनविधिः द्विचत्वारिंशत्तमे अध्यायान्ते समाप्तः। तस्मादुत्तरं, "हरिणा उक्तं, भोगमोक्षप्रदं पवित्रस्थापनं वर्णयिष्यामि," इति कथ्यते। एषा कथा श्रीगर्वडमहापुराणस्य पूर्वभागे आचारवर्गे महेश्वरपूजनविधेः, मन्त्रसाधनस्य, शिवपवित्रस्थापनस्य, पवित्रस्थापनस्य च, श्रद्धया, क्रमशः, दिव्यभावेन उपन्यस्तम्।