गरुडपुराणम्

पूर्वदिशायां च अन्यासु दिशासु च, ‘ॐ पद्माय नमः’ इति मन्त्रेण पद्मां नमस्कृत्य, रुद्रस्य पूजनं तद्वद एव कर्तव्यं—‘ॐ वां वा रां, दीप्तायै नमः’, ‘ॐ वूं वा रूं, भद्रायै नमः’, ‘ॐ वौं वा रौं, विभूतये नमः’, ‘ॐ वं वा रं, वैद्युतायै नमः’, ‘ॐ रो, सर्वतोमुख्यै नमः’ इति। मध्ये तु ‘ॐ अर्कासनाय नमः’ इति पूजनं विधीयते। ततः, हे शङ्कर, श्रुणु, ह्रं मन्त्रैः आवाहनं, स्थापनं, प्रतिष्ठा च कर्तव्या। मुद्रां दर्शयित्वा वा, मूलमन्त्रेण वा, रुद्रं एकचक्ररथस्थं द्विभुजं पद्मधरं च ध्यानं कुर्यात्। एवं सूर्यस्य ध्यानं नित्यं कर्तव्यम्। मूलमन्त्रं च शृणु। त्रिदिनं पद्ममुद्रां च चक्रमुद्रां च दर्शयित्वा, ‘ॐ अर्काय शिरसे स्वाहा’, ‘ॐ हुं कवचाय हुं’, ‘ॐ वः अस्त्राय फट्’ इति मन्त्रैः पूजनं कुर्यात्। दक्षिणपूर्वे वा, पश्चिमोत्तरदिशि वा, नैऋत्ये वा हरस्य पूजनं विधीयते। दिशासु रुद्रं अस्त्रैः पूज्यं, सोमं च श्वेतवर्णं पूज्यं। दक्षिणदिशि रुद्रस्य पूजनं, तद्वर्णेन गुरुणा सम्मानं च कर्तव्यम्। दक्षिणपूर्वदिशि अंगारकः दहद्रवर्णः पूज्यः। पश्चिमोत्तरदिशि राहुः नन्द्यावर्तपात्रेण पूज्यः। एतेषु मन्त्रेषु, हे महादेव, शङ्कर, शृणु—‘ॐ सोमाय नमः’, ‘ॐ बृं बृहस्पतये नमः’, ‘ॐ अं अंगारकाय नमः’, ‘ॐ रं राहवे नमः’ इति। मूलमन्त्रेण सूर्याय पाद्यादिप्रदानं कृत्वा, तं मन्त्रं अष्टसहस्रवारं जप्त्वा, तस्मै अर्पणं कुर्यात्। ‘ॐ तेजश्चण्डाय हुं फट् स्वधा स्वाहा पौषट्’ इति। तिलतण्डुलसंयुक्तं रक्तचन्दनलेपनं च। तत्पात्रं शिरसि स्थाप्य, जानुभ्यां भूमौ गच्छेत्। प्रथमं गुरुगणं पूज्य, ततः सर्वदेवान् पूज्य—‘ॐ अं गुरुभ्यः नमः’ इति। एवं सूर्यस्य पूजनविधिर्वर्णितः; तत् कृत्वा विष्णुलोकं प्राप्नोति। इत्येवमेकोनचत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तः, ‘सूर्यपूजनविधिः’ नाम, आचारकाण्डे, श्रीगर्वडमहापुराणे प्रथमभागे। ततः शङ्करः पृष्टवान्—हे शङ्खचक्रधर, महेश्वरीपूजनविधिं अपि कथय। नन्दिवाहन, शृणु, महेश्वरीपूजनं यथा वर्ण्यते। मण्डले न्यासं कृत्वा, ततः महेश्वरस्य पूजनं कुर्यात्। ‘ॐ हां शिवपीठदेवतायै आगच्छ’ इति। ‘ॐ हां गणपतये नमः’, ‘ॐ हां नन्दये नमः’, ‘ॐ हां गङ्गायै नमः’, ‘ॐ हां महाकालाय नमः’ इति। द्वारेषु स्नानगन्धादिभिः पूजनं विधीयते। ‘ॐ हां गुरुभ्यः नमः’, ‘ॐ हां अनन्ताय नमः’, ‘ॐ हां विद्यायै नमः’, ‘ॐ हां ऐश्वर्याय नमः’, ‘ॐ हां अज्ञानाय नमः’, ‘ॐ हां अनैश्वर्याय नमः’, ‘ॐ हां अधश्छन्दसे नमः’, ‘ॐ हां कर्णिकायै नमः’, ‘ॐ हां ज्येष्ठायै नमः’, ‘ॐ काल्यै नमः’, ‘ॐ बलप्रमाथिन्यै नमः’, ‘ॐ हां मनोन्मन्यै नमः’, ‘ॐ हां हौं हं शिवरूपायै नमः’, ‘ॐ हां हीं हौं शिवाय नमः’, ‘ॐ शिरसे नमः’, ‘ॐ हैं कवचाय नमः’, ‘ॐ हः अस्त्राय नमः’ इति। ‘ॐ हां सिद्धये नमः’, ‘ॐ हां विद्युत्प्रभायै नमः’, ‘ॐ हां जागरायै नमः’, ‘ॐ हां स्वधायै नमः’ इति। सत्यस्य अष्टविधाः रूपाः आदि आरभ्य पूजनीयाः। ‘ॐ हां वामदेवाय नमः’, ‘ॐ हां रक्षायै नमः’, ‘ॐ हां कन्यायै नमः’, ‘ॐ हां मातरि नमः’, ‘ॐ हां वृद्धये नमः’, ‘ॐ रा(धा) त्रयायै नमः’, ‘ॐ हां मोहिन्यै नमः’ इति। वामदेवस्य त्रीदशरूपाणि, हे नन्दिवाहन, ज्ञेयम्। ‘ॐ हां तत्पुरुषाय नमः’, ‘ॐ हां स्थापनाय नमः’, ‘ॐ हां शान्तये नमः’, ‘ॐ हां तृष्णायै नमः’ इति। ‘ॐ हां ईशानाय नमः’, ‘ॐ हां अंगदायै नमः’, ‘ॐ हां मरीच्यै नमः’ इति। ईशानस्य पञ्चरूपाणि, हे नन्दिवाहन, ज्ञेयम्। ‘ॐ हां शिवगणायै नमः’, ‘ॐ हां अग्नये तेजसां पतये नमः’, ‘ॐ हां निरृतये भूतपतये नमः’, ‘ॐ हां वायवे प्राणपतये नमः’, ‘ॐ हां ईशानाय सर्वविद्यापतये नमः’, ‘ॐ हां ब्रह्मणे सर्वलोकपतये नमः’ इति। आवाहनं, स्थापनं, सन्निधिं च, हे शङ्कर, कर्तव्यम्। तत्त्वन्यासः, मुद्रादर्शनं, नमस्कारः च। ततः अभिषेकः, स्नानं, सुगन्धितलेपनं च। दीपः, नैवेद्यं, हस्तानां लेपनं च। नृत्यं, छत्रादिव्यवहारः, मुद्रादर्शनं च। मूलमन्त्रेण जपः, पूजनं, होमं च कर्तव्यम्। इत्येवमेकचत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तः, ‘महेश्वरपूजनविधिः’ नाम, आचारकाण्डे, श्रीगर्वडमहापुराणे प्रथमभागे।