गरुडपुराणम्

ओम्। अब आरम्भः गरुडमहापुराणस्य महिमा। नारायणाय, नराय च, मनुष्याणां श्रेष्ठाय नमः। हरिं, रुद्रं, ब्रह्माणं च, गणेशं च, यः hosts-नायकः, नमः। सूताय नमः, यः पुराणानां शान्तः कथाकारः, सर्वशास्त्रेषु विशेषज्ञः। सूतः एकस्मिन् शुभासने उपविष्टः, तीर्थयात्रायाः अवसरम्। महान् भाग्यशाली ऋषयः, यथा शौनकः, नैमिषारण्यस्य तपस्विनः, तत्र उपस्थिताः। ऋषयः उवाच: देवेषु, कः देवः? कः सच्चिदानन्दः पूज्यः? कः चिन्तनीयः? कः जगतः सृष्टिः, रक्षणं, च संहारः? तस्य देवस्य रूपं किम्? जगतस्य सृष्टिः कथं ज्ञायते? तस्य अवताराः कः? तस्य वंशः च अन्यः उत्पत्तयः कथं प्रकटन्ति? हे सूता, ज्ञानी, एतानि सर्वाणि च अन्यानि च यथावत् कथय। सूतः उवाच: यद् गरुडः कश्यपाय प्राचीनकाले उक्तवान्, तद् व्यासात् श्रुतवान्। नारायणः एव देवः, सर्वेषां देवतानां परं भगवान् अस्ति। जगतस्य रक्षणार्थं, वासुदेवः, यः अमरः च अनादिः च अस्ति। हरिः, सः प्रथमो देवः, सृष्ट्यादौ कुमाररूपं धारयामास। द्वितीयः, पृथिव्याः हेतुं, सः अधोलोकं प्रविष्टः। तृतीयः, सः ऋषिरूपं धारयित्वा, दिव्यदृष्टिस्थानं प्राप्यते। चतुर्थः, नर-नारायणरूपं धारयित्वा, हरिः तपः आचरति। पञ्चमः कपिलः नामकः, सिद्धानां नायकः, यः कालस्य विक्षोभे प्रकटितः। षष्ठः, अत्र्याः पुत्रः, अनसूयया प्रदत्तः। ततः, आकूत्याः रुचिः च, यज्ञः सप्तमः जातः। अष्टमः, उरुक्रमः, नाभिः च मेरुदेवी च, जातः। ऋषिभिः प्रार्थितः, सः नवमं राजरूपं धारयामास। प्रलयकालस्य चाक्षुषे युगस्य, सः मीनरूपं धारयित्वा प्रकटितः। देवाः च दैत्यानः च समुद्रमथने, मन्दराचलं उपयुज्य, धन्वन्तरिः द्वादशः प्रकटितः। तदनन्तर, त्रयोदशः प्रकटितः। चतुर्दशः, नृसिंहः, यः बलशाली दैत्यराजं हन्ति। पञ्चदशः, वामनरूपं धारयित्वा, बलिः यज्ञं गत्वा। षोडशः अवतारः, ब्रह्मणं शत्रुः दृष्ट्वा प्रकटितः। ततः, सप्तदशः, सत्यवतीं पाराशरस्य पुत्रः जातः। सः मानवदिव्यरूपं धारयित्वा, देवतानां कार्यं सम्पादयितुं इच्छति। उन्नवदशे च विंशतितमे जनने, सः वृष्णिषु प्रकटितः। ततः, कलियुगस्य संध्या, देवतानां शत्रुं भ्रमयितुं, एवं, अष्टमसंध्यायाम्, यदा राजाः प्रायः नष्टाः, हे द्विज, हरिणः अवताराणां, अस्तित्वस्य गृहम् अनन्तानि। तस्माद् सृष्टिः च अन्यक्रियाः उत्पद्यते, याः व्रतम् इत्यादिभिः पूज्यन्ते। कथं गरुड़पुराणः तव व्यासेन कथितः? सूतः उवाच: तत्र अहं व्यासं दृष्ट्वा, परमेश्वरस्य ध्यानं करोति। तं नमः कृत्वा, अहं उपविष्टः, तस्मिन् श्रेष्ठऋषौ प्रश्नं कृतवान्। अहं मन्ये यः तं ध्यानं करोति, सः सर्वव्यापकं ज्ञातुं शक्नोति। शृणु, सूता! अहं तव गरुड़पुराणं कथयिष्यामि।