ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਡੁਪੋਪਰਿ ਤਾਂ ਧੇਨੁਂ ਸੂਰ੍ਯਦੇਹਸਮੁਦ੍ਭਵਾਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਛਤ੍ਰੋਪਾਨਹਸਂਯੁਤਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛਤਰੀ ਤੇ ਜੁੱਤੀ ਨਾਲ ਰੱਖੋ।

ਅਙ੍ਗੁਲੀਯਕਵਾਸਾਂਸਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । ਇਮਮੁਚ੍ਚਾਰਯੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਸਜਲਾਨ੍ਕੁਸ਼ਾਨ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ, ਜਲ ਭਾਂਡਾ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ।

ਯਮਦ੍ਵਾਰੇ ਮਹਾਘੋਰੇ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੈਤਰਣੀਂ ਤਦੀਮ੍ । ਤਰ੍ਤੁਕਾਮੋ ਦਦਾਮ੍ਯੇਨਾਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਵੈਤਰਣੀਂ ਨਮਃ ॥ ੨,੪੭.

ਯਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ, ਵੈਤਰਨੀ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਵੈਤਰਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਗਾਵੋ ਮੇ ਅਗ੍ਰਤਃ ਸਨ੍ਤੁ ਗਾਵੋ ਮੇ ਸਨ੍ਤੁ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ । ਗਾਵੋ ਮੇ ਹृਦਯੇ ਸਨ੍ਤੁ ਗਵਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਸਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਾਂਵਾਂ ਹੋਣ, ਮੇਰੇ ਪਾਸੇ ਗਾਂਵਾਂ ਹੋਣ; ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਾਂ ਵੱਸਣ—ਮੈਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਵਿष੍ਣੁਰੂਪ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮਾਮੁਦ੍ਧਰ ਮਹੀਸੁਰ । ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਵੈਤਰਣੀਨਮਃ ॥ ੨,੪੭.

ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਰੂਪ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਹੀ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਗਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ—ਵੈਤਰਣੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਧਰ੍ਮਰਾਜਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਖ੍ਯਧੇਨੁਕਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਧਰਮਰਾਜ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਤੇ ਵੈਤਰਣੀ ਨਾਮ ਦੀ ਗਾਂ ਦਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ।

ਪੁਚ੍ਛਂ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਧੇਨ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਅਗ੍ਰੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵੈ ਵ੍ਦਿਜਮ੍ । ਧੇਨੁਕੇ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਯਮਦ੍ਵਾਰੇ ਮਹਾਭਯੇ ॥ ੨,੪੭.

ਗਾਂ ਦੀ ਪੂੰਛ ਫੜ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਵੈਤਰਣੀ ਗਾਂ ਨਾਲ ਯਮ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰ।

ਉਤ੍ਤਾਰਣਾਯ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਵੈਤਰਣ੍ਯੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਅਨੁਵ੍ਰਜੇਤ੍ਤੁ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯ ਗृਹਂ ਨਯੇਤ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਵੈਤਰਣੀ, ਤਾਰਣ ਲਈ; ਜੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ।

ਏਵਂ ਕृਤੇ ਵੈਨਤੇਯ ਸਾ ਸਰਿਤ੍ਸੁਤਰਾ ਭਵੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭੁਵਿ ਮਾਨਵਃ ॥ ੨,੪੭.

ਹੇ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਜਦ ਇਹ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਰਿਆ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸੁਕृਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸੁਖਞ੍ਚੇਹ ਪਰਤ੍ਰ ਚ । ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਿਤਮਾਤੁਰੇ ਸ਼ਤਸਂਮਿਤਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਸਿਹਤਮੰਦ ਲਈ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ, ਬਿਮਾਰ ਲਈ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮृਤਸ੍ਯੈਵ ਤੁ ਯਦ੍ਦਾਨਂ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ੇ ਤਤ੍ਸਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਤਤੋ ਦੇਯਂ ਮृਤੇ ਕਃ ਕਸ੍ਯ ਦਾਸ੍ਯਤੀ ॥ ੨,੪੭.

ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਜੋ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੌਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵੇਗਾ?

ਦਾਨਧਰ੍ਮਵਿਹੀਨਾਨਾਂ ਕृਪਣੈਰ੍ਜੀਵੇਤਕ੍ਸ਼ਿਤੈਃ । ਅਸ੍ਥਿਰੇਣ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਸ੍ਥਿਰਂ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦਾਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਕੰਜੂਸ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਅਸਥਿਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਪ੍ਰਾਘੁਣਿ (ਘੂਰ੍ਣਿ) ਕਾ ਇਵ ॥ ੨,੪੭.

ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਾਂਸਾਂ ਜਰੂਰ ਚਲੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਇਤੀਦਮੁਕ੍ਤਂ ਤਵ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਜ ਵਿਡਮ੍ਬਨਂ ਜਨ੍ਤੁਗਣਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮ੍ । ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਤਦੌਦ੍ਧ੍ਵਨ੍ਦੈਹਿਕਂ ਹਿਤਾਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਚਰੇਚ੍ਛੁਭਾਯ ਤੁ ॥ ੨,੪੭.

ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ; ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਇਹ ਰਸਮਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸੁਖ ਲਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸਮਾਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ । ਗਰੁਡ ਪ੍ਰੇਤਚਰਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਿਮਾਗਤਃ ॥ ੨,੪੭.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪਾਈ।

ਵ੍ਰਤਤੀਰ੍ਥਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪੁਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ । ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਕਾਰਣਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਵਰਤ, ਤੀਰਥ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਕਾਰਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ।

ऋषਯਃ ਸਰ੍ਵਮੇਵੈਤਜ੍ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਪ੍ਰਭਵਾਦਿਕਮ੍ । ਮਰਣਂ ਜਨ੍ਮ ਚ ਤਥਾ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਞ੍ਚੌਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸਭ—ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਮੌਤ, ਜਨਮ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਰਸਮ—ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵੈ ਮੁਕ੍ਤ੍ਯੈ ਨਿਦਾਨਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਲਾਭਸ੍ਤੇषਾਂ ਜਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਕੁਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਰਾਜਯਃ । ਯੇषਾਮਿਨ੍ਦੀਵਰਸ਼੍ਯਾਮੋ ਹृਦਯਸ੍ਥੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ॥ ੨,੪੭.

ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਅਤੇ ਕਾਰਣ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਜਨਾਰਦਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੈ, ਜਿੱਤ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਧਰ੍ਮੋ ਜਯਤਿ ਨਾਧਰ੍ਮਃ ਸਤ੍ਯਂ ਜਯਤਿ ਨਾਨृਤਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਜਯਤਿ ਨ ਕ੍ਰੋਧੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਯਤਿ ਨਾਸੁਰਾਃ ॥ ੨,੪੭.

ਧਰਮ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ; ਸਚ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ; ਮਾਫੀ ਜਿੱਤਦੀ ਹੈ, ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਅਸੁਰ ਨਹੀਂ।

ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ੍ਵਜਨਬਾਨ੍ਧਵਾਃ । ਯੇषਾਮੇਵ ਸ੍ਥਿਰਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਨ ਤੇषਾਂ ਦੁਰ੍ਗਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਵਿਸ਼ਨੂ ਮਾਂ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਪਣੇ ਤੇ ਸਬੰਧੀ ਤੇ ਦੋਸਤ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

ਮਙ੍ਗਲਂ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਙ੍ਗਲਂ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਃ । ਮਙ੍ਗਲਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਙ੍ਗਲਾਯਤਨਂ ਹਰਿਃ ॥ ੨,੪੭.

ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਗਰੁੜ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ; ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਹਰੀ ਮੰਗਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।

ਹਰਿਰ੍ਭਾਗੀਰਥੀ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਭਾਗੀਰਥੀ ਹਰਿਃ । ਭਾਗੀਰਥੀ ਹਰਿਰ੍ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸਾਰਮੇਤਜ੍ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ ॥ ੨,੪੭.

ਹਰੀ, ਭਾਗੀਰਥੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭਾਗੀਰਥੀ ਤੇ ਹਰੀ; ਭਾਗੀਰਥੀ, ਹਰੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਇਹੀ ਤਿੰਨੋ ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ।

ਇਤਿ ਸੂਤਮੁਖੋਦ੍ਗੀਰ੍ਣਾਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮਣ੍ਡਿਤਾਮ੍ । ਵੈष੍ਣਵਿਂ ਵਾਕ੍ਸੁਧਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ऋषਯਸ੍ਤੁष੍ਟਿਮਾਯਯੁਃ ॥ ੨,੪੭.

ਸੂਤ ਜੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਬਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੰਤੋਖ ਪਾ ਲਿਆ।

ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸੁਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਸੂਤਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਨਮ੍ । ਪ੍ਰਹਰ੍षਮਤੁਲਂ ਪ੍ਰਾਪੁਰ੍ਮੁਨਯਃ ਸ਼ੌਨਕਾਦਯਃ ॥ ੨,੪੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਤੇ ਸੂਤ ਜੀ ਦੀ, ਜੋ ਸਭ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਅਪਵਿਤ੍ਰਃ ਪਵਿਤ੍ਰੋ ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਂ ਗਤੋਪਿ ਵਾ । ਯਃ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸ ਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ੁਚਿਃ ॥ ੨,੪੭.

ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਵੀ ਕੰਵਲੇ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੪੮ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਉਵਾਚ । ਯੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਜਾਤੌ ਨਿਧਨਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ । ਕਾਲੇ ਸ੍ਵਕੀਯੇ ਨਿਜਪੁਣ੍ਯਸਂਖ੍ਯਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ਲਾਕ ਕਥਸ੍ਵ ਤਨ੍ਮੇ ॥ ੨,੪੮.

ਤਾਰਕਸ਼ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਮਰਤਿਆ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹੋਣ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਆਪਣੀ ਕਰਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਹੋ।

ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸੁਦੁਸ੍ਤਰੇਣ ਵਿਧਾਤृਨਿष੍ਪਾਦਿਤਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਕੇਨੈਵ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਮੁਦਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਕੇਨੈਵ ਕੁਲਂ ਬਲਂ ਵਯਃ ॥ ੨,੪੮.

ਉਹ ਲੋਕ ਇਕ ਐਸੇ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਬਣਾਇਆ। ਕਿਸ ਪੂਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਉਮਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ?

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਥ ਦੇਵੋ ਗਰੁਡਂ ਤ੍ਵਵੋਚਤ੍ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਵਪੁਃ ਕਰ੍ਮਭਯਞ੍ਚ ਰੂਪਮ੍ । ਸृष੍ਟਾ ਧਰਾ ਯੇਨ ਚਰਾਚਰਂ ਜਗਤ੍ਸ ਯੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਵਿਹਿਤੋ ਯਮੋ ਵਿਭੁਃ ॥ ੨,੪੮.

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵ ਨੇ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ: ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਬਣਾਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਯਮ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਂ ਚਿਰਮੋਕ੍ਸ਼ਸਞ੍ਚਯਮਨ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਯਮਮਾਰ੍ਗਗਾਮਿਨਾਮ੍ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਚਾਙ੍ਗੁष੍ਠਸਮੇ ਸ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੇਹਂ ਸ੍ਵਮਨ੍ਦਿਰਮ੍? ॥ ੨,੪੮.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਲੰਮੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸੰਚੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੂਜਾ ਰਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਯਮ ਦੇ ਪਾਸ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਘਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।