ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਤੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਸਤਤਂ ਮਾ ਵਿਚਾਰਂ ਕृਥਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਕृਪਣੋ ਨਾਸ੍ਤਿਕਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਃ ਸ ਤਸ੍ਯਾਂ ਨਿਵਸੇਤ੍ਖਗ ॥ ੨,੪੭.

ਇਹ ਸਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ। ਕੰਜੂਸ, ਨਾਸਤਿਕ, ਤੇ ਛੋਟਾ ਮਨ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਪੰਛੀ।

ਸਦਾਮਰ੍षੋ ਸਦਾ ਕ੍ਰੋਧੀ ਨਿਜਵਾਕ੍ਯਪ੍ਰਮਾਣਕृਤ੍ । ਪਰੋਕ੍ਤ੍ਯੁਚ੍ਛੇਦਕੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾ ਵਸੇਚ੍ਚਿਰਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ, ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚ ਮੰਨਦਾ, ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵੱਢਦਾ—ਉਹ ਵੈਤਰਨੀ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਤ੍ਵਹਙ੍ਕਾਰਵਾਨ੍ਪਾਪੀ ਸ੍ਵਵਿਕਤ੍ਥਨਕਾਰਕਃ । ਕृਤਘ੍ਨੋ ਗਰ੍ਭਸਨ੍ਤਾਪੀ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਂ ਸ ਮਜ੍ਜਤਿ ॥ ੨,੪੭.

ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹੈ, ਤੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪੀੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ—ਉਹ ਵੈਤਰਨੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਦਾਪਿ ਭਾਗ੍ਯਯੋਗੇਨ ਤਰਣੇਚ੍ਛਾ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ । ਸਾਨੁਕੂਲਾ ਭਵੇਦ੍ਯੇਨ ਤਦਾਕਰ੍ਣਯ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ॥ ੨,੪੭.

ਜੇ ਕਦੇ ਭਾਗ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੇ, ਤੇ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਸੁਣ, ਕਸ਼ਯਪ।

ਅਯਨੇ ਵਿषੁਵੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਵ੍ਯਤੀਪਾਤੇ ਦਿਨੋਦਯੇ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੋਪਰਾਗੇ ਵਾ ਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਦਰ੍ਸ਼ਵਾਸਰੇ ॥ ੨,੪੭.

ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਦੀ ਘੜੀ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ, ਗ੍ਰਹਣ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ, ਚੰਦ-ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਣ, ਸੰਕਰਾਂਤੀ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ—

ਅਨ੍ਯੇषੁ ਪੁਣ੍ਯਕਾਲੇषੁ ਦੀਯਤੇ ਦਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਭਵੇਦ੍ਵਾਪਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾ ਦਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਦਾਨ ਪੂਰਨ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਤਦੈਬ ਦਾਨਕਾਲਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਤਃ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਰਸ੍ਥਿਰਾ । ਅਨਿਤ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਵਿਭਵੋ ਨੈਵ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ ॥ ੨,੪੭.

ਉਹੀ ਦਾਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਨ ਅਸਥਿਰ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਵੀ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਦੌਲਤ ਕਦੇ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ।

ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੋ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਧਰ੍ਮਸਂਗਹਃ । ਕृष੍ਣਾਂ ਵਾ ਪਾਟਲਾਂ ਵਾਪਿ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵੈਤਰਣੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਮੌਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੇੜੇ ਹੈ; ਧਰਮ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਜਾਂ ਲਾਲ ਵੈਤਰਨੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ।

ਸ੍ਵਰ੍ਣਸ਼ृਙ੍ਗੀਂ ਰੌਪ੍ਯਖੁਰਾਂ ਕਾਂਸ੍ਯਪਾਤ੍ਰੋਪਦੋਹਨੀਮ੍ । ਕृष੍ਣਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗਾਚ੍ਛਨ੍ਨਾਂ ਸਪ੍ਤਧਾਨ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੁਰ, ਕਾਂਸ ਦੇ ਦੁੱਧ ਪਿਆਲੇ, ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਦੀ ਜੋੜੀ, ਤੇ ਸੱਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ—

ਕਾਰ੍ਪਾਸਦ੍ਰੋਣਸ਼ਿਖਰੇ ਆਸੀਨਂ ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨੇ । ਯਮਂ ਹੈਮਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਲੋਹਦਣ੍ਡਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਇਕ੍ਸ਼ੁਦਣ੍ਡਮਯਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪ੍ਲਵਂ ਸੁਦृਢਬਨ੍ਧਨੈਃ ॥ ੨,੪੭.

ਕਪਾਹ ਦੇ ਢੇਰ 'ਤੇ ਬੈਠਾ, ਤਾਮੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਲਾਟੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਗੰਨੇ ਦੀ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਰਾਫ਼ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।

ਉਡੁਪੋਪਰਿ ਤਾਂ ਧੇਨੁਂ ਸੂਰ੍ਯਦੇਹਸਮੁਦ੍ਭਵਾਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਛਤ੍ਰੋਪਾਨਹਸਂਯੁਤਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛਤਰੀ ਤੇ ਜੁੱਤੀ ਨਾਲ ਰੱਖੋ।

ਅਙ੍ਗੁਲੀਯਕਵਾਸਾਂਸਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । ਇਮਮੁਚ੍ਚਾਰਯੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਸਜਲਾਨ੍ਕੁਸ਼ਾਨ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ, ਜਲ ਭਾਂਡਾ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ।

ਯਮਦ੍ਵਾਰੇ ਮਹਾਘੋਰੇ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੈਤਰਣੀਂ ਤਦੀਮ੍ । ਤਰ੍ਤੁਕਾਮੋ ਦਦਾਮ੍ਯੇਨਾਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਵੈਤਰਣੀਂ ਨਮਃ ॥ ੨,੪੭.

ਯਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ, ਵੈਤਰਨੀ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਵੈਤਰਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਗਾਵੋ ਮੇ ਅਗ੍ਰਤਃ ਸਨ੍ਤੁ ਗਾਵੋ ਮੇ ਸਨ੍ਤੁ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ । ਗਾਵੋ ਮੇ ਹृਦਯੇ ਸਨ੍ਤੁ ਗਵਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਸਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਾਂਵਾਂ ਹੋਣ, ਮੇਰੇ ਪਾਸੇ ਗਾਂਵਾਂ ਹੋਣ; ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਾਂ ਵੱਸਣ—ਮੈਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਵਿष੍ਣੁਰੂਪ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮਾਮੁਦ੍ਧਰ ਮਹੀਸੁਰ । ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਵੈਤਰਣੀਨਮਃ ॥ ੨,੪੭.

ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਰੂਪ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਹੀ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਗਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ—ਵੈਤਰਣੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਧਰ੍ਮਰਾਜਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਖ੍ਯਧੇਨੁਕਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਧਰਮਰਾਜ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਤੇ ਵੈਤਰਣੀ ਨਾਮ ਦੀ ਗਾਂ ਦਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ।

ਪੁਚ੍ਛਂ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਧੇਨ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਅਗ੍ਰੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵੈ ਵ੍ਦਿਜਮ੍ । ਧੇਨੁਕੇ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਯਮਦ੍ਵਾਰੇ ਮਹਾਭਯੇ ॥ ੨,੪੭.

ਗਾਂ ਦੀ ਪੂੰਛ ਫੜ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਵੈਤਰਣੀ ਗਾਂ ਨਾਲ ਯਮ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰ।

ਉਤ੍ਤਾਰਣਾਯ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਵੈਤਰਣ੍ਯੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਅਨੁਵ੍ਰਜੇਤ੍ਤੁ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯ ਗृਹਂ ਨਯੇਤ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਵੈਤਰਣੀ, ਤਾਰਣ ਲਈ; ਜੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ।

ਏਵਂ ਕृਤੇ ਵੈਨਤੇਯ ਸਾ ਸਰਿਤ੍ਸੁਤਰਾ ਭਵੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭੁਵਿ ਮਾਨਵਃ ॥ ੨,੪੭.

ਹੇ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਜਦ ਇਹ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਰਿਆ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸੁਕृਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸੁਖਞ੍ਚੇਹ ਪਰਤ੍ਰ ਚ । ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਿਤਮਾਤੁਰੇ ਸ਼ਤਸਂਮਿਤਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਸਿਹਤਮੰਦ ਲਈ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ, ਬਿਮਾਰ ਲਈ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮृਤਸ੍ਯੈਵ ਤੁ ਯਦ੍ਦਾਨਂ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ੇ ਤਤ੍ਸਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਤਤੋ ਦੇਯਂ ਮृਤੇ ਕਃ ਕਸ੍ਯ ਦਾਸ੍ਯਤੀ ॥ ੨,੪੭.

ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਜੋ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੌਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵੇਗਾ?

ਦਾਨਧਰ੍ਮਵਿਹੀਨਾਨਾਂ ਕृਪਣੈਰ੍ਜੀਵੇਤਕ੍ਸ਼ਿਤੈਃ । ਅਸ੍ਥਿਰੇਣ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਸ੍ਥਿਰਂ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦਾਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਕੰਜੂਸ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਅਸਥਿਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਪ੍ਰਾਘੁਣਿ (ਘੂਰ੍ਣਿ) ਕਾ ਇਵ ॥ ੨,੪੭.

ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਾਂਸਾਂ ਜਰੂਰ ਚਲੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਇਤੀਦਮੁਕ੍ਤਂ ਤਵ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਜ ਵਿਡਮ੍ਬਨਂ ਜਨ੍ਤੁਗਣਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮ੍ । ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਤਦੌਦ੍ਧ੍ਵਨ੍ਦੈਹਿਕਂ ਹਿਤਾਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਚਰੇਚ੍ਛੁਭਾਯ ਤੁ ॥ ੨,੪੭.

ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ; ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਇਹ ਰਸਮਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸੁਖ ਲਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸਮਾਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ । ਗਰੁਡ ਪ੍ਰੇਤਚਰਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਿਮਾਗਤਃ ॥ ੨,੪੭.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪਾਈ।

ਵ੍ਰਤਤੀਰ੍ਥਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪੁਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ । ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਕਾਰਣਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਵਰਤ, ਤੀਰਥ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਕਾਰਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ।

ऋषਯਃ ਸਰ੍ਵਮੇਵੈਤਜ੍ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਪ੍ਰਭਵਾਦਿਕਮ੍ । ਮਰਣਂ ਜਨ੍ਮ ਚ ਤਥਾ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਞ੍ਚੌਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਮ੍ ॥ ੨,੪੭.

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸਭ—ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਮੌਤ, ਜਨਮ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਰਸਮ—ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵੈ ਮੁਕ੍ਤ੍ਯੈ ਨਿਦਾਨਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਲਾਭਸ੍ਤੇषਾਂ ਜਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਕੁਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਰਾਜਯਃ । ਯੇषਾਮਿਨ੍ਦੀਵਰਸ਼੍ਯਾਮੋ ਹृਦਯਸ੍ਥੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ॥ ੨,੪੭.

ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਅਤੇ ਕਾਰਣ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਜਨਾਰਦਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੈ, ਜਿੱਤ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਧਰ੍ਮੋ ਜਯਤਿ ਨਾਧਰ੍ਮਃ ਸਤ੍ਯਂ ਜਯਤਿ ਨਾਨृਤਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਜਯਤਿ ਨ ਕ੍ਰੋਧੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਯਤਿ ਨਾਸੁਰਾਃ ॥ ੨,੪੭.

ਧਰਮ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ; ਸਚ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ; ਮਾਫੀ ਜਿੱਤਦੀ ਹੈ, ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਅਸੁਰ ਨਹੀਂ।