ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਵਨ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪਾਪਿਨੋ ਯਥਾ । ਯੇਨ ਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਯਥਾ ਨਿਯਮਭਾਗ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੪੬.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਪੀ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਯਾਂਯਾਂ ਯੋਨਿਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਥਾਰੂਪਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ । ਤਨ੍ਮੇ ਵਦ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਮਾਸੇਨਾਪਿ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ॥ ੨,੪੬.

ਕਿਹੜੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਚਾਹੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਫਲੈਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭੁਕ੍ਤਭੋਗਾ ਨਰਾਸ੍ਤ੍ਵਿਹ । ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਰ੍ਯੈਸ੍ਤੁਤਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ॥ ੨,੪੬.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਮਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਕਾਸ਼ਯਪ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ ਜਦ ਮੈਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਗੁਰੁਰਾਤ੍ਮਵਤਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਇਹ ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਪਾਪਾਨਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਯਮਃ ॥ ੨,੪੬.

ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਲਈ ਅਧਿਆਪਕ ਸ਼ਾਸਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਾਜਾ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ, ਜੋ ਲੁਕਵੇਂ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੈਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਮ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇष੍ਵਚੀਰ੍ਣੇषੁ ਯਮਲੋਕਾ ਹ੍ਯਨੇਕਧਾ । ਯਾਤਨਾਭਿਰ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਾ ਯੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤੇ ਜੀਵਸਨ੍ਤਤੀਮ੍ ॥ ੨,੪੬.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯਮ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕ ਹਨ; ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਗਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁषਭਾਵੇ ਤੁ ਪਾਪਚਿਹ੍ਨਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ । ਤਾਨ੍ਯਹਂ ਤਵ ਚਿਹ੍ਨਾਨਿ ਕਥਯਿष੍ਯੇ ਖਗੋਤ੍ਤਮ ॥ ੨,੪੬.

ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਸੋਢ੍ਵਾ ਵੈ ਯਾਤਨਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਗਤ੍ਵਾ ਵੈਵਸ੍ਵਤਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਨਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਯਾਤਨਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਲੋਕਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਚਿਹ੍ਨਿਤਾਃ ॥ ੨,੪੬.

ਸਭ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਭੋਗ ਕੇ, ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਜ਼ਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਗਦ੍ਗਦੋऽਨਤਵਾਦੀ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੂਕਸ਼੍ਚੈਵ ਗਵਾਨृਤੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਜਾਯਤੇ ਕੁष੍ਠੀ ਸ਼੍ਯਾਵਦਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਦ੍ਯਪਃ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਗੱਡ-ਗੱਡ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਗਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਕੋੜੀ ਜੰਮਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਕਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕੁਨਖੀ ਸ੍ਵਰ੍ਣਹਰਣਾਦ੍ਦੁਸ਼੍ਚਰ੍ਮਾ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ । ਸਂਯੋਗੀ ਹੀਨਯੋਨਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਰਿਦ੍ਰੋऽਦਤ੍ਤਦਾਨਤਃ ॥ ੨,੪੬.

ਜਿਸ ਦੇ ਨਖ ਟੇੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਕਰਕੇ; ਜਿਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਖਰਾਬ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਤੇ ਜਾ ਕੇ; ਜੋ ਘਟੀਆ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਉਹ ਅਣਉਚਿਤ ਸੰਯੋਗ ਕਰਕੇ; ਅਤੇ ਜੋ ਗਰੀਬ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਦੀ ਵਸਤੂ ਲੈਣ ਕਰਕੇ।

ਅਯਾਜ੍ਯਯਾਜਕੋ ਯਾਤਿ ਗ੍ਰਾਹਮਸੂਕਰਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਖਰੋ ਵੈ ਬਹੁਯਾਜੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਾਕੋ ਨਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਭੋਜਨਾਤ੍ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਅਯੋਗ੍ਯ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਗਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬਹੁਤ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਧਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਯੋਗ੍ਯ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਅਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਭੋਕ੍ਤਾਰੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਵਨੇ । ਬਹੁਤਰ੍ਜਕੋ ਮਾਰ੍ਜਰਃ ਖਦ੍ਯੋਤਃ ਕਕ੍ਸ਼ਦਾਹਕਃ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਖਾਣਾ ਜਾਂਚੇ ਬਿਨਾਂ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਾਘ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿੱਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਘਾਸ-ਫੂਸ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੁਗਨੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਤ੍ਰੇ ਵਿਦ੍ਯਾਪ੍ਰਦਾਤਾ ਯੋ ਬਲੀਵਰ੍ਦੋ ਭਵੇਤ੍ਤਸਃ । ਅਨ੍ਨਂ ਪਰ੍ਯੁषਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰੇ ਪ੍ਰਦਦਤ੍ਕੁਕ੍ਕਰੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਅਯੋਗ੍ਯ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਲਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁਰਾਣਾ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੱਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਾਦਪਿ ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਧੋ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਧਃ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਹਰਨ੍ । ਫਲਾਨ੍ਯਾਹਰਤੋऽਪਤ੍ਯਂ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਈਰਖਾ ਕਰਕੇ ਪੁਸਤਕ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਅੰਧਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੰਧਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਫਲ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਮृਤੋ ਵਾਨਰਤਾਂ ਯਾਤਿ ਤਨ੍ਮੁਖੋ ਗਣ੍ਡਵਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍ । ਅਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਸ਼੍ਰਾਤਿ ਅਨਪਤ੍ਯੋ ਭਵੇਤ੍ਤੁ ਸਃ ॥ ੨,੪੬.

ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸੁਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਰਨ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਭਵੇਦ੍ਗੋਧਾ ਗਰਦਃ ਪਵਨਾਸ਼ਨਃ । ਪ੍ਰਵਜ੍ਯਾਗਮਨਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ ਭਵੇਨ੍ਮਰੁਪਿਸ਼ਾਚਕਃ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਕਪੜੇ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੋਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜ਼ਹਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਵਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਵਾ ਦਾ ਪਿਸਾਚ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚਾਤਕੋ ਜਲਹਰ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਾਨ੍ਯਹਰ੍ਤਾ ਚ ਮੂषਿਕਃ । ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯੌਵਨਾਂ ਸੇਵਨ੍ ਭਵੇਤ੍ਸਰ੍ਪ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਪਾਣੀ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਤਕ ਪੰਛੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਨਾਜ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੂਹਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗੁਰੁਦਾਰਾਭਿਲਾषੀ ਚ ਕृਕਲਾਸੋ ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਜਲਪ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਵਣਂ ਯਸ੍ਤੁ ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਕਲਾਸਾ ਪੰਛੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਦੀ ਜਾਂ ਚੈਨਲ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਛੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਵਿਕ੍ਰੇਯਕ੍ਰਯਾਚ੍ਚੈਵ ਬਕੋ ਗृਧ੍ਰੋ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ । ਅਯੋਨਿਗੋ ਵृਕੋ ਹਿ ਸ੍ਯਾਦੁਲੂਕਃ ਕ੍ਰਯਵਞ੍ਚਨਾਤ੍ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੇਚਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਬਗਲਾ ਜਾਂ ਗਿੱਧ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗਲਤ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੈ, ਉਹ ਭੇਡੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੇਚਣ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਲੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮृਤਸ੍ਯੈਕਾਦਸ਼ਾਹੇ ਤੁ ਭੁਞ੍ਜਾਨਸ਼੍ਚਾਭਿਜਾਯਤੇ । ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯੋਰ੍ऽਥਮਦਦਜ੍ਜਮ੍ਬੁਕੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕੱਦਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਲੋਮੜੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਾਜ੍ਞਰਿਂ ਗਤ੍ਵਾ ਭਵੇਦ੍ਦਂष੍ਟ੍ਰੀ ਤਸ੍ਕਰੋ ਵਿਙ੍ਵਰਾਹਕਃ । ਸ਼ਾਰਿਵਾ ਫਲਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਵृषਸ਼੍ਚ ਵृषਲੀਪਤਿਃ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੰਦ ਵਾਲਾ ਜਾਨਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੋਰ ਵਿਂਵਰਾਹਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ਾਰਿਵਾ ਫਲ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਛਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਤੀ ਵੀ ਵੱਛਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਰ੍ਜਰੋऽਗ੍ਨਿਂ ਪਦਾ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਰੋਗਵਾਨ੍ਪਰਮਾਂਸਭੁਕ੍ । ਉਦਕ੍ਯਾਗਮਨਾਤ੍षਣ੍ਡੋ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਸੁਗਨ੍ਧਹृਤ੍ ॥ ੨,੪੬.

ਬਿੱਲੀ ਜੋ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਛੂਹਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਰੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਔਰਤ ਦੇ ਮਾਸਿਕ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਪੁੰਸਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੁਗੰਧ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਦਬੂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਦ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਾਪਿ ਪਾਰਕ੍ਯਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਵਾ ਹਰਤੇ ਬਹੁ । ਹृਤ੍ਵਾ ਵੈ ਯੋਨਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਿਰਸ਼੍ਚਾਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੪੬.

ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਕੋਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਚਿਹ੍ਨਾਨਿ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ਯਪਿ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਵਿਤਤਾਨ੍ਯੇਵ? ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਯੈਸ੍ਤੁ ਮਾਨਵੈਃ ॥ ੨,੪੬.

ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਦੁष੍ਕृਤਕਰ੍ਮਾ ਹਿ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਨਰਕਾਨ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਜਾਯਤੇ ਕਰ੍ਮਸ਼ੇषੇਣ ਉਕ੍ਤਾਸ੍ਵੇਤਾਸੁ ਯੋਨਿषੁ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੰਦ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਪਰੋਕਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤੋ ਜਨ੍ਮਸ਼ਤਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੁषੁ ਕਾਸ਼੍ਯਪ । ਜਾਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਨ੍ਦੇਹਃ ਸਮੀਭੂਤੇ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੇ ॥ ੨,੪੬.

ਫਿਰ, ਕਾਸ਼ਿਆਪਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੋਭਾ ਤੇ ਅਸੋਭਾ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸਯੋ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸੋਣਿਤੇ । ਸਮੁਪੇਤਃ ਪਞ੍ਚਭੂਤੈਰ੍ਜਾਯਤੇ ਪਾਞ੍ਚਭੌਤਿਕਃ ॥ ੨,੪੬.

ਜਦੋਂ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਦਾ ਬੀਜ ਤੇ ਰਕਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੰਜ ਤੱਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਣਾ ਜ੍ਞਾਨਮਾਯੁਃ ਸੁਖਂ ਧृਤਿਃ । ਧਾਰਣਾ ਪ੍ਰੇਰਣਂ ਦੁਃ ਖਂ ਮਿਥ੍ਯਾਹਙ੍ਕਾਰ ਏਵ ਚ ॥ ੨,੪੬.

ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ, ਪ੍ਰਾਣ, ਗਿਆਨ, ਆਯੁ, ਸੁਖ, ਧੀਰਜ, ਯਾਦ, ਪ੍ਰੇਰਨਾ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਝੂਠਾ ਅਹੰਕਾਰ — ਇਹ ਸਭ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਯਤਾਕृਤਿਵਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਰਾਗਦ੍ਵੇषੌ ਭਵਾਭਵੌ । ਤਸ੍ਯੇਦਮਾਤ੍ਮਨਃ ਸਰ੍ਵਮਨਾਦੇਰਾਦਿਮਿਚ੍ਛਤਃ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ, ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਕਰ੍ਮ ਬਦ੍ਧਸ੍ਯ ਤਦਾ ਗਰ੍ਭਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਦਿਤਿ । ਪੁਰਾ ਯਥਾ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਵ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਹਿ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੨,੪੬.

ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਗਰਭ ਦੀ ਵਾਧੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੀਵ ਦੇ ਲਕੜਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।