ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਸੁਪੁष੍ਟਾਨਿ ਵਾਹਨਾਨਿ ਬਲਾਨਿ ਚ । ਯੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸੈਕਤਾਃ ਸੇਤਵੋ ਯਥਾ ॥ ੨,੪੨.
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਗੱਡੀਆਂ ਤੇ ਫੌਜਾਂ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਦੇ ਬੰਧਾਂ ਵਾਂਗ ਢਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਾਂ ਪਰਦਤ੍ਤਾਂ ਵਾ ਯੋ ਹਰੇਚ੍ਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ । षष੍ਟਿਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿष੍ਠਾਯਾਂ ਜਾਯਤੇ ਕृਮਿਃ ॥ ੨,੪੨.
ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗੰਦ ਵਿੱਚ ਕੀੜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਣਯਾਦ੍ਭੁਕ੍ਤਂ ਦਹਤ੍ਯਾਸਪ੍ਤਮਂ ਕੁਲਮ੍ । ਤਦੇਵ ਚੌਰ੍ਯਰੂਪੇਣ ਦਹਤ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਤਾਰਕਮ੍ ॥ ੨,੪੨.
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵਸਤੁ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਲੈ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚੰਦ ਤੇ ਤਾਰੇ ਰਹਿਣ ਤਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਹਚੂਰ੍ਣਾਸ਼੍ਮਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਕਦਾਚਿਜ੍ਜਰਯੇਤ੍ਪੁਮਾਨ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਨ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਕਃ ਪੁਮਾਞ੍ਜਰਯਿष੍ਯਤਿ ॥ ੨,੪੨.
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਨਸਾਨ ਲੋਹਾ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਪਿਸ ਕੇ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵਸਤੁ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਦੇਵਦ੍ਰਵ੍ਯਵਿਨਾਸ਼ੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਹਰਣੇਨ ਚ । ਕੁਲਾਨ੍ਯਕੁਲਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ॥ ੨,੪੨.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵਸਤੁ ਲੈਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਗਵਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਿ ਕ੍ਰਮੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇ ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮਗ੍ਨਿਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਨ ਹਿ ਭਸ੍ਮਨਿ ਹੂਯਤੇ ॥ ੨,੪੨.
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਖ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
ਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਯਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ । ਸਪ੍ਤਕਲ੍ਪਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਵਦ੍ਦਦਾਤ੍ਯਰ੍ਕਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ॥ ੨,੪੨.
ਜਦੋਂ ਦਾਨ ਜਾਂ ਹਵਨ-ਕਵਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ।
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਧ੍ਯਾਪਨਯਾਜਨੇषੁ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਂ ਸ੍ਵੇष੍ਟਤਮਂ ਵਦਨ੍ਤਿ । ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਚ੍ਛ੍ਰੁਧ੍ਯਤਿ ਜਾਪ੍ਯਹੋਮਂ ਨ ਯਾਜਨਂ ਕਰ੍ਮ ਪੁਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਾਃ ॥ ੨,੪੨.
ਦਾਨ ਲੈਣ, ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਯਜਨਾ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚੋਂ, ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਦਾਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਜਾਪ ਤੇ ਹਵਨ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਯਜਨਾ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਇਹ ਵੈਦ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸਦਾ ਜਾਪੀ ਸਦਾ ਹੋਮੀ ਪਰਪਾਕਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਰਤ੍ਨਪੂਰ੍ਣਾਮਪਿ ਮਹੀਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੪੨.
ਜੋ ਸਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਦਾ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਾਈ ਪਕਾਈ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਲੈ ਲਵੇ ਤਾਂ ਮਲਿਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੪੩ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਜਲਾਗ੍ਨਿਬਨ੍ਧਨਭ੍ਰष੍ਟਾ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜ੍ਯਾਨਾਸ਼ਕਚ੍ਯੁਤਾਃ । ਐਨ੍ਦਵਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼ੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਧੇਨੁਂ ਤਥਾ ਵृषਮ੍ ॥ ੨,੪੩.
ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਜਲ, ਅੱਗ, ਬੰਧਨ ਜਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ, ਜਾਂ ਵਿਰਾਗ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਲੋਕ, ਗਾਂ ਤੇ ਬਲਦ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਈ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਊਨਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਰ੍षਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍षਾਧਿਕਸ੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਰੇਨ੍ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਵਾਨ੍ਯੋऽਪਿ ਬਾਨ੍ਧਵਃ ॥ ੨,੪੩.
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਲਈ, ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਤੋ ਬਾਲਨਰਸ੍ਯਾਪਿ ਨਾਪਰਾਧੋ ਨ ਪਾਤਕਮ੍ । ਰਾਜਦਣ੍ਡੋ ਨ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੪੩.
ਇਸ ਲਈ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਹੈ, ਨਾ ਪਾਪ; ਉਹ ਰਾਜ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਦष੍ਟੇ ਆਤੁਰਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ । ਚਤੁਰ੍ਥੇऽਹ੍ਨਿ ਪਦਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ॥ ੨,੪੩.
ਜੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੇਖਣ ਜਾਂ ਡੱਸਣ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਪੈਰ ਆਦਿ ਛੱਡ ਕੇ ਨ੍ਹਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਤੁਰੇ ਸ੍ਨਾਨ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਦਸ਼ਕृਤ੍ਵੋ ਹ੍ਯਨਾਤੁਰਃ । ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਸ੍ਪृਸ਼ੇਦੇਨਂ ਤਤਃ ਸ਼ੁਧ੍ਯੇਤ੍ਸ ਆਤੁਰਃ ॥ ੨,੪੩.
ਜਦੋਂ ਬਿਮਾਰ ਉਠੇ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦਸ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਚਾਹੇ ਨ੍ਹਾਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ; ਫਿਰ ਬਿਮਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੪੪ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਰਣਂ ਸ਼ृਙ੍ਗਿਦਂष੍ਟ੍ਰਿਸਰੀਸृਪਃ । ਚਾਣ੍ਡਾਲਾਦ੍ਯਾਤ੍ਮਘਾਤੈਸ਼੍ਚ ਵਿषਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤਾਡਨੈਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੪੪.
ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਰਨ, ਸਿੰਗ ਜਾਂ ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਸਰਪਾਂ ਤੋਂ, ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ, ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਮਾਰ-ਪਿੱਟ ਨਾਲ ਮਰਨ—
ਜਲਾਗ੍ਨਿਪਾਤਵਾਤੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰਾਹਾਰਾਦਿਭਿਸ੍ਤਥਾ । ਯੇषਾਮੇਵ ਭਵੇਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਪਾਪਕਰ੍ਮਿਣਃ ॥ ੨,੪੪.
ਜਲ, ਅੱਗ, ਡਿੱਗਣ, ਹਵਾ, ਉਪਵਾਸ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਰਨ—ਇਹ ਸਿਰਫ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾषਡ੍ਯਨਾਸ਼੍ਰਮਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਪਾਤਕਿਨਸ੍ਤਥਾ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣ੍ਯ ਆਰੂਢਪਤਿਤਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੪੪.
ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ, ਪਰ-ਮਰਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਔਰਤਾਂ, ਤੇ ਪਤਿਤ ਹੋਏ—
ਨ ਤੇषਾਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਵ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨ ਸਂਸ੍ਕਾਰਃ ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ षੋਡਸ਼ੋਕ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ ਤਾਨ੍ਯਪਿ ॥ ੨,੪੪.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨੌ ਰੀਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰਾਦਧ, ਕੋਈ ਸੰਸਕਾਰ ਜਾਂ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਸੋਲਾਂ ਸ੍ਰਾਦਧ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਵੇਤਨਂ ਯਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦਪ੍ਸੁ ਗृਹ੍ਯਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਚਤੁष੍ਪਥੇ । ਪਾਤ੍ਰਾਣਿਨਿਰ੍ਦਹੇਦਗ੍ਨੌ ਸਾਗ੍ਨਿਕੇ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਿ ॥ ੨,੪੪.
ਜੋ ਮਜਦੂਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੀ ਜਾਂ ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਜਾਂ ਚੌਰਾਹੇ ਤੇ ਪਾਈ ਜਾਂ ਬਰਤਨ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਤੇषਾਮਿਤ੍ਥਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦਯਾਲੁਭਿਃ । ਏਕਾਦਸ਼ੀਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ॥ ੨,੪੪.
ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਦਇਆਲੂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਕਾਸ਼ਯਪ ਜੀ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਣ 'ਤੇ ਇਹ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਂ ਯਮਂ ਚ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਤਾਦਿਭਿਃ । ਦਸ਼ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ ਘृਤਾਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਦਰ੍ਭੇषੁ ਮਧੁਸਂਯੁਤਾਨ੍ ॥ ੨,੪੪.
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਯਮ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਫੁੱਲ, ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜ ਕੇ, ਦਸ ਪਿੰਡੇ ਘੀ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਤੇ ਰੱਖਣੇ ਹਨ।
ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿ ਸਤਿਲਾਨ੍ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਂ ਯਮਂ ਤਥਾ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਭਿਮੁਖਸ੍ਤੂष੍ਣੀਮੇਕੈਕਂ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍ਤੁਤਾਨ੍ ॥ ੨,੪੪.
ਯਜਨੋਪਵੀਤ ਪਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਯਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪਿੰਡਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੀਰ੍ਥੇऽਭ੍ਮਃ ਸੁ ਵਿਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ ਸਂਕੀਰ੍ਤਯੇਨ੍ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਰਂ ਚ ਮृਤਕਸ੍ਯ ਚ ॥ ੨,੪੪.
ਫਿਰ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਪਿੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੁੱਟਦੇ ਸਮੇਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਰਪ੍ਯਰ੍ਚਯੇਦ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਯਮਂ ਕੁਸੁਮਚਨ੍ਦਨੈਃ । ਧੂਪਦੀਪੈਃ ਸਨੈਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ ॥ ੨,੪੪.
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਯਮ ਨੂੰ ਫੁੱਲ, ਚੰਦਨ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਤੇ ਭੋਜਨ-ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੈਵੇਦ ਦੇ ਕੇ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਪਵਸੇਦਹ੍ਨਿ ਵਿਪ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚੇਵ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍ । ਕੁਲਵਿਦ੍ਯਾਤਪੋਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਸਾਧੁਸ਼ੀਲਸਮਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ ॥ ੨,੪੪.
ਉਸ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੀਤ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਚੰਗੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਵ ਸਪ੍ਤਾਥਵਾ ਪਞ੍ਚ ਸ੍ਵਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਨੁਸਾਰਤਃ । ਅਪਰੇऽਹਨਿ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਯਮਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਤਥਾਰ੍ਚਯੇਤ੍ ॥ ੨,੪੪.
ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨੌ, ਸੱਤ ਜਾਂ ਪੰਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੱਦੋ; ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਯਮ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਉਦਙ੍ਮੁਖਾਂਸ੍ਤਥਾ ਵਿਪ੍ਰਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਸਮ੍ਯਗੁਪਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ । ਆਵਾਹਨਾਰ੍ਘਦਾਨਾਦੌ ਵਿष੍ਣੁਂ ਯਮਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੨,੪੪.
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬਠਾਓ, ਤੇ ਆਵਾਹਨ, ਅਰਘ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਯਮ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤੀ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਪ੍ਰੇਤਨਾਮ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਪ੍ਰੇਤਂ ਯਮਂ ਚ ਵਿष੍ਣੁਂ ਚ ਸ੍ਮਰਨ੍ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਮਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੪੪.
ਯਜਨੋਪਵੀਤ ਪਾ ਕੇ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰੋ, ਤੇ ਉਸ, ਯਮ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਰਾਧ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।
ਅਨ੍ਯੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਰ੍ਥਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ । ਪृਥਗ੍ਵਾ ਦਸ਼ ਪਿਣ੍ਡਾਂਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ॥ ੨,੪੪.
ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪਿੰਡੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਸਤੇ, ਦਸ ਪਿੰਡੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੁੱਕੋ, ਤੇ ਪੰਜ ਪਿੰਡੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚੜ੍ਹਾਓ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਿष੍ਣਵੇ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਚ ਸ਼ਿਵਾਯ ਚ । ਸਭृਤ੍ਯਾਯ ਸ਼ਿਵਾਯਾਥ ਪ੍ਰੇਤਾਯਾਪਿ ਚ ਪਞ੍ਚਮਮ੍ ॥ ੨,੪੪.
ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਪਿੰਡਾ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਓ।