ਅਗ੍ਨੇਰਪਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਭੂਰ੍ਵੈष੍ਣਵੀ ਸੂਰ੍ਯਸੁਤਾਸ਼੍ਚ ਗਾਵਃ । ਲੋਕਤ੍ਰਯਂ ਤੇਨ ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਯਃ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਗਾਂ ਚ ਮਹੀਂ ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ॥ ੨,੪੨.
ਸੋਨਾ ਅੱਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਹੈ, ਗਾਂਵਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਹੜਾ ਸੋਨਾ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਾਹੁਰਤਿਦਾਨਾਨਿ ਗਾਵਃ ਪृਥ੍ਵੀ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਨਰਕਾਦੁਦ੍ਧਰਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਜਪਪੂਜਨਹੋਮਤਃ ॥ ੨,੪੨.
ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਗਾਂ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ; ਇਹ ਜਪ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਹੋਮ ਨਾਲ ਨਰਕ ਤੋਂ ਉੱਠਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਬਹੂਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਰੌਦ੍ਰਾਣਿ ਵਿਪੁਲਾਨਿ ਚ । ਅਪਿ ਗੋਚਰ੍ਮਮਾਤ੍ਰੇਣ ਭੂਮਿਦਾਨੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ॥ ੨,੪੨.
ਕਈ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਜੇ ਧਰਤੀ ਗੋ-ਚਰਮ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੀਏ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰਨ੍ਤਮਪਿ ਲੋਭੇਨ ਨਿਰੁਧ੍ਯੈਨਂ ਨਿਵਾਰਯੇਤ੍ । ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕੇ ਘੋਰੇ ਯਸ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ॥ ੨,੪੨.
ਜੇ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਕਣ੍ਠਗਤੈਰਪਿ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਧਰ੍ਮਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ ॥ ੨,੪੨.
ਜੋ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਜਾਨ ਗਲੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇ; ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਆਕਾਰਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨੇ ਪਾਪਂ ਗੋਸਹਸ੍ਰਵਧੈਃਸਮਮ੍ । ਵृਤ੍ਤਿਚ੍ਛੇਦੇ ਤਥਾ ਵृਤ੍ਤੇਃ ਕਰਣਂ ਲਕ੍ਸ਼ਧੇਨੁਕਮ੍ ॥ ੨,੪੨.
ਗਲਤ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਛੀਣੀ ਜਾਂ ਵੱਧ ਪਾਪ ਹੈ, ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਮਾਰਨ ਦੇ ਸਮਾਨ।
ਵਰਮੇਕਾਪ੍ਯਪਹृਤਾ ਨ ਤੁ ਦਤ੍ਤਂ ਗਵਾਂ ਸ਼ਤਮ੍ । ਏਕਾਂ ਹृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਤੇਨ ਸਮਤਾ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੪੨.
ਇੱਕ ਗਾਂ ਚੋਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਲੈ ਲੈਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ; ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮੁੜ ਲੈਣ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਤੁ ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ । ਸ ਪਾਪੀ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍ ॥ ੨,੪੨.
ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਚਾਸ਼੍ਵਮੇਧੇਨ ਤਥਾ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਵਤਾ । ਅਵृਤ੍ਤਿਕਰ੍ਸ਼ਿਤੇ ਦੀਨੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਯਥਾ ॥ ੨,੪੨.
ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ, ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਏ, ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
ਨ ਤਦ੍ਭਵਤਿ ਵੇਦੇषੁ ਯਜ੍ਞੇ ਸੁਬਹੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ । ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਬਲੇ ਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ॥ ੨,੪੨.
ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਵਾਲੇ ਯੱਗਾਂ ਵਿਚ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਸੁਪੁष੍ਟਾਨਿ ਵਾਹਨਾਨਿ ਬਲਾਨਿ ਚ । ਯੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸੈਕਤਾਃ ਸੇਤਵੋ ਯਥਾ ॥ ੨,੪੨.
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਗੱਡੀਆਂ ਤੇ ਫੌਜਾਂ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਦੇ ਬੰਧਾਂ ਵਾਂਗ ਢਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਾਂ ਪਰਦਤ੍ਤਾਂ ਵਾ ਯੋ ਹਰੇਚ੍ਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ । षष੍ਟਿਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿष੍ਠਾਯਾਂ ਜਾਯਤੇ ਕृਮਿਃ ॥ ੨,੪੨.
ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗੰਦ ਵਿੱਚ ਕੀੜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਣਯਾਦ੍ਭੁਕ੍ਤਂ ਦਹਤ੍ਯਾਸਪ੍ਤਮਂ ਕੁਲਮ੍ । ਤਦੇਵ ਚੌਰ੍ਯਰੂਪੇਣ ਦਹਤ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਤਾਰਕਮ੍ ॥ ੨,੪੨.
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵਸਤੁ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਲੈ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚੰਦ ਤੇ ਤਾਰੇ ਰਹਿਣ ਤਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਹਚੂਰ੍ਣਾਸ਼੍ਮਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਕਦਾਚਿਜ੍ਜਰਯੇਤ੍ਪੁਮਾਨ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਨ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਕਃ ਪੁਮਾਞ੍ਜਰਯਿष੍ਯਤਿ ॥ ੨,੪੨.
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਨਸਾਨ ਲੋਹਾ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਪਿਸ ਕੇ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵਸਤੁ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਦੇਵਦ੍ਰਵ੍ਯਵਿਨਾਸ਼ੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਹਰਣੇਨ ਚ । ਕੁਲਾਨ੍ਯਕੁਲਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ॥ ੨,੪੨.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵਸਤੁ ਲੈਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਗਵਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਿ ਕ੍ਰਮੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇ ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮਗ੍ਨਿਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਨ ਹਿ ਭਸ੍ਮਨਿ ਹੂਯਤੇ ॥ ੨,੪੨.
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਖ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
ਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਯਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ । ਸਪ੍ਤਕਲ੍ਪਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਵਦ੍ਦਦਾਤ੍ਯਰ੍ਕਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ॥ ੨,੪੨.
ਜਦੋਂ ਦਾਨ ਜਾਂ ਹਵਨ-ਕਵਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ।
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਧ੍ਯਾਪਨਯਾਜਨੇषੁ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਂ ਸ੍ਵੇष੍ਟਤਮਂ ਵਦਨ੍ਤਿ । ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਚ੍ਛ੍ਰੁਧ੍ਯਤਿ ਜਾਪ੍ਯਹੋਮਂ ਨ ਯਾਜਨਂ ਕਰ੍ਮ ਪੁਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਾਃ ॥ ੨,੪੨.
ਦਾਨ ਲੈਣ, ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਯਜਨਾ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚੋਂ, ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਦਾਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਜਾਪ ਤੇ ਹਵਨ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਯਜਨਾ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਇਹ ਵੈਦ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸਦਾ ਜਾਪੀ ਸਦਾ ਹੋਮੀ ਪਰਪਾਕਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਰਤ੍ਨਪੂਰ੍ਣਾਮਪਿ ਮਹੀਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੪੨.
ਜੋ ਸਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਦਾ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਾਈ ਪਕਾਈ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਲੈ ਲਵੇ ਤਾਂ ਮਲਿਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੪੩ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਜਲਾਗ੍ਨਿਬਨ੍ਧਨਭ੍ਰष੍ਟਾ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜ੍ਯਾਨਾਸ਼ਕਚ੍ਯੁਤਾਃ । ਐਨ੍ਦਵਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼ੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਧੇਨੁਂ ਤਥਾ ਵृषਮ੍ ॥ ੨,੪੩.
ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਜਲ, ਅੱਗ, ਬੰਧਨ ਜਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ, ਜਾਂ ਵਿਰਾਗ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਲੋਕ, ਗਾਂ ਤੇ ਬਲਦ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਈ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਊਨਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਰ੍षਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍षਾਧਿਕਸ੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਰੇਨ੍ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਵਾਨ੍ਯੋऽਪਿ ਬਾਨ੍ਧਵਃ ॥ ੨,੪੩.
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਲਈ, ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਤੋ ਬਾਲਨਰਸ੍ਯਾਪਿ ਨਾਪਰਾਧੋ ਨ ਪਾਤਕਮ੍ । ਰਾਜਦਣ੍ਡੋ ਨ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੪੩.
ਇਸ ਲਈ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਹੈ, ਨਾ ਪਾਪ; ਉਹ ਰਾਜ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਦष੍ਟੇ ਆਤੁਰਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ । ਚਤੁਰ੍ਥੇऽਹ੍ਨਿ ਪਦਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ॥ ੨,੪੩.
ਜੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੇਖਣ ਜਾਂ ਡੱਸਣ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਪੈਰ ਆਦਿ ਛੱਡ ਕੇ ਨ੍ਹਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਤੁਰੇ ਸ੍ਨਾਨ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਦਸ਼ਕृਤ੍ਵੋ ਹ੍ਯਨਾਤੁਰਃ । ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਸ੍ਪृਸ਼ੇਦੇਨਂ ਤਤਃ ਸ਼ੁਧ੍ਯੇਤ੍ਸ ਆਤੁਰਃ ॥ ੨,੪੩.
ਜਦੋਂ ਬਿਮਾਰ ਉਠੇ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦਸ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਚਾਹੇ ਨ੍ਹਾਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ; ਫਿਰ ਬਿਮਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੪੪ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਰਣਂ ਸ਼ृਙ੍ਗਿਦਂष੍ਟ੍ਰਿਸਰੀਸृਪਃ । ਚਾਣ੍ਡਾਲਾਦ੍ਯਾਤ੍ਮਘਾਤੈਸ਼੍ਚ ਵਿषਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤਾਡਨੈਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੪੪.
ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਰਨ, ਸਿੰਗ ਜਾਂ ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਸਰਪਾਂ ਤੋਂ, ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ, ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਮਾਰ-ਪਿੱਟ ਨਾਲ ਮਰਨ—
ਜਲਾਗ੍ਨਿਪਾਤਵਾਤੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰਾਹਾਰਾਦਿਭਿਸ੍ਤਥਾ । ਯੇषਾਮੇਵ ਭਵੇਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਪਾਪਕਰ੍ਮਿਣਃ ॥ ੨,੪੪.
ਜਲ, ਅੱਗ, ਡਿੱਗਣ, ਹਵਾ, ਉਪਵਾਸ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਰਨ—ਇਹ ਸਿਰਫ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾषਡ੍ਯਨਾਸ਼੍ਰਮਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਪਾਤਕਿਨਸ੍ਤਥਾ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣ੍ਯ ਆਰੂਢਪਤਿਤਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੪੪.
ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ, ਪਰ-ਮਰਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਔਰਤਾਂ, ਤੇ ਪਤਿਤ ਹੋਏ—
ਨ ਤੇषਾਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਵ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨ ਸਂਸ੍ਕਾਰਃ ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ षੋਡਸ਼ੋਕ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ ਤਾਨ੍ਯਪਿ ॥ ੨,੪੪.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨੌ ਰੀਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰਾਦਧ, ਕੋਈ ਸੰਸਕਾਰ ਜਾਂ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਸੋਲਾਂ ਸ੍ਰਾਦਧ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਵੇਤਨਂ ਯਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦਪ੍ਸੁ ਗृਹ੍ਯਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਚਤੁष੍ਪਥੇ । ਪਾਤ੍ਰਾਣਿਨਿਰ੍ਦਹੇਦਗ੍ਨੌ ਸਾਗ੍ਨਿਕੇ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਿ ॥ ੨,੪੪.
ਜੋ ਮਜਦੂਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੀ ਜਾਂ ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਜਾਂ ਚੌਰਾਹੇ ਤੇ ਪਾਈ ਜਾਂ ਬਰਤਨ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਤੇषਾਮਿਤ੍ਥਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦਯਾਲੁਭਿਃ । ਏਕਾਦਸ਼ੀਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ॥ ੨,੪੪.
ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਦਇਆਲੂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਕਾਸ਼ਯਪ ਜੀ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਣ 'ਤੇ ਇਹ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।