ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰੇਤਮੁਕ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥ ਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਪ੍ਰੇਤਂਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧृਦਿ ਵਿष੍ਣੁਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯ ਚ

ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਓਂ ਵਿष੍ਣੁਰਿਤਿ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਪ੍ਰੇਤਂ ਤਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮੇਵ ਚ । ਅਗ੍ਨਿਦਾਹਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸੂਤਕਨ੍ਤੁ ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍

'ਓਮ ਵਿਸ਼ਨੂੰ' ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਅਗਨਿ-ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸੁਤਕ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਦਸ਼ਾਹਕਰ੍ਤ੍ਰਾ ਪਿਣ੍ਡਾਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰੇਤਭੁਕ੍ਤਯੇ । ਸਰ੍ਵਂ ਵਰ੍षਵਿਧਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦੇਵਂ ਪ੍ਰੇਤਸ਼੍ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਕ੍

ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਭੁੱਖ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਸਾਲ ਭਰ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੪੧ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਕਾਰ੍ਤਿਕਾਦਿषੁ ਮਾਸੇषੁ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਭੇ ਦਿਨੇ ॥ ੨,੪੧.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਖਗੇਸ਼ਵਰ, ਕਾਰਤਿਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਚੰਗੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਿਵਾਹੋਤ੍ਸਰ੍ਜਨਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨਾਨ੍ਦੀਮੁਖਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍ । ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭੁਵਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਨਗ੍ਨਿਸ੍ਥਾਪਨਮੇਵ ਚ ॥ ੨,੪੧.

ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਂਦੀਮੁਖ ਸ਼ਰਾਧ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਾਪ੍ਯਾਂ ਕੂਪੇ ਗਵਾਂ ਗੋष੍ਠੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾਗ੍ਨਿਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤਤਃ । ਵਿਵਾਹਵਿਧਿਨਾ ਸਰ੍ਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਾਚਨਮ੍ ॥ ੨,੪੧.

ਅੱਗ ਨੂੰ ਪੋਖਰ, ਕੂਏ ਜਾਂ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ; ਫਿਰ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਾਠ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰੋ।

ਪਾਤ੍ਰਾਸਾਦਨਂ ਸ਼੍ਰਪਣਮੁਪਯਮਨਕੁਸ਼ਾਦਿਕਮ੍ । ਪੁਰ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਤੇ ਹੋਮਂ ਚ ਕਰ੍ਯਾ ਦ੍ਵੈ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਤੁ ॥ ੨,੪੧.

ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨਾ, ਕੁਸ਼ ਆਦਿ ਲਿਆਉਣਾ, ਅਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆਘਾਰਾਵਾਜ੍ਯਭਾਗੌ ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ ਚ ਪ੍ਰਦਾ ਪਯੇਤ੍ । ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਰਿਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਹੋਤਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ षਡਾਹੁਤੀਃ (ਤਯਃ) ॥ ੨,੪੧.

ਆਘਾਰਾ ਅਤੇ ਆਜਿਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; 'ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ' ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਛੇ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਆਘਾਰਾਵਾਜ੍ਯਭਾਗੌ ਤੁ ਪਾਯਸੇਨਾਙ੍ਗਦੇਵਤਾਃ । ਅਗ੍ਨਯੇ ਰੁਦ੍ਰਾਯ ਸ਼ਰ੍ਵਾਯ ਪਸ਼ੁਪਤਯੇ ਉਗ੍ਰਾਯ ਸ਼ਿਵਾਯ । ਭਵਾਯ ਮਹਾਦੇਵਾਯੇਸ਼ਾਨਾਯ ਯਮਾਯ ਚ ॥ ੨,੪੧.

ਆਘਾਰਾ ਅਤੇ ਆਜਿਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਪਾਯਸ ਨਾਲ ਅੰਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹਨ: ਅੱਗ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ਰਵ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਉਗ੍ਰ, ਸ਼ਿਵ, ਭਵ, ਮਹਾਦੇਵ, ਇਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਯਮ।

ਪਿष੍ਟਕੇਨ ਸਕृਦ੍ਧੋਮਂ ਪੂषਾਗਾ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਃ । ਉਭਯੋਃ ਸ੍ਵਿष੍ਟਿਕੂਦ੍ਧੋਮਸ਼੍ਚਰੁਣਾ ਪਾਯਸੇਨ ਚ ॥ ੨,੪੧.

ਪਿਠਾ ਨਾਲ 'ਪੂਸ਼ਾਗਾ' ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ; ਦੋਵੇਂ ਲਈ, ਚੜੂ ਅਤੇ ਪਾਯਸ ਨਾਲ ਸਵਿਸ਼ਟਕ੍ਰਿਤ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ।

ਪ੍ਰਥਮਂ ਵ੍ਯਾਹृਤਿਹੋਮਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਸਂਸ੍ਤ੍ਰਵਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਣੀਤਾਪਰਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੨,੪੧.

ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀ ਹੋਮ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਆਹੁਤੀ; ਪਾਣੀ ਪੀਓ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਨੇਉ ਛੱਡੋ।

ਪਵਿਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਦਕ੍ਸ਼ੈਣਾ ਤਤਃ । षਡਙ੍ਗਰੁਦ੍ਰਜਾਪ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰੋਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੨,੪੧.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਜਨੇਊ ਪਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਛੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰੁਦ੍ਰ ਜਾਪ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਏਕਵਰ੍ਣਂ ਵृषਞ੍ਚੈਵ ਸਕृਦ੍ਵਤ੍ਸਤਰੀਂ ਖਗ । ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਲਙ੍ਕਾਰਭੂषਿਤਮ੍ ॥ ੨,੪੧.

ਇੱਕ ਹੀ ਰੰਗ ਦਾ ਬਲਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਵੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਚ ਤਦ੍ਯੁਗ੍ਮਂ ਪ੍ਰੇਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਪੁਚ੍ਛੇਚ ਤਰ੍ਪਣਂ ਕਾਰ੍ਯਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਭੋਜਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਭਿਸ਼੍ਚ ਤੋषਯੇਤ੍ ॥ ੨,੪੧.

ਉਹ ਜੋੜਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਪੁੱਛ ਉੱਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਤਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਮੇਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਜਲਮਨ੍ਨਂ ਤਥਾ ਦੇਯਂ ਪ੍ਰੇਤੋਦ੍ਧਰਣਹੇਤਵੇ ॥ ੨,੪੧.

ਫਿਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੋ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਲ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਉੱਤਰਨ ਲਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੇ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਾਸੇਮਾਸੇ ਪृਥਕ੍ਪਥਕ੍ । ਏਵਂ ਵਿਧਿਃ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰੇਤਮੋਕ੍ਸ਼ੇ ਕਰੋਤਿ ਹਿ ॥ ੨,੪੧.

ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਤਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੪੨ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਯਥਾ ਧੇਨੁਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਵਤ੍ਸੋ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਮਾਤਰਮ੍ । ਤਥਾ ਪੂਰ੍ਵਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤਾਰਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੪੨.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਛਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਆਪਣੇ ਕਰਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਆਦਿਤ੍ਯੋ ਵਰੁਣੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੋਮੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ । ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਭੂਮਿਦਮ੍ ॥ ੨,੪੨.

ਸੂਰਜ, ਵਰੁਣ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੋਮ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਨਾਸ੍ਤਿ ਭੂਮਿਸਮਂ ਦਾਨਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਭੂਮਿਸਮੋ ਨਿਧਿਃ । ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯਸਮੋ ਧਰ੍ਮੋ ਨਾਨृਤਾਤ੍ਪਾਤਕਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੨,੪੨.

ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਖਜ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ; ਸੱਚ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਝੂਠ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ।

ਅਗ੍ਨੇਰਪਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਭੂਰ੍ਵੈष੍ਣਵੀ ਸੂਰ੍ਯਸੁਤਾਸ਼੍ਚ ਗਾਵਃ । ਲੋਕਤ੍ਰਯਂ ਤੇਨ ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਯਃ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਗਾਂ ਚ ਮਹੀਂ ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ॥ ੨,੪੨.

ਸੋਨਾ ਅੱਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਹੈ, ਗਾਂਵਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਹੜਾ ਸੋਨਾ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਾਹੁਰਤਿਦਾਨਾਨਿ ਗਾਵਃ ਪृਥ੍ਵੀ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਨਰਕਾਦੁਦ੍ਧਰਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਜਪਪੂਜਨਹੋਮਤਃ ॥ ੨,੪੨.

ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਗਾਂ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ; ਇਹ ਜਪ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਹੋਮ ਨਾਲ ਨਰਕ ਤੋਂ ਉੱਠਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਬਹੂਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਰੌਦ੍ਰਾਣਿ ਵਿਪੁਲਾਨਿ ਚ । ਅਪਿ ਗੋਚਰ੍ਮਮਾਤ੍ਰੇਣ ਭੂਮਿਦਾਨੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ॥ ੨,੪੨.

ਕਈ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਜੇ ਧਰਤੀ ਗੋ-ਚਰਮ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੀਏ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਰਨ੍ਤਮਪਿ ਲੋਭੇਨ ਨਿਰੁਧ੍ਯੈਨਂ ਨਿਵਾਰਯੇਤ੍ । ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕੇ ਘੋਰੇ ਯਸ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ॥ ੨,੪੨.

ਜੇ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਕਣ੍ਠਗਤੈਰਪਿ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਧਰ੍ਮਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ ॥ ੨,੪੨.

ਜੋ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਜਾਨ ਗਲੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇ; ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਆਕਾਰਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨੇ ਪਾਪਂ ਗੋਸਹਸ੍ਰਵਧੈਃਸਮਮ੍ । ਵृਤ੍ਤਿਚ੍ਛੇਦੇ ਤਥਾ ਵृਤ੍ਤੇਃ ਕਰਣਂ ਲਕ੍ਸ਼ਧੇਨੁਕਮ੍ ॥ ੨,੪੨.

ਗਲਤ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਛੀਣੀ ਜਾਂ ਵੱਧ ਪਾਪ ਹੈ, ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਮਾਰਨ ਦੇ ਸਮਾਨ।

ਵਰਮੇਕਾਪ੍ਯਪਹृਤਾ ਨ ਤੁ ਦਤ੍ਤਂ ਗਵਾਂ ਸ਼ਤਮ੍ । ਏਕਾਂ ਹृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਤੇਨ ਸਮਤਾ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੪੨.

ਇੱਕ ਗਾਂ ਚੋਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਲੈ ਲੈਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ; ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮੁੜ ਲੈਣ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਤੁ ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ । ਸ ਪਾਪੀ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍ ॥ ੨,੪੨.

ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨ ਚਾਸ਼੍ਵਮੇਧੇਨ ਤਥਾ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਵਤਾ । ਅਵृਤ੍ਤਿਕਰ੍ਸ਼ਿਤੇ ਦੀਨੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਯਥਾ ॥ ੨,੪੨.

ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ, ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਏ, ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।

ਨ ਤਦ੍ਭਵਤਿ ਵੇਦੇषੁ ਯਜ੍ਞੇ ਸੁਬਹੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ । ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਬਲੇ ਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ॥ ੨,੪੨.

ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਵਾਲੇ ਯੱਗਾਂ ਵਿਚ।