ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਂ ਤਥਾ ਗਾਤ੍ਰੇ ਤਿਲਕਲ੍ਕਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਿषੁ । ਯਵਪਿष੍ਟਂ ਤਥਾ ਮਾਂਸੇ ਮਧੁ ਵੈ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਮੇਵ ਚ
ਮਨਸ਼ਿਲਾ ਸਰੀਰ ਤੇ, ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਲੋਣ ਜੋੜਾਂ ਤੇ; ਜੌ ਦਾ ਆਟਾ ਮਾਸ ਤੇ, ਤੇ ਸ਼ਹਦ—ਸੱਚਾ ਸ਼ਹਦ—ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੇਸ਼ੇषੁ ਵੈ ਵਟਜਟਾ ਤ੍ਵਚਿ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮृਗਤ੍ਵਚਮ੍ । ਕਰ੍ਣਯੋਸ੍ਤਾਲਪਤ੍ਤ੍ਰਞ੍ਚ ਸ੍ਤਨਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਗੁਞ੍ਜਿਕਾਃ
ਕੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਟ ਦੀ ਜਟਾ, ਚਮੜੀ ਲਈ ਮ੍ਰਿਗ ਚਮੜਾ; ਕੰਨਾਂ ਤੇ ਤਾਲ ਪੱਤ, ਤੇ ਛਾਤੀ ਤੇ ਗੁੰਜੀਕਾ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਾਸਾਯਾਂ ਸ਼ਤਪਤ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਕਮਲਂ ਨਾਭਿਮਣ੍ਡਲੇ । ਵृਨ੍ਤਾਕਂ ਵृषਣਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੇ ਲਿਙ੍ਗੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗृਞ੍ਜਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਨੱਕ ਤੇ ਕਮਲ ਦਾ ਪੱਤ, ਨਾਭੀ ਤੇ ਕਮਲ ਦਾ ਫੁੱਲ; ਵ੍ਰਸ਼ਣਾਂ ਤੇ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਲਿੰਗ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਗੂੰਜਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਘृਤਂ ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਦੇਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕੌਪੀਨੇ ਚ ਤ੍ਰਪੁ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਮੌਕ੍ਤਿਕਂ ਸ੍ਤਨਯੋਰ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕੁਙ੍ਕੁਮੇਨ ਵਿਲੇਪਨਮ੍
ਨਾਭੀ ਤੇ ਘੀ, ਕੌਪੀਨ ਤੇ ਟਿੰਨ; ਛਾਤੀ ਤੇ ਤੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮੋਤੀ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੁੰਗੂ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਪੂਰਾਗੁਰੁਧੂਪੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਭੈਰ੍ਮਾਲ੍ਯੈਃ ਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ । ਪਰਿਧਾਨਂ ਪਟ੍ਟਸੂਤ੍ਰਂ ਹृਦਯੇ ਰੁਕ੍ਮਕਂ ਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਕਪੂਰ, ਅਗਰ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਗਾ ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ऋਦ੍ਧਿਵृਦ੍ਧੀ ਭੁਜੌ ਦ੍ਵੌ ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੋਸ਼੍ਚ ਕਪਰ੍ਦਕੌ । ਸਿਨ੍ਦੂਰਂ ਨੇਤ੍ਰਕੋਣੇ ਚ ਤਾਮ੍ਬੂਲਾਦ੍ਯੁਪਹਾਰਕੈਃ
ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਰੱਖੋ; ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਂਪ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂਰ, ਅਤੇ ਪਾਨ ਆਦਿ ਭੇਟਾਂ ਦੇਵੋ।
ਸਰ੍ਵੌषਧਿਯੁਤਂ ਪ੍ਰੇਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਜਾ ਯਥੋਦਿਤਾ । ਸਾਗ੍ਨਿਕੇ (ਕੈਸ਼੍ਚਾ) ਚਾਪਿ ਵਿਧਿਨਾ ਯਜ੍ਞਪਾਤ੍ਰਂ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਯਜਨ ਪਾਤਰ ਰੱਖੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮੇ ਸ਼੍ਰੀਰਿਤਿ ऋਚਾ ਪੁਨਨ੍ਤੁ ਵਰੁਣੇਤਿ ਚ । ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਪਾਵਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਲਿਸ਼ਾਲਸ਼ਿਲੋਦਕੈਃ
ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ 'ਸ਼੍ਰੀ' ਅਤੇ 'ਪਵਮਾਨ ਵਰੁਣ' ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਚਾਵਲ, ਜੌ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਸੁਸ਼ੀਲਾਗੌਃ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਇਕ ਚੰਗੀ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
(ਤਿਲਾ ਲੋਹਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਕਾਰ੍ਪਾਸਂ ਲਵਣਂ ਤਥਾ । ਸਪ੍ਤਧਾਨ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਰ੍ਗਾਵ ਏਕੈਕਂ ਪਾਨਂ ਸਮृਤਮ੍
ਤਿਲ, ਲੋਹਾ, ਸੋਨਾ, ਕਪਾਸ, ਲੂਣ, ਸੱਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨਾਜ, ਧਰਤੀ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਲਈ ਪਾਤਰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਦਾਨਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਂ ਤਥੇਤਿ ਚ । ਤਤੋ ਵੈਤਰਣੀ ਦੇਯਾ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਾ
ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤਿਲ ਦਾ ਪਾਤਰ ਵੀ; ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵੈਤਰਣੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰੇਤਮੁਕ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥ ਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਪ੍ਰੇਤਂਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧृਦਿ ਵਿष੍ਣੁਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯ ਚ
ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਓਂ ਵਿष੍ਣੁਰਿਤਿ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਪ੍ਰੇਤਂ ਤਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮੇਵ ਚ । ਅਗ੍ਨਿਦਾਹਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸੂਤਕਨ੍ਤੁ ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍
'ਓਮ ਵਿਸ਼ਨੂੰ' ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਅਗਨਿ-ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸੁਤਕ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਾਹਕਰ੍ਤ੍ਰਾ ਪਿਣ੍ਡਾਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰੇਤਭੁਕ੍ਤਯੇ । ਸਰ੍ਵਂ ਵਰ੍षਵਿਧਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦੇਵਂ ਪ੍ਰੇਤਸ਼੍ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਕ੍
ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਭੁੱਖ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਸਾਲ ਭਰ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੪੧ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਕਾਰ੍ਤਿਕਾਦਿषੁ ਮਾਸੇषੁ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਭੇ ਦਿਨੇ ॥ ੨,੪੧.
ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਖਗੇਸ਼ਵਰ, ਕਾਰਤਿਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਚੰਗੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵਾਹੋਤ੍ਸਰ੍ਜਨਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨਾਨ੍ਦੀਮੁਖਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍ । ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭੁਵਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਨਗ੍ਨਿਸ੍ਥਾਪਨਮੇਵ ਚ ॥ ੨,੪੧.
ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਂਦੀਮੁਖ ਸ਼ਰਾਧ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਾਪ੍ਯਾਂ ਕੂਪੇ ਗਵਾਂ ਗੋष੍ਠੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾਗ੍ਨਿਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤਤਃ । ਵਿਵਾਹਵਿਧਿਨਾ ਸਰ੍ਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਾਚਨਮ੍ ॥ ੨,੪੧.
ਅੱਗ ਨੂੰ ਪੋਖਰ, ਕੂਏ ਜਾਂ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ; ਫਿਰ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਾਠ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰੋ।
ਪਾਤ੍ਰਾਸਾਦਨਂ ਸ਼੍ਰਪਣਮੁਪਯਮਨਕੁਸ਼ਾਦਿਕਮ੍ । ਪੁਰ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਤੇ ਹੋਮਂ ਚ ਕਰ੍ਯਾ ਦ੍ਵੈ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਤੁ ॥ ੨,੪੧.
ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨਾ, ਕੁਸ਼ ਆਦਿ ਲਿਆਉਣਾ, ਅਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਘਾਰਾਵਾਜ੍ਯਭਾਗੌ ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ ਚ ਪ੍ਰਦਾ ਪਯੇਤ੍ । ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਰਿਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਹੋਤਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ षਡਾਹੁਤੀਃ (ਤਯਃ) ॥ ੨,੪੧.
ਆਘਾਰਾ ਅਤੇ ਆਜਿਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; 'ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ' ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਛੇ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਘਾਰਾਵਾਜ੍ਯਭਾਗੌ ਤੁ ਪਾਯਸੇਨਾਙ੍ਗਦੇਵਤਾਃ । ਅਗ੍ਨਯੇ ਰੁਦ੍ਰਾਯ ਸ਼ਰ੍ਵਾਯ ਪਸ਼ੁਪਤਯੇ ਉਗ੍ਰਾਯ ਸ਼ਿਵਾਯ । ਭਵਾਯ ਮਹਾਦੇਵਾਯੇਸ਼ਾਨਾਯ ਯਮਾਯ ਚ ॥ ੨,੪੧.
ਆਘਾਰਾ ਅਤੇ ਆਜਿਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਪਾਯਸ ਨਾਲ ਅੰਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹਨ: ਅੱਗ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ਰਵ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਉਗ੍ਰ, ਸ਼ਿਵ, ਭਵ, ਮਹਾਦੇਵ, ਇਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਯਮ।
ਪਿष੍ਟਕੇਨ ਸਕृਦ੍ਧੋਮਂ ਪੂषਾਗਾ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਃ । ਉਭਯੋਃ ਸ੍ਵਿष੍ਟਿਕੂਦ੍ਧੋਮਸ਼੍ਚਰੁਣਾ ਪਾਯਸੇਨ ਚ ॥ ੨,੪੧.
ਪਿਠਾ ਨਾਲ 'ਪੂਸ਼ਾਗਾ' ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ; ਦੋਵੇਂ ਲਈ, ਚੜੂ ਅਤੇ ਪਾਯਸ ਨਾਲ ਸਵਿਸ਼ਟਕ੍ਰਿਤ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਵ੍ਯਾਹृਤਿਹੋਮਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਸਂਸ੍ਤ੍ਰਵਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਣੀਤਾਪਰਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੨,੪੧.
ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀ ਹੋਮ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਆਹੁਤੀ; ਪਾਣੀ ਪੀਓ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਨੇਉ ਛੱਡੋ।
ਪਵਿਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਦਕ੍ਸ਼ੈਣਾ ਤਤਃ । षਡਙ੍ਗਰੁਦ੍ਰਜਾਪ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰੋਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੨,੪੧.
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਜਨੇਊ ਪਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਛੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰੁਦ੍ਰ ਜਾਪ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਕਵਰ੍ਣਂ ਵृषਞ੍ਚੈਵ ਸਕृਦ੍ਵਤ੍ਸਤਰੀਂ ਖਗ । ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਲਙ੍ਕਾਰਭੂषਿਤਮ੍ ॥ ੨,੪੧.
ਇੱਕ ਹੀ ਰੰਗ ਦਾ ਬਲਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਵੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਚ ਤਦ੍ਯੁਗ੍ਮਂ ਪ੍ਰੇਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਪੁਚ੍ਛੇਚ ਤਰ੍ਪਣਂ ਕਾਰ੍ਯਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਭੋਜਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਭਿਸ਼੍ਚ ਤੋषਯੇਤ੍ ॥ ੨,੪੧.
ਉਹ ਜੋੜਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਪੁੱਛ ਉੱਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਮੇਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਜਲਮਨ੍ਨਂ ਤਥਾ ਦੇਯਂ ਪ੍ਰੇਤੋਦ੍ਧਰਣਹੇਤਵੇ ॥ ੨,੪੧.
ਫਿਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੋ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਲ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਉੱਤਰਨ ਲਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੇ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਾਸੇਮਾਸੇ ਪृਥਕ੍ਪਥਕ੍ । ਏਵਂ ਵਿਧਿਃ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰੇਤਮੋਕ੍ਸ਼ੇ ਕਰੋਤਿ ਹਿ ॥ ੨,੪੧.
ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਤਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੪੨ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਯਥਾ ਧੇਨੁਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਵਤ੍ਸੋ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਮਾਤਰਮ੍ । ਤਥਾ ਪੂਰ੍ਵਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤਾਰਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੪੨.
ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਛਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਆਪਣੇ ਕਰਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯੋ ਵਰੁਣੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੋਮੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ । ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਭੂਮਿਦਮ੍ ॥ ੨,੪੨.
ਸੂਰਜ, ਵਰੁਣ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੋਮ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਭੂਮਿਸਮਂ ਦਾਨਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਭੂਮਿਸਮੋ ਨਿਧਿਃ । ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯਸਮੋ ਧਰ੍ਮੋ ਨਾਨृਤਾਤ੍ਪਾਤਕਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੨,੪੨.
ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਖਜ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ; ਸੱਚ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਝੂਠ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ।