ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੀਰ੍ਥੇ ਗृਹੇ ਵਾ ਸਂਨ੍ਯਾਸਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਚੇਨ੍ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਦਿ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਲਭਤੇ ਸੋऽਪਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਫਲਮ੍ ॥ ੨,੩੬.

ਜੇ ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਘਰ 'ਚ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਫਲ, ਦੋਹਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਰੋਗੋਪਪਤ੍ਤੌ ਚ ਗृਹੀਤੇऽਨਸ਼ਨੇ ਕृਤੇ । ਪੁਨਰ੍ਨ ਜਾਯਤੇ ਰੋਗੋ ਦੇਵਵਦ੍ਧਿ ਵਿਰਾਜਤੇ ॥ ੨,੩੬.

ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਯ ਆਤੁਰਃ ਸਨ੍ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਂ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਯਦਿ ਮਾਨਵਃ । ਪੁਨਰ੍ਨ ਜਾਯਤੇ ਭੂਮੌ ਸਂਸਾਰੇ ਦੁਃ ਖਸਾਗਰੇ ॥ ੨,੩੬.

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਞ੍ਚ ਭੋਜਨਮ੍ । ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਦੀਪਦਾਨਂ ਸੁਰਾਰ੍ਚਨਮ੍ ॥ ੨,੩੬.

ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਭੇਟ, ਦੀਵੇ ਦੀ ਭੇਟ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਏਵਂ ਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਦਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਪਾਨ੍ਯੁਚ੍ਚਾਵਚਾਨਿ ਚ । ਮृਤੋ ਮੁਕ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਰ੍षਯਃ ॥ ੨,੩੬.

ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮਰਨ ਤੇ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਾਈ।

ਤਸ੍ਮਾਦਨਸ਼ਨਂ ਨॄਣਾਂ ਵੈਕੁਣ੍ਠਪਦਦਾਯਕਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਵਾ ਸਾਧਯੇਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੨,੩੬.

ਇਸ ਲਈ ਉਪਵਾਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਵਸਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਚਾਹੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦਿ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵ੍ਰਜਤਿ ਯੋ ਨਰਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਵੇਯੁਸ੍ਤੁष੍ਟਿਪੁष੍ਟਿਦਾਃ ॥ ੨,੩੬.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁੱਤਰ, ਦੌਲਤ ਆਦਿ ਛੱਡ ਕੇ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਯਸ੍ਤੀਰ੍ਥਸਂਮੁਖੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਤੇ ਹ੍ਯਨਸ਼ਨੇ ਕृਤੇ । ਚੇਨ੍ਮ੍ਰਿਯੇਤਾਨ੍ਤਰਾਲੇऽਪਿ ऋषੀਣਾਂ ਮਣ੍ਡਲੇ ਵਸੇਤ੍ ॥ ੨,੩੬.

ਜੇ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਵਰਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਰਤਂ ਨਿਰਸ਼ਨ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਗृਹੇऽਪਿ ਮृਤੋ ਯਦਿ । ਸ੍ਵਕੁਲਾਨਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਏਕਾਕੀ ਵਿਚਰੇਦ੍ਦਿਵਿ ॥ ੨,੩੬.

ਜੇ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਕੈਲਾ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਨਞ੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਤੋਯਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਨਰੋ ਯਦਿ । ਪੀਤਮਤ੍ਪਾਦਤੋਯਸ਼੍ਚ ਨ ਪੁਨਰ੍ਜਾਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ॥ ੨,੩੬.

ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਤੇ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਵੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

ਕृਤ੍ਤ੍ਯਾਸੀਨਨ੍ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਗਤਂ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵਨਦੇਵਤਾਃ । ਯਮਦੂਤਾ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਨ ਯਾਮ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗਾਃ ॥ ੨,੩੬.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰ ਮੁੰਨ ਕੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਵਣ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਖਾਸ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

ਤੀਰ੍ਥਸੇਵੀ ਨਰੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਤਤ੍ਰ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਦਹ੍ਯੇਤ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਫਲਭਾਗ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੬.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸੇਵਿਤੇऽਪਿ ਸਦਾ ਤਥਿ ਹ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਦਿ । ਸ਼ੁਭੇ ਦੇਸ਼ੇ ਕੁਲੇ ਧੀਮਾਨ੍ ਸ ਭਵੇਦ੍ਵੇਦਵਿਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ ॥ ੨,੩੬.

ਜੇ ਕੋਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹੋਰ ਥਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਚੰਗੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰਸ਼ਨਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਜੀਵਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਸ ਸਮਾਹੂਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਯਤ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍ ॥ ੨,੩੬.

ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਰਕਸ਼, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ।

ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਂ ਚਰੇਤ੍ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮਨੁਜ੍ਞਾਤਸ਼੍ਚ ਤੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਃ । ਅਨृਤਂ ਨ ਵਦੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧਰ੍ਮਮੇਵ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੩੬.

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਾ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੇ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰੇ।

ਤੀਰ੍ਥੇ ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਯਃ ਕੋऽਪਿ ਪੁਨਰਾਯਾਤਿ ਵੈ ਗृਹਮ੍ । ਅਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਸ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਥਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੩੬.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਘਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰੇ।

ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਦਾਨਾਨਿ ਗੋਮਹੀਗਜਵਾਜਿਨਃ । ਤੀਰ੍ਥਂ ਯਦਿ ਲਭੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲੇ ਸ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ ੨,੩੬.

ਜੇ ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਸੋਨਾ, ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਘੋੜੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਤੀਰਥ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਗृਹਾਤ੍ਪ੍ਰਚਲਿਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਮਰਣੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ । ਪਦੇਪਦੇ ਤੁ ਗੋਦਾਨਂ ਯਦਿ ਹਿਂਸਾ ਨ ਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੩੬.

ਜੇ ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਘਰ ਤੋਂ ਤੀਰਥ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਗृਹੇ ਤੁ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ । ਕੁਰੁਤੇ ਤਤ੍ਰ ਪਾਪਞ੍ਚੇਦ੍ਵਜ੍ਰਲੇਪਸਮਂ ਹਿ ਤਤ੍ ॥ ੨,੩੬.

ਘਰ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਤੀਰਥ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਉਥੇ ਪਾਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਜਰ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸ ਨਾਤ੍ਰ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਯਾਵਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਤਾਰਕਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਾਣਿ ਵੈ ॥ ੨,੩੬.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਤਾਰੇ ਰਹਿਣ ਤਕ ਮਨੁੱਖ ਦੁਖੀ ਰਹੇਗਾ; ਪਰ ਉਥੇ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਆਤੁਰੇ ਸਤਿ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਧਨੈਰਪਿ ਮਾਨਵੈਃ । ਗਾਵਸ੍ਤਿਲਾ ਹਿਰਣ੍ਯਞ੍ਚ ਸਪ੍ਤਧਾਨ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੨,੩੬.

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਾਂ, ਤਿਲ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਸੱਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅਨਾਜ।

ਦਾਨਵਨ੍ਤਂ ਨਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹृष੍ਟਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਵੌਕਸਃ । ऋषਿਭਿਃ ਸਹ ਧਰ੍ਮਣ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਦਾ ॥ ੨,੩੬.

ਜਦੋਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਆਤ੍ਮਾਯਤ੍ਤਂ ਧਨਂ ਯਾਵਤ੍ਤਾਵਦ੍ਵਿਪ੍ਰੇ ਸਮਰ੍ਪਯੇਤ੍ । ਪਰਾਧੀਨਂ ਮृਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਪਯਾ ਕਃ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ ॥ ੨,੩੬.

ਜਦ ਤੱਕ ਧਨ ਆਪਣੇ ਹਥ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਧਨ ਪਰਾਇਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਦੇਵੇਗਾ?

ਪਿਤ੍ਰੁਦ੍ਦੇਸ਼ੇਨ ਯਃ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਧਨਂ ਵਿਪ੍ਰਕਰੇऽਰ੍ਪਿਤਮ੍ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਧਨਂ ਤੇਨ ਚਕ੍ਰੇ ਪੁਤ੍ਰਪ੍ਰਪੌਤ੍ਰਕੈਃ ॥ ੨,੩੬.

ਪਿਤਾ ਦੀ خاطر ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਧਨ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਧਨ ਸਮੇਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਥਿਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤੁਃ ਸ਼ਤਗੁਣਂ ਦਤ੍ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਮਾਤੁਰੁਚ੍ਯਤੇ । ਭਗਿਨ੍ਯਾ ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰਂ ਸੋਦਰ੍ਯੇ ਦਤ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ॥ ੨,੩੬.

ਪਿਤਾ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਸੌ ਗੁਣਾ, ਮਾਤਾ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਲਈ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਦਿ ਲੋਭਾਨ੍ਨ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਮਾਦਾਨ੍ਮੋਹਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਮृਤਾਃ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਕਦਰ੍ਯਾਃ ਪਾਪਿਨਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ॥ ੨,੩੬.

ਜੇ ਲਾਲਚ, ਅਣਜਾਣੇ ਜਾਂ ਭੁਲੇਖੇ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਨਾ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕੰਜੂਸ ਤੇ ਪਾਪੀ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਛਤਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਅਤਿਕ੍ਲੇਸ਼ੇਨ ਲਬ੍ਧਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਚਞ੍ਚਲਸ੍ਯ ਚ । ਗਤਿਰੇਕੈਵ ਵਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਦਾਨਮਨ੍ਯਾ ਵਿਪਤ੍ਤਯਃ ॥ ੨,੩੬.

ਜੋ ਧਨ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਇਕੋ ਰਸਤਾ ਹੈ—ਦਾਨ ਕਰਨਾ; ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਨਾਸ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮृਤ੍ਯੁਃ ਸ਼ਰੀਗੋਪ੍ਤਾਰਂ ਵਸੁਰਕ੍ਸ਼ਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ । ਦੁਸ਼੍ਚਾਰਿਣੀਵ ਹਸਤਿ ਸ੍ਵਪਤਿਂ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਸਲਮ੍ ॥ ੨,੩੬.

ਮੌਤ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ, ਐਸੇ ਹੀ ਹੱਸਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮਾੜੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦੀ ਹੈ।

ਉਦਾਸੇ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ਸੌਮ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਵਿਪੁਲਂ ਧਨਮ੍ । ਤृਣਵਨ੍ਮਨ੍ਯਤੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਤ੍ਤਮਪ੍ਯਥ ॥ ੨,੩੬.

ਤਾਰਕਸ਼ਿਆ, ਜੋ ਧਰਮਕ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਧਨ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਆਪਣੇ ਧਨ ਨੂੰ ਘਾਸ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।