ਸਕृਦੂਨਸ਼ਤਾਰ੍ਧੇਨ ਸਮ੍ਭਵੇਤ੍ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਸਨ੍ਨਿਧਃ । ਮੇਲਨੀਯਃ ਸ਼ਤਾਰ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਧਿਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇਨ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ॥ ੨,੩੫.
ਜੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸੌ-ਅੱਧ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌ-ਅੱਧ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਾਪ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਸੱਚੀ ਰਸਮ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
(ਅਥ ਸ਼ਵਾਵਿਧਿਃ) । ਸ਼ਵਸ੍ਯ ਸ਼ਿਬਿਕਾਯਾਂ ਕਰਚਰਣਬਨ੍ਧਨਂ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ । ਏਵਂ ਚੇਨ੍ਨ ਵਿਧਾਨਂ ਵਿਧੀਯਤੇ ਤਤ੍ਪਿਸ਼ਾਚਪਰਿਭਵਨਮ੍ ॥ ੨,੩੫.
ਹੁਣ ਮੁਰਦੇ ਦੀ ਰਸਮ: ਮੁਰਦੇ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਰਸਮ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੁਰਦਾ ਪਿਸਾਚਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਜਾਯਤੇ ਰਜਨ੍ਯਾਞ੍ਚ ਸ਼ਵਨਿਰ੍ਗਮਨੇ ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਭਯਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ । ਸ਼ਵਂ ਨ ਮੁਞ੍ਚੇਤ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਚੇਤ੍ਦੁਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਦੁਰ੍ਗਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੫.
ਜੇ ਮੁਰਦਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਰਦੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਤੇ ਜੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਾਮਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਪ੍ਰੇਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ । ਤਦਨ੍ਨਂ ਮਾਂਸਵਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਤ੍ਤੋਯਂ ਰੁਧਿਰੋਪਮਮ੍ ॥ ੨,੩੫.
ਜੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਰਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੁਣ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਖਾਣਾ ਮਾਸ ਵਰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਖੂਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
(੩੫.੪੫) ਜ੍ਞਾਤਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਾਮੇਵਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰਃ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਵਿਲੁਪ੍ਯ ਜ੍ਞਾਤਿਧਰ੍ਮਞ੍ਚ ਪ੍ਰੇਤਪਾਪੇਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੩੫.
ਖਗੇਸ਼ਵਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹੀ ਰਸਮ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੩੬ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯੌਵਾਚ । ਕਸ੍ਮਾਦਨਸ਼ਨਂ ਪੁਣ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਗਤਿਦਾਯਕਮ੍ । ਸ੍ਵਗृਹਨ੍ਤੁ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥੇ ਵੈ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਦਿ ॥ ੨,੩੬.
ਤਾਰਕਸ਼ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਪਵਾਸ ਕਿਉਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਅਮਰ ਹਾਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਂ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਗृਹੇ ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁ ਮਾਗਤਃ । ਬੂਤ੍ਵਾ ਕੁਟੀਚਰੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਕਾਂ ਗਤਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੨,੩੬.
ਜੇ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ ਤੇ ਘਰ 'ਚ ਮਰ ਗਿਆ, ਜਦ ਮੌਤ ਆਈ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਸਂਨ੍ਯਾਸਂ ਕੁਰੁਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਤੀਰ੍ਥੇ ਵਾਪਿ ਗृਹੇऽਪਿ ਵਾ । ਕਥਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਨਿਧਨੇऽਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੩੬.
ਜੇ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਘਰ 'ਚ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰਸਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਮੌਤ ਪੂਰੀ ਰਸਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਜਾਵੇ?
ਨਿਯਮੇ ਚੇਤ੍ਕृਤੇ ਦੇਵ ਚਿਤ੍ਤਭਙ੍ਗੋ ਹਿ ਜਾਯਤੇ । ਕੇਨ ਤਸ੍ਯ ਭਵੇਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਕृਤੇਨਾਪ੍ਯਕृਤੇਨ ਵਾ ॥ ੨,੩੬.
ਦੇਵਤਾ, ਜੇ ਨਿਯਮ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਆ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਫਲਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਨਿਯਮ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ?
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰਸ਼ਨਂ ਯੋ ਵੈ ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕੋऽਪਿ ਚੇਤ੍ । ਮਾਨੁਪੀਂ ਤਨੁਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਮਮ ਤੁਲ੍ਯੋ ਵਿਰਾਜਤੇ ॥ ੨,੩੬.
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਨ੍ਤ੍ਯਹਾਨਿ ਜੀਵੇਤ੍ਵ੍ਰਤੇ ਨਿਰਸ਼ਨੇ ਕृਤੇ । ਕ੍ਰਤੁਭਿਸ੍ਤਾਨਿ ਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਸਮਗ੍ਰਵਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ ॥ ੨,੩੬.
ਜਿੰਨੇ ਦਿਨ ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਦਾਨ ਵਾਲੇ ਯਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੀਰ੍ਥੇ ਗृਹੇ ਵਾ ਸਂਨ੍ਯਾਸਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਚੇਨ੍ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਦਿ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਲਭਤੇ ਸੋऽਪਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਫਲਮ੍ ॥ ੨,੩੬.
ਜੇ ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਘਰ 'ਚ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਫਲ, ਦੋਹਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਰੋਗੋਪਪਤ੍ਤੌ ਚ ਗृਹੀਤੇऽਨਸ਼ਨੇ ਕृਤੇ । ਪੁਨਰ੍ਨ ਜਾਯਤੇ ਰੋਗੋ ਦੇਵਵਦ੍ਧਿ ਵਿਰਾਜਤੇ ॥ ੨,੩੬.
ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਯ ਆਤੁਰਃ ਸਨ੍ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਂ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਯਦਿ ਮਾਨਵਃ । ਪੁਨਰ੍ਨ ਜਾਯਤੇ ਭੂਮੌ ਸਂਸਾਰੇ ਦੁਃ ਖਸਾਗਰੇ ॥ ੨,੩੬.
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਞ੍ਚ ਭੋਜਨਮ੍ । ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਦੀਪਦਾਨਂ ਸੁਰਾਰ੍ਚਨਮ੍ ॥ ੨,੩੬.
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਭੇਟ, ਦੀਵੇ ਦੀ ਭੇਟ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਦਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਪਾਨ੍ਯੁਚ੍ਚਾਵਚਾਨਿ ਚ । ਮृਤੋ ਮੁਕ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਰ੍षਯਃ ॥ ੨,੩੬.
ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮਰਨ ਤੇ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਾਈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਨਸ਼ਨਂ ਨॄਣਾਂ ਵੈਕੁਣ੍ਠਪਦਦਾਯਕਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਵਾ ਸਾਧਯੇਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੨,੩੬.
ਇਸ ਲਈ ਉਪਵਾਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਵਸਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਚਾਹੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦਿ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵ੍ਰਜਤਿ ਯੋ ਨਰਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਵੇਯੁਸ੍ਤੁष੍ਟਿਪੁष੍ਟਿਦਾਃ ॥ ੨,੩੬.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁੱਤਰ, ਦੌਲਤ ਆਦਿ ਛੱਡ ਕੇ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਤੀਰ੍ਥਸਂਮੁਖੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਤੇ ਹ੍ਯਨਸ਼ਨੇ ਕृਤੇ । ਚੇਨ੍ਮ੍ਰਿਯੇਤਾਨ੍ਤਰਾਲੇऽਪਿ ऋषੀਣਾਂ ਮਣ੍ਡਲੇ ਵਸੇਤ੍ ॥ ੨,੩੬.
ਜੇ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਵਰਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਰਤਂ ਨਿਰਸ਼ਨ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਗृਹੇऽਪਿ ਮृਤੋ ਯਦਿ । ਸ੍ਵਕੁਲਾਨਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਏਕਾਕੀ ਵਿਚਰੇਦ੍ਦਿਵਿ ॥ ੨,੩੬.
ਜੇ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਕੈਲਾ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਞ੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਤੋਯਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਨਰੋ ਯਦਿ । ਪੀਤਮਤ੍ਪਾਦਤੋਯਸ਼੍ਚ ਨ ਪੁਨਰ੍ਜਾਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ॥ ੨,੩੬.
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਤੇ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਵੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਕृਤ੍ਤ੍ਯਾਸੀਨਨ੍ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਗਤਂ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵਨਦੇਵਤਾਃ । ਯਮਦੂਤਾ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਨ ਯਾਮ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗਾਃ ॥ ੨,੩੬.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰ ਮੁੰਨ ਕੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਵਣ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਖਾਸ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਤੀਰ੍ਥਸੇਵੀ ਨਰੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਤਤ੍ਰ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਦਹ੍ਯੇਤ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਫਲਭਾਗ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੬.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੇਵਿਤੇऽਪਿ ਸਦਾ ਤਥਿ ਹ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਦਿ । ਸ਼ੁਭੇ ਦੇਸ਼ੇ ਕੁਲੇ ਧੀਮਾਨ੍ ਸ ਭਵੇਦ੍ਵੇਦਵਿਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ ॥ ੨,੩੬.
ਜੇ ਕੋਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹੋਰ ਥਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਚੰਗੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰਸ਼ਨਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਜੀਵਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਸ ਸਮਾਹੂਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਯਤ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍ ॥ ੨,੩੬.
ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਰਕਸ਼, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਂ ਚਰੇਤ੍ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮਨੁਜ੍ਞਾਤਸ਼੍ਚ ਤੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਃ । ਅਨृਤਂ ਨ ਵਦੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧਰ੍ਮਮੇਵ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੩੬.
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਾ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੇ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰੇ।
ਤੀਰ੍ਥੇ ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਯਃ ਕੋऽਪਿ ਪੁਨਰਾਯਾਤਿ ਵੈ ਗृਹਮ੍ । ਅਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਸ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਥਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੩੬.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਘਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰੇ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਦਾਨਾਨਿ ਗੋਮਹੀਗਜਵਾਜਿਨਃ । ਤੀਰ੍ਥਂ ਯਦਿ ਲਭੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲੇ ਸ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ ੨,੩੬.
ਜੇ ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਸੋਨਾ, ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਘੋੜੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਤੀਰਥ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗृਹਾਤ੍ਪ੍ਰਚਲਿਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਮਰਣੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ । ਪਦੇਪਦੇ ਤੁ ਗੋਦਾਨਂ ਯਦਿ ਹਿਂਸਾ ਨ ਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੩੬.
ਜੇ ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਘਰ ਤੋਂ ਤੀਰਥ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਗृਹੇ ਤੁ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ । ਕੁਰੁਤੇ ਤਤ੍ਰ ਪਾਪਞ੍ਚੇਦ੍ਵਜ੍ਰਲੇਪਸਮਂ ਹਿ ਤਤ੍ ॥ ੨,੩੬.
ਘਰ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਤੀਰਥ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਉਥੇ ਪਾਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਜਰ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।