ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਤਾ ਦਦਾਤਿ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ ਵੈ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਤਿਃ ਖਗ । ਹੋਮਦਾਤਾ ਭਵੇਤ੍ਸੋਪਿ ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ ॥ ੨,੩੫.

ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਖਗ, ਜਦੋਂ ਵੰਸ਼ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਦਾਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕृਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਗੁਣਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤਪੇਣੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪੁਲਮਨ੍ਨਾਦ੍ਯਂ ਵृਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ ॥ ੨,੩੫.

ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਇਹ ਗੁਣ ਤਪ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਦਾਦੇ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਯ ਪੁਂਸਸ਼੍ਚ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਵੈ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਸਨ੍ਤਤਿਃ ਖਗ । ਸ ਵਸੇਨ੍ਨਰਕੇ ਘੋਰੇ ਪਙ੍ਕੇ ਮਗ੍ਨਃ ਕਰੀ ਯਥਾ ॥ ੨,੩੫.

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਗ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਕਾਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤਰੇषੁ ਜਾਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਵृਕ੍ਸ਼ਸਰੀਸृਪਾਃ । ਨ ਸਨ੍ਤਤਿਂ ਵਿਨਾ ਸੋऽਤ੍ਰ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਰਕਾਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੩੫.

ਉਹ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹਨ; ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਛੁਟਦਾ।

ਆਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਵਾ ਯੋ ਦੂਰੇऽਪਿ ਹਿ ਗਾਤ੍ਰੇਜਃ । ਨਾਰਾਯਣਬਲਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯਾਦ੍ਦੇਸ਼ੇਨ ਭਕ੍ਤਿਤਃ ॥ ੨,੩੫.

ਉਸ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼, ਭਾਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਭੇਟ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਨਰਕਾਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਨਿਵਸੇਨ੍ਨਾਕਲੋਕੇ ਚ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੨,੩੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਆਦੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਧਨਿष੍ਠਾਞ੍ਚ ਏਤਨ੍ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪਞ੍ਚਕਮ੍ । ਰੇਵਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਦਾ ਦੂष੍ਯਮਸ਼ੁਭਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੫.

ਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਰੇਵਤੀ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਪੰਜ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੰਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਦਾਹ (ਬਲਿ) ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਦਿਸਰ੍ਵਜਾਤਿषੁ । ਦੀਯਤੇ ਨ ਜਲਂ ਤਤ੍ਰ ਅਸ਼ੁਭਂ ਜਾਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਲੋਕਯਾਤ੍ਰਾ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਦੁਃ ਖਾਰ੍ਤਃ ਸ੍ਵਜਨੋ ਯਦਿ ॥ ੨,੩੫.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁੱਖੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਫੁਨਰਲ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਪਞ੍ਚਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਯਥਾ । ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਗੋਤ੍ਰਿਣਾਂ ਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਾਪੋऽਪ੍ਯੁਪਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੩੫.

ਇਹ ਪੰਜ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗृਹੇ ਹਾਨਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ऋਕ੍ਸ਼ੇष੍ਵੇषੁ ਮृਤਸ਼੍ਚ ਯਃ । ਅਥਵਾ ऋਕ੍ਸ਼ਮਧ੍ਯੇऽਪਿ ਦਾਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਧੀਯਤੇ ॥ ੨,੩੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਮਾਨੁषਾਣਾਨ੍ਤੁ ਸਦ੍ਯ ਆਹੁਤਿਕਾਰਣਾਤ੍ । ਸਦ੍ਯਾਹੁਤਿਕਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਤਦ੍ਦਾਹ ਉਤ੍ਤਮਃ ॥ ੨,੩੫.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਹਵਨ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਪ੍ਰੈਰ੍ਨਿਯਮਤਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਃ । ਸ਼ਵਸ੍ਯ ਚ ਸਮੀਪੇ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਤਲਾਸ੍ਤਤਃ ॥ ੨,੩੫.

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਲਾਸ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੁਤਲੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਰ੍ਭਮਯਾਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਃ । ਤਤੋ ਦਾਹਃ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਤੈਸ਼੍ਚ ਪੁਤ੍ਤਲਕੈਃ ਸਹ ॥ ੨,੩੫.

ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁਤਲੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਉਹ ਪੁਤਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੂਤਕਾਨ੍ਤੇ ਤਤਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਕਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੨,੩੫.

ਸੂਤਕ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਕੇषੁ ਮृਤੋ ਯੋऽਸੌ ਨ ਗਤਿਂ ਲਭਤੇ ਨਰਃ । ਤਿਲਾਨ੍ ਗਾਸ਼੍ਚ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚ ਤਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਘृਤਂ ਦਦੇਤ੍ ॥ ੨,੩੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੰਜ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਹੀ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਉਸ ਲਈ ਤਿਲ, ਗਾਂ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਘੀ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀਯਤੇ ਦਾਨਂ ਸਰ੍ਵੋਪਦ੍ਰਵਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸੂਤਕਾਨ੍ਤੇ ਚ ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਲਭਤੇ ਗਤਿਮ੍ ॥ ੨,੩੫.

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਦਾਨ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਸੂਤਕ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਸਹੀ ਮਾਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਜਨੋਪਾਨਹੌ ਚ੍ਛਤ੍ਰਂ ਹੇਮਮੁਦ੍ਰਾਚ ਵਾਸਸੀ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਦੀਯਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਮੋਚਨੀ ॥ ੨,੩੫.

ਭਾਂਡਾ, ਜੁੱਤੀ, ਛਤਰੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੋਹਰ ਅਤੇ ਕਪੜੇ—ਇਹ ਦਾਨ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਬਾਲਵृਦ੍ਧਾਤੁਰਾਣਾਞ੍ਚ ਮृਤਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਕੇषੁ ਹਿ । ਵਿਧਾਨਂ ਯੋ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵਿਘ੍ਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੩੫.

ਜੇ ਪੰਜ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅष੍ਟਾਦਸ਼ੈਵ ਵਸ੍ਤੂਨਿ ਪ੍ਰੇਤਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਆਸ਼ਿषੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਨ੍ ਦਰ੍ਭਾਨ੍ ਪ੍ਰਣਵਾਨ੍ਨੈਕਪਿਣ੍ਡਤਾਮ੍ ॥ ੨,੩੫.

ਪ੍ਰੇਤ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਅਠਾਰਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ, ਦੋਹਰੀ ਦਰਭਾ ਘਾਸ, 'ਪ੍ਰਣਵ' ਮੰਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ।

ਅਗ੍ਨੌਕਰਣਮੁਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵੈ ਵੈਸ਼੍ਵਦੈਵਿਕਮ੍ । ਵਿਕਿਰਂ ਚ ਸ੍ਵਧਾਕਾਰਂ ਪਿਤृਸ਼ਬ੍ਦਂ ਨ ਚੋਚ੍ਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੩੫.

ਅਗਨਿ ਵਿੱਚ ਉਚਿਤ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਭੇਟ ਨਾ ਕਰਨੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ; ਵਿਖੇਰਨਾ, 'ਸਵਧਾ' ਕਰਮ ਜਾਂ 'ਪਿਤਰ' ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।

ਅਨੁਸ਼ਬ੍ਦਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਨਾਵਾਹਨਮਥੋਲ੍ਮੁਕਮ੍ । ਆਸੀਮਾਨ੍ਤਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍ ॥ ੨,੩੫.

'ਅਨੁ' ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਆਵਾਹਨ ਜਾਂ ਹੋਲਮੁਕ ਕਰਨਾ; ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਣੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸਰਜਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।

ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਿਲਹੋਮਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਃ ਪੂਰ੍ਣਾਹੁਤਿਂ ਤਥਾ । ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਚੇਤ੍ਕਰ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਧੋਗਤਿਮ੍ ॥ ੨,੩੫.

ਦਵਿਜਾ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੀ ਹਵਨ ਜਾਂ ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਜੇ ਉਹ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕਰਤਾ ਨੀਵੀਂ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਲਿਨਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸਂਜ੍ਞਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵषੋਡਸ਼ਕਂ ਤਥਾ । ਸ੍ਥਾਨੇ ਦ੍ਵਾਰੇ ਚਾਰ੍ਧਮਾਰ੍ਗੇ ਚਿਤਾਯਾਂ ਸ਼ਵਹਸ੍ਤਕੇ ॥ ੨,੩੫.

ਮਲਿਨ ਸ਼ਰਾਧ, ਪਹਿਲੇ ਸੋਲਾਂ ਕਰਮ, ਥਾਂ ਤੇ, ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ, ਰਸਤੇ ਤੇ, ਚਿਤਾ ਤੇ ਜਾਂ ਲਾਸ਼ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ—

ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਵਾਸਿਭੂਤੇਭ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਮਂ ਪ੍ਰਤਿਵੇਸ਼੍ਯਕਮ੍ । षष੍ਠਂ ਸਞ੍ਚਯਨੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦਸ਼ ਪਿਣ੍ਡਾ ਦਸ਼ਾਹਿਕਾਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧषੋਡषਕਞ੍ਚੈਤਤ੍ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ॥ ੨,੩੫.

ਚਿਤਾ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਵਾਂ ਪਿੰਡ ਪੜੋਸੀਆਂ ਲਈ ਹੈ; ਛੇਵਾਂ ਪਿੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਦਸ ਪਿੰਡ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਹਨ। ਇਹ ਹੀ ਸੋਲਾਂ ਸ਼ਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ षੋਡਸ਼ਂ ਮਧ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਨੀਹ ਵਿਧਿਨਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੈਵ ਤੁ ॥ ੨,੩੫.

ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣ, ਤਾਰਕਸ਼: ਸੋਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜਾ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗ्यारਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦ੍ਯਞ੍ਚ ਤਥਾਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਪਞ੍ਚਕਮ੍ । ਏਵਂ षੋਡਸ਼ਕਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰੇਤਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦੋ ਜਨਾਃ ॥ ੨,੩੫.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਸ਼ਰਾਧ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਲਾਂ ਸ਼ਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸ੍ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੇਕਾਦਸ਼ੇ ਤਥਾ । ਤ੍ਰਿਪਕ੍ਸ਼ਸਮ੍ਭਵਞ੍ਚੈਵ ਦ੍ਵੇ ਰਿਕ੍ਤੇ ਖਗ षੋਡਸ਼ ॥ ੨,੩੫.

ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸ਼ਰਾਧ, ਇਕ ਗਿਆਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਤਿੰਨ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ, ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੇ ਘਟਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖਗ, ਕੁੱਲ ਸੋਲਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਆਦ੍ਯਂ ਸ਼ਵਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕृਤ੍ਵਾਨ੍ਯਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿषੋਡਸ਼ਮ੍ । ਪਿਤृਪਾਙ੍ਕ੍ਤਿਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ਼ਤਾਦ੍ਧੈਂਨ ਤੁ ਯੋਜਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੫.

ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਮੁਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਤੇਰਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ ਹਨ। ਪਰ, ਇੱਕ ਨੂੰ ਸੌ-ਅੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਸ਼ਤਾਰ੍ਧੇਨ ਵਿਹੀਨੋ ਯੋ ਮਿਲਿਤਃ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਭਾਙ੍ਨ ਹਿ । ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਥੈਵਾष੍ਟਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੨,੩੫.

ਜੋ ਸੌ-ਅੱਧ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਚਾਲੀ-ਅਠ ਸ਼ਰਾਧ ਵੀ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।