ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਤੁਃ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਕੁਰ੍ਬ੍ਵੀਤ ਪਿਤਾ ਸੁਤੇ । ਅਤਿਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਸਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਪਿਤਾ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਵਧੇਰੇ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਬਹਵੋऽਪਿ ਯਦਾ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਿਧਿਮੇਕਃ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਨਵਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਪਿਣ੍ਡਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ षੋਡਸ਼ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇਕਰ ਕਈ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰੇ: ਨੌਂ ਸ਼ਰਾਦ, ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਦ ਕਰਮ।

ਏਕੇਨੈਵ ਤੁ ਕਾਰ੍ਯਾਂਣਿ ਅਵਿਭਕ੍ਤਧਨੇष੍ਵਪਿ । ਅਨ੍ਤ੍ਯੇष੍ਟਿਂ ਕੁਰੁਤੇ ਹ੍ਯੇਕੋ ਮੁਨਿਭੈਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵੰਡਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਕਰੇ, ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਵਿਭਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਪृਥਕ੍ਕਾਰ੍ਯਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸਾਂਵਤ੍ਸਰਾਦਿਕਾ । ਏਕੈਕੇਨ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਚ ਸ੍ਵਯਂਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਵਿਰਾਸਤ ਵੰਡ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸਾਲਾਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰੇ। ਹਰ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਰਮ ਕਰੇ।

ਯਸ੍ਯੈਤਾਨਿ ਨ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਪ੍ਰੇਤਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ षੋਡਸ਼ । ਪਿਸ਼ਾਚਤ੍ਵਂਸ੍ਥਿਰਂ ਤਸ੍ਯ ਕृਤੈਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ਼ਤੈਰਪਿ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਸ਼ਰਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਿਸਾਚ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਰਾਦ ਹੋਰ ਕਰ ਲਏ।

ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਾ ਭ੍ਰਾਤृਪੁਤ੍ਰੋ ਵਾ ਸਪਿਣ੍ਡਃ ਸ਼ਿष੍ਯ ਏਵ ਵਾ । ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰਹੀਨੇ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੩੪.

ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭਰਾ, ਭਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਪੀੰਡਾ ਜਾਂ ਚੇਲਾ ਵੀ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਹੀਨਾਨਾਂ ਪਤ੍ਰੀ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ । ऋਤ੍ਵਿਜਂ ਕਰਾਯੇਦ੍ਵਾਥ ਪੁਰੋਹਿਤਮਥਾਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰੇ। ਜਾਂ, ਪੰਡਿਤ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮृਤੇ ਪਿਤਰ੍ਯਬ੍ਦਮਧ੍ਯੇ ਹ੍ਯੁਪਰਾਗੋ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ । ਪਾਰ੍ਵਣਂ ਨ ਸੁਤੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨਾਨ੍ਦੀਮੁਖਂ ਨ ਚ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪੱਖਵਾਰਕ ਸ਼ਰਾਦ ਜਾਂ ਨਾਂਦੀਮੁਖ ਸ਼ਰਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।

ਤੀਰ੍ਥਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਨ੍ਯਚ੍ਚ ਪੈਤृਕਮ੍ । ਅਬ੍ਦਮਧ੍ਯੇ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮਹਾਗੁਰੁਵਿਪਤ੍ਤਿषੁ ॥ ੨,੩੪.

ਤੀਰਥ ਸ਼ਰਾਦ, ਗਯਾ ਸ਼ਰਾਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿਤਰ ਸ਼ਰਾਦ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਯਮਕੇ ਚ ਗਜਚ੍ਛਾਯਾਮਨ੍ਵਾਦਿषੁ ਯੁਗਾਦਿषੁ । ਪਿਤृਪਿਣ੍ਡੋ ਨ ਦਾਤਵ੍ਯਃ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਵਿਨਾ ॥ ੨,੩੪.

ਯਮ ਦਿਵਸ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਛਾਂ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਜਾਂ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ।

ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਯਦ੍ਦਾਨਂ ਦੇਵਾਦੀਨਾਞ੍ਚ ਯਤ੍ਤਥਾ । ਅਪੂਰ੍ਣੇऽਪ੍ਯਬ੍ਦਮਧ੍ਯੇਪਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਕੇ ਚ ਨ ॥ ੨,੩੪.

ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ।

ਪਿਤृਭ੍ਯੋਪਿ ਹਿ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਮਰ੍ਘਪਿਣ੍ਡਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਚ੍ਚ ਵੈ ਸਰ੍ਵਮੇष ਏਵ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੨,੩੪.

ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਅਰਘ ਤੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਾ ਪਿਤॄਣਾਮृषਯਸ੍ਤਥਾ । ऋषੀਣਾਂ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਾਃ ਪਿਤਾ ਜਯਤਿ ਤੇਨ ਵੈ ॥ ੨,੩੪.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪਿਤਰ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀ ਪਿਤਰ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਹੀ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤृਦੇਵਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਯਜ੍ਞਨਥੋ ਵਿਭੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਯਜ੍ਞਨਾਥਸ੍ਯ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਯਜਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯਜਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮृਤੇ ਪਿਤਰ੍ਯਬ੍ਦਮਧ੍ਯੇ ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ਸੁਤਃ । ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਾ ਧਰ੍ਮਾਥੀਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਰਾਦ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਪ੍ਰੇਤੀਭੂਤਾਸ੍ਤੁ ਪਿਤਰੋ ਲੁਪ੍ਤਪਿਣ੍ਡੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਵਾਯੁਨਾ ਸਰ੍ਵੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृਡ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਪੀਡਿਤਾਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ।

ਪਿਤਰਿ ਪ੍ਰੇਤਤਾਪਨ੍ਨੇ ਲੁਪ੍ਯਤੇ ਪੈਤृਕੀ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਅਥ ਮਾਤੁਰ੍ਵਿਪਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤृਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਲੁਪ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਰਮ ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ।

ਮृਤਾ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਤਿष੍ਠੇਜ੍ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਚ ਪਿਤਾਮਹੀ । ਸਪਿਣ੍ਡਨਨ੍ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਿਤਾਮਹ੍ਯਾ ਸਹੈਵ ਤੁ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਪਿਤਾ ਜੀਵਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਜੀਵਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸਤ੍ਯਂਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਚਨਂ ਮਮ । ਨ ਪਿਣ੍ਡੋ ਮਿਲਿਤੋ ਯੇषਾਂ ਮृਤਾਨਾਨ੍ਤੁ ਨृਣਾਂ ਭੁਵਿ ॥ ੨,੩੪.

ਸੱਚ, ਸੱਚ, ਫਿਰ ਸੱਚ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਰਸਮ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।

ਉਪਤਿष੍ਠੇਨ੍ਨ ਵੇ ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਦਤ੍ਤਮਨੇਕਧਾ । ਹਨ੍ਤਕਾਰਸ੍ਤਦੁਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨੈਵ ਜਲਾਞ੍ਜਲਿਃ ॥ ੨,੩੪.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਭੇਟ ਦੇਣ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਉਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਰਸਮ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੩੫ ਤਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਉਵਾਚ । ਅਪਰਂ ਮਮ ਸਨ੍ਦੇਹਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਜਨਾਰ੍ਦਨ । ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਚ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਮਤਾ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮਾਗਤਾ ॥ ੨,੩੫.

ਤਕਸ਼ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਨਾਰਦਨ, ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ—ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,

ਪਿਤਾਮਹੀ ਜੀਵਤਿ ਚ ਤਥਾ ਚ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹੀ । ਵृਦ੍ਧਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹੀ ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਾਤृਸਕ੍ਤਃ ਪਿਤਾ ਤਥਾ ॥ ੨,੩੫.

ਜੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਂ ਜੀਵਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਜੀਵਦੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਮਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ,

ਪ੍ਰਮਾਤਾਮਹਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਵृਦ੍ਧਪ੍ਰਮਾਤਾਮਹਸ੍ਤਥਾ । ਕੇਨ ਸਾ ਮੇਲ੍ਯਤੇ ਮਾਤਾ ਏਤਤ੍ਕਥਯ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੨,੩੫.

ਮਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਦਾ ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਦਾਦਾ ਵੀ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਮਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਪ੍ਰਭੂ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਪੁਨਰੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਖਗ । ਉਮਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਤ੍ਯਤਾਭਿਰ੍ਮੇਲਯੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੩੫.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਖਗ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਰਸਮ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਉਮਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਯਃ ਪਿਣ੍ਡਭੁਜੋ ਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤ੍ਯਜਾਕਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਤ੍ਰਯਃ ਪਿਣ੍ਡਾਨੁਲੇਪਾਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਮਃ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਸਂਨ੍ਨਿਧਃ ॥ ੨,੩੫.

ਤਿੰਨ ਭੇਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਭੇਟ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦਸਵਾਂ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪੁਰੁषਾਃ ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪਿਤृਮਾਤृਕੁਲੇषੁ ਚ । ਤਾਰਯੇਦ੍ਯਜਮਾਨਸ੍ਤੁ ਦਸ਼ ਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ ਦਸ਼ਾਵਰਾਨ੍ ॥ ੨,੩੫.

ਇਹ ਲੋਕ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਯਜਮਾਨ ਦਸ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਪਿੱਛਲੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਦਾ ਹੈ।

ਸਪਿਣ੍ਡਃ ਸ ਭਵੇਦਾਦੌ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣੇ ਕृਤੇ । ਅਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤ੍ਯਾਜਕੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਯੋ ਵृਦ੍ਧਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ ॥ ੨,੩੫.

ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਆਖਰੀ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਦਾਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਤਿਮਸ੍ਤ੍ਯਾਜਕੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਲੇਪਕਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਭਵੇਤ੍ । ਲੇਪਕਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤਿਮੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਭਵੇਤ੍ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਸਨ੍ਨਿਧਃ ॥ ੨,੩੫.

ਆਖਰੀ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਆਖਰੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਯਜਮਾਨੋ ਭਵੇਦੇਕੋ ਦਸ਼ ਪृਰ੍ਤ੍ਵੇ ਦਸ਼ਾਵਰੇ । ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪਿਤਰੋ ਜ੍ਞੇਯਾ ਏਕਵਿਂਸ਼ਤਿ ਸਂਖ੍ਯਕਾਃ ॥ ੨,੩੫.

ਯਜਮਾਨ ਇੱਕ ਹੈ, ਦਸ ਪੂਰਵ ਹਨ, ਦਸ ਪਿੱਛਲੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪੂਰਵਜ ਇਕਵੀਹ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।