ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਸ੍ਥਾਨਿਕਾਪਿ ਯਾ ਵ੍ਯੂਢਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਾਪਿ ਵਾ । ਯਾਃ ਪਤ੍ਨ੍ਯੋ ਵੈ ਪਿਤੁਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਚਾਹੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਵਿਆਹੀ ਹੋਵੇ, ਵੈਸ਼ ਜਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੋਵੇ, ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਪ੍ਰੇਣੈਵ ਯਦਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਪਰਿਣੀਤਾ ਪ੍ਰਮਾਦਤਃ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਨ੍ਤੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧ ਸਾ ਤੁ ਤੇਨੈਵ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਦਸ਼ ਯੇ ਪੁਤ੍ਰਾ ਜਾਤਾ ਵਰ੍ਣ ਚਤੁष੍ਟਯੇ । ਤੇ ਤਾਸੁਤਾਸੁ ਯੋਕ੍ਤ੍ਵਯਾਃ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣੇ ਸਦਾ ॥ ੨,੩੪.

ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਰ ਦਸ ਪੁੱਤਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਵष੍ਟਕਾਸੁ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵृਦ੍ਧਿਹੇਤੁਕਮ੍ । ਪਿਤੁਃ ਪृਥਕ੍ਪ੍ਰਦਾਵ੍ਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪਿਣ੍ਡਂ ਸਪਿਣ੍ਡਨੇ ॥ ੨,੩੪.

ਅਨਵਅਸ਼ਟਕਾ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਵਾਧਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਪਿਤਾ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਾਰੀ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤਾਮਹ੍ਯਾ ਸਮਂ ਮਾਤੁਃ ਪਿਤੁਃ ਸਹਪਿਤਾਮਹੈਃ । ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਤਂ ਮਮ ॥ ੨,੩੪.

ਪਿਤਾਮਹੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤਾਰਕਸ਼, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।

ਅਪੁਤ੍ਰਾਯਾਂ ਮृਤਾਯਾਂ ਤੁ ਪਤਿਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ । ਮਾਤ੍ਰਾਦਿਤਿਸृਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਮੇਵਂ ਧਰ੍ਮੇਣ ਯੋਜਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਕਿਸੇ ਨਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਲਈ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੋ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋੜ ਕੇ।

ਪੁਤ੍ਰੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨ ਭਰ੍ਤਾ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ । ਕਾਰਯੇਦ੍ਵृਦ੍ਧਿਸਮਯੇ ਭ੍ਰਾਤृਦਾਯਾਦਦੇਵਰੈਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਨਾਰੀ ਦਾ ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ ਤੇ ਨਾ ਪਤੀ, ਤਾਰਕਸ਼, ਵਾਧਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਰਾ, ਵਾਰਸ ਜਾਂ ਦੇਵਰ ਨੂੰ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਤਿਪੁਤ੍ਰਵਿਹੀਨਾਨਾਂ ਗੋਤ੍ਰੀ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨ ਦੇਵਰਃ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟੇਨ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਪਰੇਣ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪਤੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਗੋਤਰੀ ਜਾਂ ਦੇਵਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਵਿਘ੍ਨਤੋ ਵਾਪਿ ਨ ਕृਤਞ੍ਚੇਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ । ਨਵਕਂ षੋਡਸ਼ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਬ੍ਦਿਕਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ਤਤਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਅਣਜਾਣੀ ਜਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਕਰਕੇ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨੌਂ, ਸੋਲਾਂ ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਬਾਅਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਦਾਹੇ ਨ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਦਾਹੇ ਕਾਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ । ਦਰ੍ਭਪੁਤ੍ਤਲਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਦਾਹਯੇਚ੍ਛਵਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਜਦੋਂ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਪਤਲਾ ਬਣਾਕੇ, ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਪਿਤੁਃ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਕੁਰ੍ਬ੍ਵੀਤ ਪਿਤਾ ਸੁਤੇ । ਅਤਿਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਸਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਪਿਤਾ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਵਧੇਰੇ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਬਹਵੋऽਪਿ ਯਦਾ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਿਧਿਮੇਕਃ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਨਵਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਪਿਣ੍ਡਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ षੋਡਸ਼ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇਕਰ ਕਈ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰੇ: ਨੌਂ ਸ਼ਰਾਦ, ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਦ ਕਰਮ।

ਏਕੇਨੈਵ ਤੁ ਕਾਰ੍ਯਾਂਣਿ ਅਵਿਭਕ੍ਤਧਨੇष੍ਵਪਿ । ਅਨ੍ਤ੍ਯੇष੍ਟਿਂ ਕੁਰੁਤੇ ਹ੍ਯੇਕੋ ਮੁਨਿਭੈਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵੰਡਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਕਰੇ, ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਵਿਭਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਪृਥਕ੍ਕਾਰ੍ਯਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸਾਂਵਤ੍ਸਰਾਦਿਕਾ । ਏਕੈਕੇਨ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਚ ਸ੍ਵਯਂਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਵਿਰਾਸਤ ਵੰਡ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸਾਲਾਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰੇ। ਹਰ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਰਮ ਕਰੇ।

ਯਸ੍ਯੈਤਾਨਿ ਨ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਪ੍ਰੇਤਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ षੋਡਸ਼ । ਪਿਸ਼ਾਚਤ੍ਵਂਸ੍ਥਿਰਂ ਤਸ੍ਯ ਕृਤੈਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ਼ਤੈਰਪਿ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਸ਼ਰਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਿਸਾਚ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਰਾਦ ਹੋਰ ਕਰ ਲਏ।

ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਾ ਭ੍ਰਾਤृਪੁਤ੍ਰੋ ਵਾ ਸਪਿਣ੍ਡਃ ਸ਼ਿष੍ਯ ਏਵ ਵਾ । ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰਹੀਨੇ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੩੪.

ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭਰਾ, ਭਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਪੀੰਡਾ ਜਾਂ ਚੇਲਾ ਵੀ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਹੀਨਾਨਾਂ ਪਤ੍ਰੀ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ । ऋਤ੍ਵਿਜਂ ਕਰਾਯੇਦ੍ਵਾਥ ਪੁਰੋਹਿਤਮਥਾਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰੇ। ਜਾਂ, ਪੰਡਿਤ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮृਤੇ ਪਿਤਰ੍ਯਬ੍ਦਮਧ੍ਯੇ ਹ੍ਯੁਪਰਾਗੋ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ । ਪਾਰ੍ਵਣਂ ਨ ਸੁਤੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨਾਨ੍ਦੀਮੁਖਂ ਨ ਚ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪੱਖਵਾਰਕ ਸ਼ਰਾਦ ਜਾਂ ਨਾਂਦੀਮੁਖ ਸ਼ਰਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।

ਤੀਰ੍ਥਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਨ੍ਯਚ੍ਚ ਪੈਤृਕਮ੍ । ਅਬ੍ਦਮਧ੍ਯੇ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮਹਾਗੁਰੁਵਿਪਤ੍ਤਿषੁ ॥ ੨,੩੪.

ਤੀਰਥ ਸ਼ਰਾਦ, ਗਯਾ ਸ਼ਰਾਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿਤਰ ਸ਼ਰਾਦ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਯਮਕੇ ਚ ਗਜਚ੍ਛਾਯਾਮਨ੍ਵਾਦਿषੁ ਯੁਗਾਦਿषੁ । ਪਿਤृਪਿਣ੍ਡੋ ਨ ਦਾਤਵ੍ਯਃ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਵਿਨਾ ॥ ੨,੩੪.

ਯਮ ਦਿਵਸ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਛਾਂ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਜਾਂ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ।

ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਯਦ੍ਦਾਨਂ ਦੇਵਾਦੀਨਾਞ੍ਚ ਯਤ੍ਤਥਾ । ਅਪੂਰ੍ਣੇऽਪ੍ਯਬ੍ਦਮਧ੍ਯੇਪਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਕੇ ਚ ਨ ॥ ੨,੩੪.

ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ।

ਪਿਤृਭ੍ਯੋਪਿ ਹਿ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਮਰ੍ਘਪਿਣ੍ਡਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਚ੍ਚ ਵੈ ਸਰ੍ਵਮੇष ਏਵ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੨,੩੪.

ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਅਰਘ ਤੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਾ ਪਿਤॄਣਾਮृषਯਸ੍ਤਥਾ । ऋषੀਣਾਂ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਾਃ ਪਿਤਾ ਜਯਤਿ ਤੇਨ ਵੈ ॥ ੨,੩੪.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪਿਤਰ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀ ਪਿਤਰ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਹੀ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤृਦੇਵਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਯਜ੍ਞਨਥੋ ਵਿਭੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਯਜ੍ਞਨਾਥਸ੍ਯ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਯਜਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯਜਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮृਤੇ ਪਿਤਰ੍ਯਬ੍ਦਮਧ੍ਯੇ ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ਸੁਤਃ । ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਾ ਧਰ੍ਮਾਥੀਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਰਾਦ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਪ੍ਰੇਤੀਭੂਤਾਸ੍ਤੁ ਪਿਤਰੋ ਲੁਪ੍ਤਪਿਣ੍ਡੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਵਾਯੁਨਾ ਸਰ੍ਵੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृਡ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਪੀਡਿਤਾਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ।

ਪਿਤਰਿ ਪ੍ਰੇਤਤਾਪਨ੍ਨੇ ਲੁਪ੍ਯਤੇ ਪੈਤृਕੀ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਅਥ ਮਾਤੁਰ੍ਵਿਪਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤृਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਲੁਪ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਰਮ ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ।

ਮृਤਾ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਤਿष੍ਠੇਜ੍ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਚ ਪਿਤਾਮਹੀ । ਸਪਿਣ੍ਡਨਨ੍ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਿਤਾਮਹ੍ਯਾ ਸਹੈਵ ਤੁ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਪਿਤਾ ਜੀਵਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਜੀਵਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸਤ੍ਯਂਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਚਨਂ ਮਮ । ਨ ਪਿਣ੍ਡੋ ਮਿਲਿਤੋ ਯੇषਾਂ ਮृਤਾਨਾਨ੍ਤੁ ਨृਣਾਂ ਭੁਵਿ ॥ ੨,੩੪.

ਸੱਚ, ਸੱਚ, ਫਿਰ ਸੱਚ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਰਸਮ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।