ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਿਮਾਨਮਾਰੁਹ੍ਯ ਅਪ੍ਸਰੋਭਿਃ ਸਮਾਵृਤਃ । ਅਹੋऽਸੌ ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯੇषੁ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ ਮੋਦਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਦਿਵਯ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅष੍ਟਕਾਸੁ ਕृਤਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਮਾਵਾਸ੍ਯਾਦਿਨੇ ਤਥਾ । ਮਘਾਸੁ ਪਿਤृਪਰ੍ਵਾਣਿ ਯਾਨਿਯਾਨਿ ਚ ਤੇषੁ ਚ ॥ ੨,੩੪.

ਅਮਾਵੱਸ ਦੀਨ ਤੇ ਅਸ਼ਟਕਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ, ਮਘਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਪਿਤਰ ਪਰਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ृਣੁ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵੇ ਪਿਤਰੋ ਯਦਿ । ਨੋਪਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਵਿਨਾ ॥ ੨,੩੪.

ਸੁਣੋ ਤਾਰਕਸ਼, ਜੇ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਭੇਟ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍षੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਆਦ੍ਯਨ੍ਤੁ ਸ਼ਵਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚੈਵਾਕ੍ਸ਼ षੋਡਸ਼ੀਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲਾਂ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਸੋਲਾਂ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਿਤृਪਾਙ੍ਕ੍ਤਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ਧ੍ਯਂ ਸ਼ਤਾਰ੍ਧੇਨ? ਤੁ ਯੋਜਯੇਤ੍ । ਵृਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਗ੍ਰਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਵਚ੍ਛਯੈਵ ਹਿ ॥ ੨,੩੪.

ਪਿਤਰ ਪਾਂਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਪੰਜਾਹ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਵਾਧਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਸਾਗ੍ਨਿਕੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੇ ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ । ਨ ਚਾਸੌ ਕੁਰੁਤੇ ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰੇਤ ਏਵ ਸ ਵਹ੍ਨਿਮਾਨ੍ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੇ ਤਤਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਾਗ੍ਨਿਕੇਨ ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸਾਗਨਿਕ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਬਾਰਹਵੇਂ ਦਿਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਬਾਰਹਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਗਨਿਕ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਅਸ੍ਥਿਪੋਕ੍ਸ਼ੇ ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਞ੍ਚਾਪਰਪਕ੍ਸ਼ਿਕਮ੍ । ਅਬ੍ਦਮਧ੍ਯੇ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਵਿਨਾ ॥ ੨,੩੪.

ਅਸਥੀਪਕਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਗਯਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਕਸ਼ ਦਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ, ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਸਪਤ੍ਨ੍ਯੋ ਯਦਿ ਬਹ੍ਵ੍ਯਃ ਸ੍ਯੁਰੇਕਾ ਪੁਤ੍ਰਵਤੀ ਭਵੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਯਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤੇਨੈਕੇਨਾਤ੍ਮਜੇਨ ਹਿ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਕਈ ਸਹਪਤਨੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ ਇੱਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਉਸ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੁੱਤਰਵਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਾਸਪਿਣ੍ਡੋਗ੍ਨਿਮਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਿਤृਯਜ੍ਞਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਸਮਾਚਾਰਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ਪਾਪੀ ਪਿਤृਹਾ ਚਾਪਿ ਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਸਪੀੰਡਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਯਜਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਜੇ ਕਰੇ ਤਾਂ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿਤਰ-ਹੰਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਮृਤੇ ਭਰ੍ਤਰਿ ਯਾ ਨਾਰੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍ । ਭਰ੍ਤ੍ਰੈਵ ਹਿ ਸਮਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤੇ ਜੋ ਨਾਰੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਸ੍ਥਾਨਿਕਾਪਿ ਯਾ ਵ੍ਯੂਢਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਾਪਿ ਵਾ । ਯਾਃ ਪਤ੍ਨ੍ਯੋ ਵੈ ਪਿਤੁਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਚਾਹੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਵਿਆਹੀ ਹੋਵੇ, ਵੈਸ਼ ਜਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੋਵੇ, ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਪ੍ਰੇਣੈਵ ਯਦਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਪਰਿਣੀਤਾ ਪ੍ਰਮਾਦਤਃ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਨ੍ਤੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧ ਸਾ ਤੁ ਤੇਨੈਵ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਦਸ਼ ਯੇ ਪੁਤ੍ਰਾ ਜਾਤਾ ਵਰ੍ਣ ਚਤੁष੍ਟਯੇ । ਤੇ ਤਾਸੁਤਾਸੁ ਯੋਕ੍ਤ੍ਵਯਾਃ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣੇ ਸਦਾ ॥ ੨,੩੪.

ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਰ ਦਸ ਪੁੱਤਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਵष੍ਟਕਾਸੁ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵृਦ੍ਧਿਹੇਤੁਕਮ੍ । ਪਿਤੁਃ ਪृਥਕ੍ਪ੍ਰਦਾਵ੍ਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪਿਣ੍ਡਂ ਸਪਿਣ੍ਡਨੇ ॥ ੨,੩੪.

ਅਨਵਅਸ਼ਟਕਾ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਵਾਧਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਪਿਤਾ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਾਰੀ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤਾਮਹ੍ਯਾ ਸਮਂ ਮਾਤੁਃ ਪਿਤੁਃ ਸਹਪਿਤਾਮਹੈਃ । ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਤਂ ਮਮ ॥ ੨,੩੪.

ਪਿਤਾਮਹੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤਾਰਕਸ਼, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।

ਅਪੁਤ੍ਰਾਯਾਂ ਮृਤਾਯਾਂ ਤੁ ਪਤਿਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ । ਮਾਤ੍ਰਾਦਿਤਿਸृਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਮੇਵਂ ਧਰ੍ਮੇਣ ਯੋਜਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਕਿਸੇ ਨਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਲਈ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੋ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋੜ ਕੇ।

ਪੁਤ੍ਰੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨ ਭਰ੍ਤਾ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ । ਕਾਰਯੇਦ੍ਵृਦ੍ਧਿਸਮਯੇ ਭ੍ਰਾਤृਦਾਯਾਦਦੇਵਰੈਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਨਾਰੀ ਦਾ ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ ਤੇ ਨਾ ਪਤੀ, ਤਾਰਕਸ਼, ਵਾਧਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਰਾ, ਵਾਰਸ ਜਾਂ ਦੇਵਰ ਨੂੰ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਤਿਪੁਤ੍ਰਵਿਹੀਨਾਨਾਂ ਗੋਤ੍ਰੀ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨ ਦੇਵਰਃ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟੇਨ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਪਰੇਣ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪਤੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਗੋਤਰੀ ਜਾਂ ਦੇਵਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਵਿਘ੍ਨਤੋ ਵਾਪਿ ਨ ਕृਤਞ੍ਚੇਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ । ਨਵਕਂ षੋਡਸ਼ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਬ੍ਦਿਕਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ਤਤਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਅਣਜਾਣੀ ਜਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਕਰਕੇ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨੌਂ, ਸੋਲਾਂ ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਬਾਅਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਦਾਹੇ ਨ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਦਾਹੇ ਕਾਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ । ਦਰ੍ਭਪੁਤ੍ਤਲਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਦਾਹਯੇਚ੍ਛਵਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਜਦੋਂ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਪਤਲਾ ਬਣਾਕੇ, ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਪਿਤੁਃ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਕੁਰ੍ਬ੍ਵੀਤ ਪਿਤਾ ਸੁਤੇ । ਅਤਿਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਸਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਪਿਤਾ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਵਧੇਰੇ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਬਹਵੋऽਪਿ ਯਦਾ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਿਧਿਮੇਕਃ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਨਵਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਪਿਣ੍ਡਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ षੋਡਸ਼ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇਕਰ ਕਈ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰੇ: ਨੌਂ ਸ਼ਰਾਦ, ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਦ ਕਰਮ।

ਏਕੇਨੈਵ ਤੁ ਕਾਰ੍ਯਾਂਣਿ ਅਵਿਭਕ੍ਤਧਨੇष੍ਵਪਿ । ਅਨ੍ਤ੍ਯੇष੍ਟਿਂ ਕੁਰੁਤੇ ਹ੍ਯੇਕੋ ਮੁਨਿਭੈਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵੰਡਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਕਰੇ, ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਵਿਭਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਪृਥਕ੍ਕਾਰ੍ਯਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸਾਂਵਤ੍ਸਰਾਦਿਕਾ । ਏਕੈਕੇਨ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਚ ਸ੍ਵਯਂਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਵਿਰਾਸਤ ਵੰਡ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸਾਲਾਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰੇ। ਹਰ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਰਮ ਕਰੇ।

ਯਸ੍ਯੈਤਾਨਿ ਨ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਪ੍ਰੇਤਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ षੋਡਸ਼ । ਪਿਸ਼ਾਚਤ੍ਵਂਸ੍ਥਿਰਂ ਤਸ੍ਯ ਕृਤੈਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ਼ਤੈਰਪਿ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਸ਼ਰਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਿਸਾਚ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਰਾਦ ਹੋਰ ਕਰ ਲਏ।

ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਾ ਭ੍ਰਾਤृਪੁਤ੍ਰੋ ਵਾ ਸਪਿਣ੍ਡਃ ਸ਼ਿष੍ਯ ਏਵ ਵਾ । ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰਹੀਨੇ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੩੪.

ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭਰਾ, ਭਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਪੀੰਡਾ ਜਾਂ ਚੇਲਾ ਵੀ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਹੀਨਾਨਾਂ ਪਤ੍ਰੀ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ । ऋਤ੍ਵਿਜਂ ਕਰਾਯੇਦ੍ਵਾਥ ਪੁਰੋਹਿਤਮਥਾਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਕਰੇ। ਜਾਂ, ਪੰਡਿਤ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮृਤੇ ਪਿਤਰ੍ਯਬ੍ਦਮਧ੍ਯੇ ਹ੍ਯੁਪਰਾਗੋ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ । ਪਾਰ੍ਵਣਂ ਨ ਸੁਤੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨਾਨ੍ਦੀਮੁਖਂ ਨ ਚ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪੱਖਵਾਰਕ ਸ਼ਰਾਦ ਜਾਂ ਨਾਂਦੀਮੁਖ ਸ਼ਰਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।

ਤੀਰ੍ਥਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਨ੍ਯਚ੍ਚ ਪੈਤृਕਮ੍ । ਅਬ੍ਦਮਧ੍ਯੇ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮਹਾਗੁਰੁਵਿਪਤ੍ਤਿषੁ ॥ ੨,੩੪.

ਤੀਰਥ ਸ਼ਰਾਦ, ਗਯਾ ਸ਼ਰਾਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿਤਰ ਸ਼ਰਾਦ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।