ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪृਥਕ੍ਸ਼ਰਾਵਯੋਰ੍ਦਦ੍ਯਾਦੇਕਾਹਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮਮ੍ਬੁ ਚ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਨ੍ਤੁ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇऽਹਨਿ ਕਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਦੁੱਧ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ; ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਇਕੋ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਤੇਨ ਮੂਰ੍ਧਾ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਞ੍ਚ ਨਾਸਾ ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦਿੱਤਾ ਪਿੰਡ ਸਿਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਅੱਖਾਂ, ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਗਣ੍ਡੌ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਗ੍ਰੀਵਾ ਤृਤੀਯੇऽਹਨਿ ਜਾਯਤੇ । ਹृਦਯਂ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਰੁਦਰਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਹਿ ॥ ੨,੩੪.

ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਗਲ੍ਹਾਂ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਗਲ੍ਹ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਦਿਲ, ਪਾਸਲੀਆਂ ਤੇ ਪੇਟ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਕਟਿਪृष੍ਠਂ ਗੁਦਞ੍ਚਾਪਿ ਪਞ੍ਚਮੇऽਹਨਿ ਜਾਯਤੇ । षष੍ਠੇ ਊਰੂ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯੇ ਸਪ੍ਤਮੇ ਗੁਲ੍ਫਸਮ੍ਭਵਃ ॥ ੨,੩੪.

ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਕਮਰ, ਪਿੱਠ ਤੇ ਗੁਦਾ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ رانਾਂ, ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਟਖਨੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਅष੍ਟਮੇ ਦਿਵਸੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਜਙ੍ਘੇ ਚ ਭਵਤੋऽਣ੍ਡਜ । ਪਾਦੌ ਚ ਨਵਮੇ ਜ੍ਞੇਯੌ ਦਸ਼ਮੇ ਬਲਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ॥ ੨,੩੪.

ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ; ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ ਪੈਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਭਾਰੀ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਏਕਾਦਸ਼ਾਹੇ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦਾਮਿषੇਣ ਤੁ । ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਨਂ ਤਸ੍ਯ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਕृਸ਼ਰਾਃ ਪੂਪਕਾਃ ਪਯਃ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਚਰਣਾਵਰ੍ਘ੍ਯਂ ਧੂਪਞ੍ਚ ਦੀਪਕ੍ਰਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਮਾਸ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਖੀਰ, ਪੂੜੇ ਤੇ ਦੁੱਧ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ; ਧੋ ਕੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਅਰਘ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵਾ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸ੍ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨ੍ਯੈਕਾਦਸ਼ੇ ਤਥਾ । ਤ੍ਰਿਪਕ੍ਸ਼ਞ੍ਚਾਪਿ षਣ੍ਮਾਸੇ ਦ੍ਵੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਚ षੋਡਸ਼ ॥ ੨,੩੪.

ਬਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਵੀ, ਫੇਰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਤੇ ਕੁੱਲ ਸੋਲਾਂ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਤਿ ਮਾਸਂ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਮृਤਾਹੇ ਯਾ ਤਿਥਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਸ ਮਾਸਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਜ੍ਞੇਯ ਇਤਿ ਵੇਦਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ ॥ ੨,੩੪.

ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਜਿਸ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਵਹਸ੍ਤੇ ਚ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਮृਤਿਸ੍ਥਾਨੇ ਦ੍ਵਿਜਾਸਨੇ । ਤਦੇਵ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਦੇਕਾਦਸ਼ੇऽਹਨਿ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਲਾਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਮੌਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਜੋ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਹੈ; ਇਹ ਗ्यार੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਾ ਤਿਥਿਰ੍ਮਾਸਿਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਮृਤੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਿਨੇ ਨਰਃ । ਰਿਕ੍ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਪਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਸਾ ਤਿਥਿਰ੍ਨਾਦ੍ਰਿਯੇਤ ਵੈ ॥ ੨,੩੪.

ਮਾਸਿਕ ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹੀ ਤਿਥੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਤਿਥੀ ਅਮਾਵੱਸ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਿਥੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ।

ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਮृਤੋ ਯੋऽਸੌ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਤਸ੍ਯ ਚੋਨਕਾ । ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਮृਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਨਵਮੀ ਤਸ੍ਯ ਚੋਨਕਾ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਕੋਈ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਚੌਥੀ ਤਿਥੀ ਅਮਾਨ ਹੈ; ਜੇ ਚੌਥੀ ਨੂੰ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਨੌਵੀਂ ਤਿਥੀ ਅਮਾਨ ਹੈ।

ਨਵਮ੍ਯਾਞ੍ਚ ਮृਤੋ ਯਸ਼੍ਚ ਰਿਕ੍ਤਾ ਤਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ । ਏਤਾ ਰਿਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਅਨ੍ਤ੍ਯੇष੍ਟੌ ਕੁਸ਼ਲੇਨ ਚ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਨੌਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਅਮਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਅਮਾਨ ਤਿਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਕਾਦਸ਼ਾਹੇ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨਵਕਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਚਤੁष੍ਪਥੇ ਤ੍ਯਜੇਦਨ੍ਨਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਜੋ ਸ਼ਰਾਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਵਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੌਰਾਹੇ ਤੇ ਭੋਜਨ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਕਾਦਸ਼ਾਹਾਦਾਰਭ੍ਯ ਘਟਸ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਜਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਚ ਦਾਤਵ੍ਯਮਬ੍ਦਂ ਯਾਵਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੇ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਤੇ ਭੋਜਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਾਨੁषਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਹ੍ਯਸ੍ਥਿਸਞ੍ਚਯਃ । ਤਤ੍ਸਂਖ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਦੇਹੇषੁ षष੍ਟ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਸੌ ਛਿਆਠ ਹੈ।

ਉਦਕੁਮ੍ਭੇਨ ਪੁष੍ਟਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ । ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੀਯਤੇ ਕੁਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਇਹ ਹੱਡੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਪਾਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਘੜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਿਨੇ ਮृਤੋ ਜਨ੍ਤੁਰਟਵ੍ਯਾਂ ਵਿषਮੇऽਪਿ ਵਾ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਭਵੇਦ੍ਦਾਹਃ ਸੂਤਕਂ ਮृਤਵਾਸਰਾਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਸ ਦਿਨ ਕੋਈ ਜੰਤੂ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਚਾਹੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਔਖੇ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਂ ਤਥਾਨ੍ਨਾਦ੍ਯਂ ਗਨ੍ਧਧਪਾਦਿਕਞ੍ਚ ਯਤ੍ । ਏਕਾਦਸ਼ਾਹੇ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਤੇਨ ਸ਼ੂਦ੍ਧੋ ਦ੍ਵਿਜੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੇ ਤੁ ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੇ ਤਥਾ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਸੇਨ ਮृਤਕੇ ਜਾਤਸੂਤਕੇ ॥ ੨,੩੪.

ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਵੈਸ਼ ਲਈ ਪੰਦਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਮੌਤ ਜਾਂ ਜਨਮ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਮਾਸਤ੍ਰਯੇ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍षਣ੍ਮਾਸੇਨ ਤੁ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀ । ਅਹਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਦਰ੍ਬ੍ਵਾਕ੍ਪੂਰ੍ਣੇ ਦਤ੍ਤ੍ਵੋਦਕਂ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਅਨੇਨੈਵਾ ਨੁਸਾਰੇਣ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾਰ੍ਵਵਰ੍ਣਿਕੀ ॥ ੨,੩੪.

ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ; ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜਦ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਹੈ।

ਏਕਾਦਸ਼ਾਹਪ੍ਰਭृਤਿ ਪੁਰਤਃ ਪ੍ਰਤਿਵਤ੍ਸਰਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਪਿਣ੍ਡਮੇਕਞ੍ਚ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾ ਤਾਰਾਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚ੍ਛਾਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਰਵਿਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ । ਏਵਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਨ ਪ੍ਰੇਤੋ ਭਵਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਐਸਾ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ ਜਾਂਦਾ।

ਸ਼ਯ੍ਯਾਦਾਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਅਨਿਤ੍ਯਂ ਜੀਵਨਂ ਯ੍ਸਮਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕੋ ਨੁ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ ॥ ੨,੩੪.

ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੌਣ ਵਾਲਾ ਖਟਿਆ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿੰਦਗੀ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਦੇਵੇਗਾ?

ਤਾਵਦ੍ਵਨ੍ਧੁਃ ਪਿਤਾ ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਮृਤੇ ਮृਤ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਸ੍ਨੇਹੋ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਹੀ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਪਿਓ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਤੇ, 'ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ' ਜਾਣ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਤ੍ਮੈਵ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਬਨ੍ਧੁਰੇਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਜੀਵਨ੍ਨਪੀਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸ੍ਵੀਯਂ ਹਿਤਮਨੁਸ੍ਤਮਰੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਆਦਮੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਉਸਦਾ ਸੱਚਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ; ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਮਝ ਕੇ, ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਮृਤਾਨਾਂ ਕਃ ਸੁਤੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜੇਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਸਤੂਲਿਕਾਮ੍ । ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਨਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨੈਵ ਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਗੱਦ ਵਾਲੀ ਖਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਹੀ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਯ੍ਯਾਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਾਰਦਾਰੁਮਰ੍ਯੋ ਦृਢਾਮ੍ । ਦਨ੍ਤਾਦਿਰੁਚਿਰਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਹੇਮਪਟ੍ਟੈ ਰਲਙ੍ਕृਤਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਹੈਮਞ੍ਚ ਹਰਿਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਇਸ ਲਈ, ਚੰਗੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖਟ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਉੱਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹਰੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਘृਤਪੂਰ੍ਣਞ੍ਚ ਕਲਸ਼ਂ ਪਰਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ । ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਗਰੁਡ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਸ ਨਿਦ੍ਰਾਕਲਸ਼ੋ ਬੁਧੈਃ ॥ ੨,੩੪.

ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਘੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰੁੜ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ 'ਨੀਂਦ ਦਾ ਘੜਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਾਮ੍ਬੂਲਕੁਙ੍ਕੁਮਕ੍ਸ਼ੋਦਕਰ੍ਪੂਰਾਗੁਰੁਚਨ੍ਦਨਮ੍ । ਦੀਪਿਕੋਪਾਨਹਚ੍ਛਤ੍ਰਚਾਮਰਾਸਨਭਾਜਨਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਪਾਨ, ਕੇਸਰ, ਪਿਸੀ ਹੋਈ ਖੰਡ, ਕਪੂਰ, ਅਗਰ, ਚੰਦਨ, ਦੀਵਾ, ਜੁੱਤੀ, ਛਤਰੀ, ਚਮਚਾ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਭਾਂਡਾ—