ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਗृਹਦ੍ਵਾਰੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਵਾ ਤੀਰ੍ਥੇ ਦੇਵਾਲਯੇऽਪਿ ਵਾ । ਯਤ੍ਰਾਦ੍ਯੋ ਦੀਯਤੇ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਮਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਚਿਤਾ ਘਾਟ ਤੇ, ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਵਿਚ—ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਏਕਾਦਸ਼ਾਹੇ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਸਾਮਾਨ੍ਯਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਣਾਮੇਕਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ੍ਨਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਆਮ ਕਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚਾਰਾਂ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਚੈਕਾਦਸ਼ਾਹਞ੍ਚ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਯਃ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰੇਤਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰਵਾਂ ਦਿਨ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੁੜ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਖੱਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਨ ਭਵੇਤ੍ਯਦਾ ਸ ਗੋਤ੍ਰੋ ਪਰੋऽਪਿ ਵਿਧਿਮਾਚਰੇਤ੍ । ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਾ ਪੁਰੁषਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੁष੍ਟਸ਼੍ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਕੁਟੰਬ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਰਾਇਆ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਪਤਨੀ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਜੋ ਮਨੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡੋ ਦੀਯਤੇ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਅਨ੍ਨਾਦ੍ਯੇਨ ਚ ਤੇਨੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਕਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।

ਅਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਕਾਰਯੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਸ਼ਾਹਂ ਨਾਮਗੋਤ੍ਰਤਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤਨ੍ਤੁ ਯੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤਾਨਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗृਹਂ ਵਿਸ਼ੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਦਸ ਦਿਨ ਤੱਕ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਬਿਨਾ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ, ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਮੁਕਣ 'ਤੇ ਜੋ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਣ, ਉਹ ਛੱਡ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇ।

ਅਸਗੋਤ੍ਰਃ ਸਗੋਤ੍ਰੋ ਵਾ ਯਦਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਯਦਿ ਵਾ ਪੁਮਾਨ੍ । ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ ਦਸ਼ਾਹਂ ਸਮਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਗੋਤ੍ਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਚਾਹੇ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰਦ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਉਹ ਦਸ ਦਿਨ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰੇ।

ਜੀਵਸ੍ਯ ਦਸ਼ਭਿਃ ਪਿਣ੍ਡੈਰ੍ਦੇਹੋ ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਵृਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਮਾਸੈਰ੍ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਸ੍ਯ ਯਥਾ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦਸ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਭ ਵਿਚ ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਆਸ਼ੌਚਂ ਯਾਵਦੇਤਸ੍ਯ ਤਾਵਤ੍ਪਿਣ੍ਡੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾ । ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਪਿ ਵਰ੍ਣਾਨਾਮੇष ਏਵ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਸੁਤਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨਾ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਚਾਰਾਂ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮਾਸ਼ੌਚਂ ਤਤ੍ਰਾਦੌ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ । ਚਤੁਰਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਤृਤੀਯੇ ਤ੍ਰੀਂਸ਼੍ਤਥੈਵ ਚ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਸੁਤਕ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ; ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਚਾਰ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਫਿਰ ਤਿੰਨ।

ਪृਥਕ੍ਸ਼ਰਾਵਯੋਰ੍ਦਦ੍ਯਾਦੇਕਾਹਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮਮ੍ਬੁ ਚ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਨ੍ਤੁ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇऽਹਨਿ ਕਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਦੁੱਧ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ; ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਇਕੋ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਤੇਨ ਮੂਰ੍ਧਾ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਞ੍ਚ ਨਾਸਾ ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦਿੱਤਾ ਪਿੰਡ ਸਿਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਅੱਖਾਂ, ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਗਣ੍ਡੌ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਗ੍ਰੀਵਾ ਤृਤੀਯੇऽਹਨਿ ਜਾਯਤੇ । ਹृਦਯਂ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਰੁਦਰਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਹਿ ॥ ੨,੩੪.

ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਗਲ੍ਹਾਂ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਗਲ੍ਹ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਦਿਲ, ਪਾਸਲੀਆਂ ਤੇ ਪੇਟ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਕਟਿਪृष੍ਠਂ ਗੁਦਞ੍ਚਾਪਿ ਪਞ੍ਚਮੇऽਹਨਿ ਜਾਯਤੇ । षष੍ਠੇ ਊਰੂ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯੇ ਸਪ੍ਤਮੇ ਗੁਲ੍ਫਸਮ੍ਭਵਃ ॥ ੨,੩੪.

ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਕਮਰ, ਪਿੱਠ ਤੇ ਗੁਦਾ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ رانਾਂ, ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਟਖਨੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਅष੍ਟਮੇ ਦਿਵਸੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਜਙ੍ਘੇ ਚ ਭਵਤੋऽਣ੍ਡਜ । ਪਾਦੌ ਚ ਨਵਮੇ ਜ੍ਞੇਯੌ ਦਸ਼ਮੇ ਬਲਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ॥ ੨,੩੪.

ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ; ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ ਪੈਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਭਾਰੀ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਏਕਾਦਸ਼ਾਹੇ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦਾਮਿषੇਣ ਤੁ । ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਨਂ ਤਸ੍ਯ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਕृਸ਼ਰਾਃ ਪੂਪਕਾਃ ਪਯਃ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਚਰਣਾਵਰ੍ਘ੍ਯਂ ਧੂਪਞ੍ਚ ਦੀਪਕ੍ਰਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਮਾਸ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਖੀਰ, ਪੂੜੇ ਤੇ ਦੁੱਧ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ; ਧੋ ਕੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਅਰਘ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵਾ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸ੍ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨ੍ਯੈਕਾਦਸ਼ੇ ਤਥਾ । ਤ੍ਰਿਪਕ੍ਸ਼ਞ੍ਚਾਪਿ षਣ੍ਮਾਸੇ ਦ੍ਵੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਚ षੋਡਸ਼ ॥ ੨,੩੪.

ਬਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਵੀ, ਫੇਰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਤੇ ਕੁੱਲ ਸੋਲਾਂ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਤਿ ਮਾਸਂ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਮृਤਾਹੇ ਯਾ ਤਿਥਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਸ ਮਾਸਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਜ੍ਞੇਯ ਇਤਿ ਵੇਦਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ ॥ ੨,੩੪.

ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਜਿਸ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਵਹਸ੍ਤੇ ਚ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਮृਤਿਸ੍ਥਾਨੇ ਦ੍ਵਿਜਾਸਨੇ । ਤਦੇਵ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਦੇਕਾਦਸ਼ੇऽਹਨਿ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਲਾਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਮੌਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਜੋ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਹੈ; ਇਹ ਗ्यार੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਾ ਤਿਥਿਰ੍ਮਾਸਿਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਮृਤੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਿਨੇ ਨਰਃ । ਰਿਕ੍ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਪਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਸਾ ਤਿਥਿਰ੍ਨਾਦ੍ਰਿਯੇਤ ਵੈ ॥ ੨,੩੪.

ਮਾਸਿਕ ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹੀ ਤਿਥੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਤਿਥੀ ਅਮਾਵੱਸ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਿਥੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ।

ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਮृਤੋ ਯੋऽਸੌ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਤਸ੍ਯ ਚੋਨਕਾ । ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਮृਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਨਵਮੀ ਤਸ੍ਯ ਚੋਨਕਾ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਕੋਈ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਚੌਥੀ ਤਿਥੀ ਅਮਾਨ ਹੈ; ਜੇ ਚੌਥੀ ਨੂੰ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਨੌਵੀਂ ਤਿਥੀ ਅਮਾਨ ਹੈ।

ਨਵਮ੍ਯਾਞ੍ਚ ਮृਤੋ ਯਸ਼੍ਚ ਰਿਕ੍ਤਾ ਤਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ । ਏਤਾ ਰਿਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਅਨ੍ਤ੍ਯੇष੍ਟੌ ਕੁਸ਼ਲੇਨ ਚ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਨੌਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਅਮਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਅਮਾਨ ਤਿਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਕਾਦਸ਼ਾਹੇ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨਵਕਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਚਤੁष੍ਪਥੇ ਤ੍ਯਜੇਦਨ੍ਨਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਜੋ ਸ਼ਰਾਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਵਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੌਰਾਹੇ ਤੇ ਭੋਜਨ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਕਾਦਸ਼ਾਹਾਦਾਰਭ੍ਯ ਘਟਸ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਜਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਚ ਦਾਤਵ੍ਯਮਬ੍ਦਂ ਯਾਵਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੇ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਤੇ ਭੋਜਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਾਨੁषਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਹ੍ਯਸ੍ਥਿਸਞ੍ਚਯਃ । ਤਤ੍ਸਂਖ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਦੇਹੇषੁ षष੍ਟ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਸੌ ਛਿਆਠ ਹੈ।

ਉਦਕੁਮ੍ਭੇਨ ਪੁष੍ਟਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ । ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੀਯਤੇ ਕੁਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਇਹ ਹੱਡੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਪਾਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਘੜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਿਨੇ ਮृਤੋ ਜਨ੍ਤੁਰਟਵ੍ਯਾਂ ਵਿषਮੇऽਪਿ ਵਾ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਭਵੇਦ੍ਦਾਹਃ ਸੂਤਕਂ ਮृਤਵਾਸਰਾਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਸ ਦਿਨ ਕੋਈ ਜੰਤੂ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਚਾਹੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਔਖੇ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਂ ਤਥਾਨ੍ਨਾਦ੍ਯਂ ਗਨ੍ਧਧਪਾਦਿਕਞ੍ਚ ਯਤ੍ । ਏਕਾਦਸ਼ਾਹੇ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਤੇਨ ਸ਼ੂਦ੍ਧੋ ਦ੍ਵਿਜੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੇ ਤੁ ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੇ ਤਥਾ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਸੇਨ ਮृਤਕੇ ਜਾਤਸੂਤਕੇ ॥ ੨,੩੪.

ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਵੈਸ਼ ਲਈ ਪੰਦਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਮੌਤ ਜਾਂ ਜਨਮ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।